Officieel is het nog altijd niet, maar Facebook gaat vroeg of laat naar de beurs. Dat betekent dat iedereen straks een stukje Facebook kan kopen. Die koper wordt mede-eigenaar van privégegevens van ruim 800 miljoen mensen. Een ramp? Digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom maakt zich er in ieder geval zorgen over.

Bits of Freedom (BoF) is in Nederland waarschijnlijk de bekendste criticaster van Facebook. BoF stelde eerder dit jaar al dat het sociale netwerk het de gebruikers 'notoir moeilijk maakt om hun zelfgekozen mate van privacy te bewaren. Er worden permanent nieuwe opties en instellingen doorgevoerd die eerdere afschermingen ongedaan maken. Ook werkt Facebook samen met schimmige applicaties die op hun beurt gegevens ontfutselen'.

Rampscenario
De stichting maakt zich extra zorgen om een beursgang van Facebook. 'Wie worden de grootaandeelhouders van het bedrijf, en dus mede-eigenaar van al die gegevens en hoe gaan zij om met die gegevens?', vroeg de jury van BoF's Big Brother Awards zich eerder dit jaar al af. 'Het rampscenario is een meerderheidsbelang van een overheid – ongeacht welke', voegt de organisatie daar aan toe.

Het is slechts speculatie, maar een schimmige organisatie of overheid als eigenaar van Facebook zou een ramp zijn. Zij hebben namelijk automatisch toegang tot de intiemste gegevens die zo'n 800 miljoen mensen op Facebook hebben geplaatst. Die gegevens kunnen aan jan en alleman verkocht worden, of, nog erger, gebruikt worden om argeloze gebruikers te chanteren.

Zo'n scenario klinkt vergezocht, maar de privégegevens zijn feitelijk de enige handelswaar die Facebook heeft: de leden van het sociale netwerk betalen niets voor hun lidmaatschap. In ruil daarvoor staan ze wel een duidelijk 'profiel' af.

Ajax en snowboarden
Dat profiel begint bij basale zaken als het geslacht, de woonplaats en de leeftijd van iemand. Maar Facebook weet ook bij welke politieke partij de voorkeur van een gebruiker ligt, wat zijn of haar favoriete gerecht is, op wat voor evenementen diegene komt en zelfs wat voor websites hij of zij bezoekt. Dat is interessante informatie waar instanties wat mee kunnen.

Nu zijn het vooral de adverteerders die dol zijn op deze informatie: 'Als je wilt adverteren bij vrouwen van 25-45 jaar, dan kan dat. Hierin is Facebook uniek, samen met het Nederlandse Hyves. Je kunt je ook richten op bijvoorbeeld mensen die Ajax of snowboarden leuk vinden', vertelt Pieter Voogt van internetmarketingbureau PauwR. Zo bereikt de adverteerder exact de mensen die hij wil bereiken. Bij veel andere advertentiediensten op internet blijft dat gokken.

Privacy
Facebook blijft haar diensten uitbreiden en veranderen. Gebruikers van Facebook delen tegenwoordig standaard veel meer dan voorheen. In het begin was alles afgesloten voor vreemden. Inmiddels stuurt Facebook bijvoorbeeld de locatie waarvandaan je iets plaatst mee en kunnen vrienden zien wat je luistert. Adverteerders dus ook.

Daarom heeft het bedrijf al heel wat kritiek gekregen. Zo trokken enkele Amerikaanse senatoren al aan de rem en hebben ook verscheidene privacyinstanties Facebook op de korrel genomen. De privacy-waakhond in de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein klaagde het sociale netwerk zelfs aan vanwege gezichtsherkenning van foto's die de gebruikers opgedrongen werd. De uitkomst van die rechtszaak is nog niet duidelijk.

Dubbele agenda
Onder druk van nieuwe aandeelhouders zou dit soort nieuwe functionaliteiten nog extremer kunnen worden dan nu. Denk aan het bijhouden van een historie over welke mensen iemand heeft opgezocht. Misschien heeft de bezoeker wel een oogje op een persoon wiens profiel hij vaak bezoekt. Dat is prima te gebruiken in een campagne voor bijvoorbeeld datingsites.

Het hoeft niet
Het is duidelijk dat zowel voor adverteerders als voor toekomstige aandeelhouders de persoonsgegevens het belangrijkste zijn. Daarnaast blijft het risico van bijvoorbeeld diefstal van gegevens door hackers bestaan.

Gelukkig hoeft een gebruiker van Facebook niet alle lege velden in zijn profiel in te vullen. Naam, geslacht en leeftijd zijn voldoende. Bovendien kun je enkele functionaliteiten uitschakelen, zij het met moeite.

Facebook zal dat niet leuk vinden, en misschien wel gaan zeuren om meer gegevens, maar het blijft de enige manier waarop privégegevens ook echt privé blijven. Dat is trouwens volledig in de geest van Facebook toen het werd opgericht: je deelt alleen wat je wilt delen. Dus ook met adverteerders en aandeelhouders.