Recensie – Bekende titel, dat is toch …? Ja, inderdaad, de vijftig jaar oude roman van Remco Campert (82) die centraal staat in de leesbevorderingscampagne 'Nederland leest'. Een mooie aanleiding om deze ironische parodie op 'het leven' eind jaren vijftig, begin jaren zestig (weer eens) te lezen.

Het boek beschrijft een lome zomerzondag die de twintigers Mees (pianist) en Boelie (de schuchtere dichter die wel wat wegheeft van Campert) grotendeels doorbrengen met de bijna 16-jarige Panda, die ze ontmoeten in het (Vondel)park.

Er gebeurt die dag van alles: Panda praat met een 'vélozoferende' toiletjuffrouw, ze berooft een oude man en als Boelie vertrekt naar een interview (waarna hij Etta, de vrouw van de journalist, het hof gaat maken) duiken Panda en Mees het bed in.

Ondertussen komen in woorden en gedachten oude liefdes voorbij, redt de neef van de retiradejuffrouw de oude man, die een oude kennis van zijn tante blijkt. De dag eindigt in een met drank overladen feest, dat Panda ongezien verlaat.

Ironische stijl
Scholieren die het boek moeten samenvatten, klagen over de veelheid aan personages. Het aantal namen is inderdaad imposant, maar Campert maakt van de vele stukjes een mooi geheel in die ironische stijl die al zo lang zijn handelsmerk is.

Zijn oog voor detail en zijn mild-verwoorde maatschappijkritiek werpt een schaduw vooruit naar bijvoorbeeld de colums, die hem in de jaren negentig als Ca van het columnistenduo CaMu (Remco Campert/ Jan Mulder) terecht bekendheid bezorgden.

'Ach op een oude fiets moet je het leren,’ vélozofeerde de juffrouw , terwijl ze Panda een knipoog gaf. Maar direct daarop werd ze weer ernstig, beducht als ze was dat haar jeugdig bezoek deze grap misschien smakeloos zou vinden. Je moest zo oppassen met die jongeren van tegenwoordig. Ze sliepen met wie er links of rechts in hun buurt kwam, maar als iemand een goede ouderwetse schunnige opmerking maakte, verbleekten ze.'

Gedateerd
Spellingsgrapjes die het bij verschijning ongetwijfeld goed deden, zoals 'Seksjuwelen verkeer', 'nijslolly' 'giegullen'(giechelen), 'cojbojfilms' en 'rokkenrollers' doen wat gedateerd aan. Net zoals sommige kledingstukken of maatschappelijke verschijnselen: om op het station te komen als niet-reiziger moet bijvoorbeeld nog een perronkaartje worden gekocht.

Maar de onmogelijkheid om het verlangen naar vrijheid en geluk te bevredigen is van alle tijden. Mees die zich niet wil binden aan Panda en tegelijk haar vertrek vreest; journalistenvrouw Etta die leeft in een sfeer van seksuele vrijheid, kustzinnigheid en goede smaak maar haar burgerlijke buren, bij wie ze af en toe naar binnensluipt, benijdt om hun fatsoen en wansmaak.

Gefnuikte verwachtingen
Het meest duidelijke voorbeeld van gefnuikte verwachtingen leveren de grijsaard Kees en de retiradejuffrouw Rosa Overbeek; in 'Kees, de jongen' van Theo Thijssen werd de jonge Rosa aanbeden door de evenjonge Kees. Omdat niet iedereen dat boek gelezen zal hebben, levert Campert de bekende passage erbij, waarin Rosa Kees ten afscheid op de brug een zoen geeft. Hun ontmoeting in 'Het leven is vurrukkulluk' is de eerste sinds die zoen en nu zijn ze oud en bijna afgeleefd.

Of het boek inderdaad tot discussies leidt, zoals de bedoeling is van de campagne 'Nederland leest'? Het zou kunnen, al is er nu al kritiek omdat het boek te weinig gelaagd zou zijn. Maar discussies of niet, het is in elk geval het (her)lezen meer dan waard, ook dankzij de mooie beschrijvingen van Campert:

'Toen ze (Panda- red) weer over het grind liep, terug naar de mannen, begon de zon als een gek om haar as te tollen, het groen werd dieper groen, de warmte nog bladstiller en nog luier vlijde het lauwe gras zich neer, maar hoogstwaarschijnlijk was dit allemaal maar verhitte verbeelding.' Remco Campert ten top!

Wie in het buitenland zit, en dus niet in staat is om het boek gratis af te halen bij de bibliotheek (tot 18 november), hoeft er toch niet van verstoken te blijven. Het is ook digitaal beschikbaar, of voor tien euro te koop en dan inclusief een dvd met de aflevering van 'Andere tijden' over het boek.

Te beluisteren is het verhaal ook: De schrijver las het boek in 1995 helemaal voor, en die opname is niet alleen te horen op de VPRO-website, hij wordt ook binnenkort op cd uitgebracht.