Na de ongewoon spannende verkiezingsnacht werd met smart gewacht op het tellen van in het buitenland uitgebrachte stemmen. Net als bij de vorige verkiezingen wint de VVD het bij de Nederlandse expats en emigranten ruim van de PvdA. Ook de PVV en D66 scoren goed.

Nederlanders in het buitenland vallen officiëel onder de gemeente Den Haag. Burgemeester Jozias van Aartsen maakte bekend dat 33.849 Nederlanders uiteindelijk een geldige stem per brief hadden uitgebracht. Daarvan stemden er 9835 op de VVD. De PvdA kreeg 6056 stemmen en was daarmee de nummer twee.

Met die uitslag blijken Nederlanders in het buitenland een stuk minder wispelturig dan de kiezers binnen de landsgrenzen. Want ook in 2003 en 2006 was de VVD bij de briefstemmers - onder wie veel ondernemers - de grote winnaar. Net als vier jaar geleden kunnen de liberalen rekenen op bijna dertig procent.

Aandacht voor expats
De PvdA moest in 2006 naast de VVD ook nog het CDA voor zich dulden, maar van die laatste partij is bij de kiezers in het buitenland dit keer weinig over. In de top tien van de briefstemmers zijn de Christen Democraten zelfs in één klap gekelderd naar de zesde plaats.

Dat komt deels door de PVV, die bij de briefstemmers net zo'n snelle opmars gemaakt heeft als in Nederland zelf. Wel bleven GroenLinks en D66 de PVV in het buitenland ruim voor. D66, dat tijdens de campagne relatief veel aandacht besteedde aan expats en emigranten, is nu zelfs de nummer drie.

Smalle marge
Omdat de uitslagen uit het buitenland de algemene trend bevestigen, is lastig te bepalen hoeveel invloed de briefstemmers feitelijk hebben. Bij elkaar zijn ze goed voor een halve zetel. Als alle Nederlanders in het buitenland gestemd hadden, waren dat er acht geweest.

Maar, benadrukt burgemeester Van Aartsen, door de ongewoon smalle marge tijdens de verkiezingsnacht tussen de nummers één en twee - op een bepaald moment zelfs minder dan tweeduizend stemmen - had ook een halve zetel wel degelijk verschil kunnen maken.

Chaotische toestanden
De boodschap dat Nederlandse kiezers in het buitenland ertoe doen, lijkt daardoor te zijn overgekomen. En dat is belangrijk gezien de chaotische toestanden rond ontbrekende of verkeerde stembiljetten, waarover de afgelopen maanden bij de Wereldomroep een lange rij klachten binnenkwam.

Die chaos is ook goed te zien aan het percentage kiezers dat zich wel heeft geregistreerd om per brief te stemmen, maar dat uiteindelijk toch niet of op een ongeldige manier heeft gedaan: veertien procent. Ongeldig bijvoorbeeld, omdat er met een blauw in plaats van een rood potlood was gestemd.

Diligence en postkoets
'Ik begrijp dat best, als je in het buitenland zit ben je daar ver van weg', reageert burgemeester Van Aartsen. Daarom betreurt hij het ontbreken van de mogelijkheid om dit keer via het web te stemmen, al zegt hij begrip te hebben voor de gevoeligheden die het internetstemmen oproept.

De huidige situatie vergelijkt hij met 'de tijd van de diligence en de postkoets.' Want: 'als er in Guatemala een storm opsteekt en het vervoer ligt plat, dan heb je meteen een probleem'. Al is er op dat soort problemen volgens de Haagse burgemeester 'goed gereageerd', er blijft veel te verbeteren.

Burgemeesters
Dat bereiken zou hem 'een lief ding waard' zijn. Maar, zegt hij, het is vooral de taak van de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken. Wel wil hij zich samen met de burgemeesters van de andere grote steden sterk maken om niet pas over vier jaar, maar de komende tijd al een oplossing te zoeken.

Ondertussen hebben de problemen volgens Van Aartsen nauwelijks of geen invloed gehad op de overwinning van zijn eigen partij, de VVD. 'Wat dat betreft wijkt de kiezer in het buitenland niet af van Nederland. De expats zijn net zo betrokken bij de Nederlandse politiek, dat weet ik zeker.'

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine