Een stukje steen van de Berlijnse Muur of een afbeelding van de Brandenburger Tor.
Vraag een willekeurige groep mensen naar wat hèt souvenir van Berlijn is en ze komen met dit soort antwoorden. Dat geldt niet voor correspondent Laurens Boven. Hij kiest voor het Ampelmännchen, het stoplichtmannetje dat sinds 1961 gebruikt werd op de Oost-Duitse stoplichten.

In de jaren negentig woedde er een bizarre strijd in Berlijn. Het was Oost tegen West en de inzet was het stoplicht voor voetgangers. Een paar jaar na de hereniging verdwenen in rap tempo de vrolijke Oost-Duitse Ampelmännchen. Tot verdriet van velen werden ze vervangen door de stram staande West-Duitse variant. En zo werd het Oost-Duitse stoplicht een symbool voor de ondergang van de DDR cultuur.

Populair
De West-Duitse designer Marcus Heckhausen trok zich het lot van het Oost-Duitse stoplichtmannetje aan. Hij kocht oude stoplichten op en bracht ze, omgebouwd tot lamp, op de markt. Als kult-object en als souvenir. Dankzij Heckhausen werd het Ampelmännchen zo populair dat politici er niet meer omheen konden. In 2005 werd besloten dat het mannetje mocht blijven en sindsdien wordt hij ook ingezet op kruispunten in het Westen van de stad.

Miljoenenomzet
Heckhausens Ampelmann GmbH is de afgelopen 15 jaar uitgegroeid tot een souvernirsbedrijf met miljoenenomzet. Van lampen met het originele stoplichtmotief tot t-shirts, badjassen, snoep en peper- en zoutvaatjes. Het is vooral het design dat het mannetje een bijzonder karakter geeft, zegt Heckhausen: 'Het rode mannetje heeft de armen breed en zegt duidelijk Stop!

Het is het enige stoplichtmannetje ter wereld dat de armen breed uitstrekt. Het groene mannetje heeft ondanks zijn ouderwetse hoed iets kinderlijks.' Dat komt ook omdat de verhoudingen niet helemaal kloppen. Het Amplemännchen is net iets te breed. 'Dat was de bedoeling van de ontwerper, want zo vult hij meer ruimte op het stoplicht en geeft dus meer licht.'

Ook in West-Duitsland
Het Oost-Duitse Ampelmännchen is inmiddels ook in een paar steden in West-Duitsland te vinden. Een stadje iets ten zuiden van het Roergebied heeft hem zelfs op alle stoplichten ingevoerd. Maar veel meer zal het niet worden, denkt Heckhausen: 'Dat de West-Duitsers zullen toegeven dat er in de DDR iets was dat beter is dan ze zelf hebben bedacht, is onwaarschijnlijk.'