De dodo, de uitgestorven loopvogel die nog maar een paar eeuwen geleden op Mauritius leefde, blijft fascineren. Archeologen en paleontologen proberen nog steeds te achterhalen hoe de grote moddervette duif leefde, en waar hij aan gestorven is. Een jaarlijkse expeditie van Museum Naturalis uit Leiden levert nieuws op

De dodo-botten die op het eiland Mauritius zijn gevonden, zijn in zo goede staat dat er dna in kan zitten. Als dat echt zo blijkt te zijn, komt uiteindelijk het complete genoom van de uitgestorven loopvogel in beeld. Dan weten wetenschappers ook hoe de dodo uit de oer-duif geëvolueerd is, en dat maakt het fokken van een nieuwe dodo-achtige vogel mogelijk.

Maar of dat allemaal lukt is natuurlijk zeer de vraag. Volgens expeditieleider Kenneth Rijsdijk heeft de trip naar Mauritius dit keer veel meer, en vooral ook 'harder' nieuws opgeleverd. In de “Mare aux Songes”, het moeras waar de jaarlijkse opgraving plaats vindt, ligt een waar massagraf van duizenden dodo's maar ook van hun complete leefomgeving met dieren, planten en insecten. En een nieuwe manier van graven leverde nieuwe gegevens op:

“Nou, het geweldige is dat we voorheen met een graafmachine blind geschept hebben in dat moeras. En dan zie je dus ook niet hoe die botten in de bodem liggen en dat is heel erg belangrijk voor een soort van forensisch onderzoek. Als je wil weten hoe die dieren gestorven zijn dan moet je ook zien hoe die botten ten opzichte van elkaar in de grond liggen. Dát hebben we nu dan voor het eerst kunnen doen.”

Farao-rijk
Overigens is het massagraf van de 'Mare aux Songes' niet de plek waar de dodo definitief uitgestorven is. Het graf is 4000 jaar oud, en waarschijnlijk zijn de dieren dood gegaan aan dezelfde wereldwijde droogte die indertijd de ondergang van het Egyptische farao-rijk inluidde.

Toen overleefden de dodo's het en de populatie groeide weer aan tot het moment dat de Nederlandse VOC schepen Mauritius ontdekten. Rond 1640 at een onbekende kolonist het laatste dodo-ei op, en rond 1690 was de vogel uitgestorven.

Walgvogel
Toch waren het volgens Rijsdijk niet de Hollandse zeelieden die het dier de das omdeden, zoals het verhaal wil. De VOC archieven en scheepsjournalen noemen het beest namelijk de 'walgvogel'; feitelijk was hij oneetbaar. Ook woonden er te weinig Hollanders op het eiland -enkele tientallen - om alle vogels op te eten.

Het waren waarschijnlijk de vreemde diersoorten die met de kolonisten meekwamen die de ondergang betekenden. Varkens, ratten en katten maakten korte metten met de dodo-eieren die op het tot dan toe volkomen veilige eiland in onbeschermde nesten op de grond lagen.

De eventuele terugkeer van de Dodo op basis van dna is nog lang niet zeker maar expeditieleider Rijsdijk beschrijft wel een spannende zoektocht;

“Conservering van het dna in het bot is afhankelijk van de ouderdom en van de temperatuur. De botten die wij hebben gevonden zitten nét op de grens; er hoeft geen bewaarde dna in te zitten, maar het zou kunnen. We werken samen met de Penn-State University in Amerika, daar hebben ze een lab waar ze oud dna proberen te identificeren. En dat is echt een soort heilige graal; krijgen we het voor elkaar om dat dodo dna weer terug te krijgen. En als we dat genoom van de dodo weer hebben…”

'Lookalike'
Dan durft Rijsdijk nog niet te beweren dat de échte dodo weer terugkomt. De 'Jurassic-dodo' is wat hem betreft niet onmogelijk, maar vooralsnog science fiction. Wat wél kan is het genoom gebruiken als een soort routekaart in een fokprogramma.  Een 'dodo-lookalike' is mogelijk. Maar of je het moet willen…..