Een orthodox-christelijke partij waar geen vrouwen welkom zijn, daarvan is de Nederlandse regering afhankelijk voor een meerderheidsstem in de Senaat. Hoe valt dit te rijmen met de liberale grondbeginselen van premier Mark Rutte?

In de Tweede Kamer zijn de regeringspartijen VVD en CDA afhankelijk van de gedoogsteun van de anti-islampartij PVV van Geert Wilders. In de Senaat krijgt de regeringscoalitie nu te maken met de streng gelovige SGP. Een partij die een paar jaar geleden door een VVD-Kamerlid nog ‘poldertaliban’ werd genoemd. De SGP, die haar politiek baseert op bijbelse waarden en normen, beschouwt daarentegen het liberalisme als een van de grootste bedreigingen van de samenleving.

Maar de tijden zijn veranderd, want om te kunnen blijven regeren moet de VVD de SGP nu toch te vriend gaan houden. Hoe gaat de VVD dat doen? Vijf principiële pijnpunten met de mogelijke liberale oplossingen.

1. Vrijheid van meningsuiting
De VVD vindt dat de vrijheid van meningsuiting moet worden uitgebreid. Eerder diende de VVD samen met twee andere partijen een wetsvoorstel in om godslastering niet meer strafbaar te stellen. Een voorstel dat de SGP uiteraard niet kon bekoren.

Oplossing: Een dag voor de Senaatsverkiezingen haalde de VVD z’n handtekening onder het voorstel ineens weg. Volgens de andere partijen alleen maar om de SGP te paaien in ruil voor steun aan de coalitie. Ook de jongerenafdeling van de VVD sprak van een onbegrijpelijke actie. De SGP is tevreden.

2. Homoseksuelen
De VVD zegt pal te staan voor de emancipatie van homo’ s en lesbiennes en vindt onder meer dat er een einde moet komen aan de mogelijkheid van christelijke scholen om homoseksuele leerlingen en docenten te kunnen weren. De SGP vindt homoseksualiteit tegennatuurlijk en zondig. De partij is fel tegen het homohuwelijk en vindt dat trouwambtenaren mogen weigeren dit soort huwelijken te sluiten.

Oplossing: Op dit punt heeft de VVD (nog) niets toegegeven. Beide partijen hebben zich wel uitgesproken tegen geweld tegen homo’s, dat is in ieder geval een overeenkomst.

3. Vrouwen
Vrouwen zijn een heel gevoelig punt. Voor de VVD is gelijkheid van man en vrouw een kernwaarde van de rechtsstaat. De SGP gelooft dat de vrouw uit de rib van de man is ontstaan, dat de man het hoofd van de vrouw is, en dat vrouwen daarom geen politieke functie mogen hebben. Sinds 2006 mogen vrouwen wel lid worden van de partij. Vorig jaar bepaalde de Hoge Raad, de hoogste juridische instantie van Nederland, dat de SGP vrouwen niet langer mag uitsluiten van de kieslijst.

Oplossing: Het kabinet neemt nog geen maatregelen tegen het vrouwenstandpunt van de SGP en wacht af wat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens vindt. Vorige week was er nog enige ophef toen de SGP in de provincie Flevoland de benoeming van een vrouwelijke VVD-gedeputeerde afwees, omdat zij een vrouw is. De VVD-fractievoorzitter in Flevoland reageerde met begrip: ‘Wij vinden het jammer, maar dat is nu eenmaal hun standpunt. Wij zijn dat gewend.’

4. Religie
Voor de VVD is de scheiding van kerk en staat van essentieel belang. Volgens de SGP is God degene die in werkelijkheid regeert. Het zijn twee standpunten die niet te combineren zijn.

Oplossing: Ook hier heeft de VVD zijn best gedaan om de SGP te behagen, zoals op het punt van het verbod op godslastering. Maar ook de voor de SGP zo belangrijke zondagsrust bleek bij de VVD in goede handen. In het verleden hebben de liberalen nog vol overtuiging gestreden voor de invoering van de koopzondagen in Nederland. Maar onlangs hield de VVD een verdere uitbreiding van de koopzondagen tegen.

5. Medisch-ethische kwesties
Op dit gebied liggen liberalen en orthodox-christelijken mijlenver uit elkaar. De SGP is tegen euthanasie, tegen abortus, tegen IVF en embryoselectie. De VVD is overal voor.

Oplossing: Op dit punt hoeft de VVD de SGP niet tegemoet te komen, want er zijn genoeg andere partijen die het liberale standpunt steunen. Wel is het opvallend dat in het regeerakkoord van VVD-premier Rutte niets over medisch-ethische kwesties staat. Coalitiepartners CDA en PVV stelden begin dit jaar voor om de termijn waarbinnen abortus mag worden gepleegd, terug te brengen van 24 naar 22 (CDA) of zelfs 14 (PVV) weken. De VVD hield zich daarover stil. Toch besloot VVD-minister van Volksgezondheid Edith Schippers de grens ongemoeid te laten.

De VVD heeft al de nodige handreikingen aan de SGP gedaan. De kans dat SGP-senator Gerrit Holdijk het kabinet dwars zal zitten, lijkt daarom miniem. ‘Als het kan, zal ik het kabinet bij voorkeur steunen’, zo heeft Holdijk al aangekondigd. Premier Rutte heeft ook gezegd dat zijn minderheidskabinet nu verder kan regeren.