Een wereldwijd tekort aan zeecontainers dreigt het herstel van de wereldhandel te schaden. Maar volgens Nederlandse verladers is er meer aan de hand dan alleen schaarste. Rederijen hebben belang bij een tekort omdat daardoor hun prijzen stijgen. De verladersorganisatie EVO heeft z'n vermoedens, maar kan niets bewijzen.

Al enige weken circuleren de berichten van marktanalisten. Er is wereldwijd een tekort van 2 tot 2,5 miljoen zeecontainers, schat maritiem marktonderzoeker Dirk Visser van Dynamar. En hij is zeker niet de enige die de noodklok luidt.

Over de oorzaak is vrijwel iedereen het eens. Door de recessie zakte de wereldhandel in en nam de vraag naar containers sterk af. De markt reageerde daarop.

Langzaam varen
Het aantal containers werd afgebouwd en de reders gingen langzamer varen om brandstof te besparen. Ook daardoor nam het beschikbare aanbod af omdat de containers langer op zee waren. Maar volgens Joost van Doesburg, beleidsadviseur van de verladersorganisatie EVO, is dat niet alles.

"Wij vinden het vervelend dat dit tot hogere tarieven heeft geleid. Wij weten ook dat de reders een hoop containers uit de markt hebben gehaald. Veel oude containers zijn vernietigd. Maar er zijn ook containers die werkloos staan af te wachten, bijvoorbeeld op schepen die uit de vaart zijn gehaald en nu voor de kust van Singapore liggen. Of ze dit met opzet hebben gedaan om de prijs op te drijven, daar hebben wij jammer genoeg nog geen bewijs van."

Prijs bijna verdubbeld
Maar volgens Richard ter Haak, directeur van containerbedrijf Ter Haak Groep Amsterdam, vormen de containerschepen die voor Singapore liggen maar een fractie van het wereldwijde tekort. "Een druppel op een gloeiende plaat".

Zijn bedrijf, een van de grootste in Amsterdam, houdt zich onder meer bezig met productie, verkoop en verhuur van alle soorten containers. Hij produceert zelf nog in Roemenië, maar haalt de meeste containers uit China. Hij is zonder meer blij dat de prijs van een container in een half jaar tijd bijna is verdubbeld.

Ter Haak sluit niet uit dat de reders het tekort aan containers een beetje gebruiken om hun prijzen op te drijven. Maar hij heeft er begrip voor.

"Dat er misschien bewust een tekort is gecreëerd waardoor de bevrachtingsprijs omhoog is gegaan, lijkt logisch. Maar men moet ook niet vergeten dat de rederijen de afgelopen jaren giga-verliezen hebben geleden. Dus het is wel logisch dat men probeert die verliezen weer een beetje goed te maken."

Naar huis
Het containertekort is ook niet snel op te lossen. Veel productie in China is de afgelopen jaren stilgelegd. Die arbeiders zijn teruggestuurd naar huis, naar het platteland waar ze nu min of meer hetzelfde kunnen verdienen in de landbouw, legt Ter Haak uit. De productie weer volledig op gang brengen is dus niet zo eenvoudig als het lijkt. Daarom zal het tekort volgens analisten nog zeker tot medio volgend jaar duren.

Een ander probleem blijft dat de export van China naar Europa weer op volle toeren draait, maar dat de containers vaak leeg terug moeten naar Azië omdat Europa veel minder exporteert naar China. En lege containers kosten de reders veel geld. Intussen blijven verladers proberen de macht van de reders te breken. En die mogelijkheid die is er, legt Joost van Doesburg van de EVO uit.

Grijze container
"Die is er zeker. Dat noemen wij de 'grijze container'. Dat zou dan een container zijn die je kunt huren als verlader of expediteur, maar die geen eigendom is van de reder. Vergelijk het met pallets. Die kan je ook huren. Je betaalt er statiegeld voor en als je hem niet meer nodig hebt, dan lever je ze in en krijg je je statiegeld terug. Dat zou ook kunnen met containers."

Directeur Ter Haak zit daar niet echt op te wachten. Maar zo gek is dat ook weer niet. Als je zelf containers produceert en verhuurt heb je baat bij een goede prijs en niet bij een overvloed aan grijze containers, die je straks voor een prikkie kan huren.