Ook de Denen hebben 'doe maar gewoon' en 'gezelligheid' hoog in het vaandel staan. Dat is de ervaring van Esther, die vier jaar geleden haar Deense man Per volgde naar zijn geboorteland. Toen ze nog in Nederland woonden, vonden hun kinderen dat Per maar 'raar' praatte. Inmiddels zijn ze zelf tweetalig. 'Ons leven hier is een verrijking.'

Esther en Per leerden elkaar kennen op een dubbel date. 'Ik deelde in Den Haag een etage met een Deens meisje. Zij was niet erg te spreken over de relatie die ik destijds had, en toen dat uitging was het meteen: 'Ik weet wel iemand'. Ik wilde niet, maar liet me uiteindelijk toch overtuigen. Per en ik hadden het die avond meteen leuk en die andere twee hielden het al gauw voor gezien.'

Betere familieband
Ze gingen samenwonen in Capelle aan den IJssel en later in Rijswijk, waar ook de tweeling werd geboren. Bij Per kriebelde het al een paar jaar. Na elf jaar in Nederland wilde hij terug naar Denemarken, dichter bij zijn familie zijn. Toen hij vertrok, waren zijn ouders nog actieve vijftigers, maar zo langzamerhand staken gezondheidsproblemen de kop op. Toen hij een fantastische baan aangeboden kreeg, hakten ze de knoop dan ook snel door. Hij vertrok in oktober 2007 en zij volgde in februari met de kinderen.

Inmiddels heeft Per ervaren dat de band met zijn familie eigenlijk al heel goed was toen hij in Nederland woonde. 'Als je elkaar regelmatig ziet of dichtbij elkaar woont, heb je toch minder aandacht voor elkaar. Bij wijze van spreken ga je dan na het eten samen voor de tv zitten. Toen we nog drie keer per jaar een week bij elkaar op bezoek kwamen hadden we juist hele diepgaande gesprekken en bouwden we echt iets op.'

Moedergroepen
Het gezin streek eerst neer in Hillerød en daarna in Humlebæk, een dorp ten noorden van Kopenhagen. De begintijd was wel pittig, vertelt Per. 'Esther was ten eerste de Deense taal nog niet machtig. Mag ik dat zo zeggen?'

Esther: 'Ja natuurlijk! Die eerste weken heeft het alleen maar geregend, ik had weinig om handen en kreeg natuurlijk geen bezoek. Iedereen werkt hier fulltime. In Denemarken zitten zwangere vrouwen in 'moedergroepen', waar veel vriendschappen ontstaan in de periode waarin ze niet werken. Ik kwam net na deze periode en kende helemaal niemand.'

Gelukkig had ze binnen haar bedrijf een transfer gemaakt en kon ze drie weken later beginnen aan haar nieuwe baan in het Zweedse Helsingborg, net over de grens.

Flexibele kinderopvang
In de tussentijd ging ze op zoek naar een kinderdagverblijf. 'In Nederland hadden we gekozen voor een gastouder, wat destijds ook nog gesubsidieerd werd', vertelt Esther. 'Met een tweeling was dat even duur als een crèche. Het scheelt je zoveel tijd en stress met op tijd halen en brengen. Er is niets fijner dan je kinderen nog in pyjama aan de ontbijttafel achter te laten in plaats van ze op tijd de auto in zien te krijgen als ze daar geen zin in hebben.'

In Denemarken zijn kinderdagverblijven ingesteld op tweeverdieners met een fulltime baan en behoefte aan flexibiliteit. 'In Nederland koop je bijvoorbeeld een halve dag, terwijl je in Denemarken een maand full time opvang koopt. Je kan dus makkelijk beslissen om je kind een keer thuis te houden of morgen te brengen in plaats van vandaag. Er wordt overigens wel gemengd over gedacht als je jouw kind brengt, terwijl je niet naar je werk gaat maar naar de huisarts moet of dingen met de bank of verzekering wil regelen. Dan zie je de kleuterleidster soms wel even kijken!'

12 maanden ouderschapsverlof
Anders dan in parttime-werken-kampioen Nederland gaan de meeste Deense moeders na hun verlof weer fulltime aan de slag. De omstandigheden zijn er dan ook naar. Elk gezin krijgt 12 maanden ouderschapsverlof, dat binnen bepaalde kaders naar eigen inzicht kan worden verdeeld. De vader kan dus ook een deel van de tijd verlof opnemen. 'Er is nu zelfs een discussie in de regering over het afdwingen van ouderschapsverlof voor de man. Dat lijkt me weer te krampachtig.'

Esther: 'De verlofregeling is niet alleen maar rozengeur en maneschijn. Vaak zijn het bedrijf en je baan veranderd na zoveel tijd; je vervanger heeft ook dingen op een eigen manier gedaan. Toch is het fantastisch dat het kan. Mede hierdoor en door de goede kinderopvang werkt het overgrote deel van de beroepsbevolking fulltime.'

De deelname van mannen aan het gezin en de opvoeding is groot. Sinds 1973 heeft de biologische vader in Denemarken evenveel rechten als de biologische moeder. 'In Nederland is dat in de praktijk toch wel anders. Hier zie je veel vaders achter de kinderwagen of bij het kinderdagverblijf. Het is veel meer geaccepteerd dat het ouderpaar de taken verdeelt.'

Gesubsidieerd moedertaalonderwijs
Thomas en Jesper groeien nu tweetalig op. 'We spreken ieder de eigen taal met de kinderen. Het wordt nu wel ingewikkelder omdat mijn Deens beter wordt, en als ze straks naar de Deense school hier in het dorp gaan – in Denemarken gaan kinderen pas met zes jaar naar school – wordt het nog lastiger om het Nederlands erin te houden. Maar gelukkig gaan ze een keer per week naar de Nederlandse school in Kopenhagen.' Dankzij een Europese wet die zegt dat ieder kind recht heeft op moedertaalonderwijs, wordt het Nederlands onderwijs deels gesubsidieerd.

'Voor de kinderen vinden we het belangrijk dat ze beide talen beheersen, maar voor Esther is het ook heel fijn', vertelt Per. 'Ze heeft een managementbaan en geeft de hele dag leiding in een andere taal en cultuur. Dan is het goed om thuis te kunnen komen in een Nederlandse setting. En zo houd ik ook een beetje mijn Nederlands bij!'

In badjas naar de zee
Denemarken heeft een iets groter oppervlakte dan Nederland maar er wonen slechts 5,5 miljoen mensen. 'Dat enorme gevoel van ruimte geeft rust', vertelt Esther. 'In Nederland reed ik door de files naar mijn werk. Soms deed ik een uur over 20 km. Nu fiets ik elke dag 8 km door het boerenland, echt een verrijking! Vergeleken met Nederland leven de mensen hier meer buiten. Er zijn veel natuurspeelplaatsen en we zien regelmatig onze buurman ’s ochtends in zijn badjas naar zee lopen om even te zwemmen. Ook met -20!'

Denen dragen die gewoonte ook over op hun kinderen. In de hoofdstad is een rij kinderwagens – met baby er nog in – voor een café een doodnormaal verschijnsel. 'In het begin vond ik het eng en was ik bang dat iemand er met mijn kinderen vandoor zou gaan, maar het is hier heel normaal', aldus Esther. 'Je laat gewoon de babyfoon achter in de kinderwagen en gaat binnen koffiedrinken, ook of juist in de winter. Baby’s slapen veel beter in de buitenlucht en het is goed voor hun immuunsysteem.'

Het is weliswaar minder veilig dan vroeger, maar Denemarken kent nog steeds erg weinig criminaliteit. Vroeger in het Westland, waar Esther opgroeide, lieten ze ook gewoon de autosleutels in het contact zitten en deden ze 's nachts de voordeur niet op slot, vertelt Per. 'Maar een paar jaar geleden moesten we het bankje voor ons huis in Rijswijk wel vastzetten, anders was het gestolen. Gelukkig wilden onze opvolgers het bankje overnemen, want de sleutel waren we allang kwijt.’

De wet van Jante
In veel opzichten lijken Nederland en Denemarken sterk op elkaar. Zo heeft Denemarken als een van de weinige landen een woord dat dichterbij 'gezellig' komt dan het Duitse gemütlich, namelijk het woord hyggeligt. Ook hebben ze een eigen versie van 'doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg'. Het heet Janteloven, oftewel de wet van Jante. Deze gedragscode is bedacht door de Deens-Noorse schrijver Aksel Sandemose en bestaat uit tien regels, allemaal met de strekking: als je maar niet denkt dat je beter of slimmer bent dan wij. O wee als je je kop boven het maaiveld uit zou proberen te steken. De begrippen hygge en janteloven zijn essentiële inkijkjes in de Deense volksaard die dan ook uitgebreid de revue passeerden in de Deense les van Esther.

Deense Riviera
'In Nederland miste Per Denemarken en nu in Denemarken missen we allebei weleens de dynamiek van Nederland. In een gemengd huwelijk zullen dit soort dingen altijd een rol spelen. Verhuizen is spannend en uitdagend maar je moet er ook veel voor laten. Je bent ver weg van dierbare familie en vrienden en mist bijzondere gelegenheden. Dat is de keerzijde van wonen in een ander land. Maar we proberen de contacten wel zo goed mogelijk bij te houden. Wij skypen met familie en vrienden en gaan vrij regelmatig naar Nederland. Per gaat deze zomer zelfs weer de Nijmeegse Vierdaagse lopen!'

Per: 'Voorlopig zitten we hier heel goed. We wonen fantastisch, alles is naar onze wens. We krijgen het waarschijnlijk zelfs nooit beter! We hebben zowel bos, strand als haven op 200 meter lopen. Ook voor Deense begrippen wonen we mooi, het heet niet voor niets de Deense Riviera. We werken er hard voor, en genieten tegelijkertijd met volle teugen. We geloven allebei dat de wereld je brengt waar je naar op zoek bent. Als je met een positieve insteek in het leven staat, zie je vooral de mooie dingen.'