Een veelgehoorde klacht in deze tijd van technologie: kinderen weten niet meer waar het eten op hun bord vandaan komt. Nederlandse onderzoekers hopen nu dat ze gamers zo ver kunnen krijgen om met een frisse blik te kijken naar de dieren op de boerderij.

Stel je voor: varkens die wat rondwroeten in hun stal. De verveling slaat al gauw toe in zo'n claustrofobische omgeving, en het ene varken begint het andere te bijten. Maar dan verschijnt er opeens een kring van licht op de muur. Een van de varkens ziet dat en loopt ernaartoe. Het lichtje beweegt. Het varken beweegt mee.

Gamende tieners
In een huiskamer ver weg beweegt ondertussen een tiener met zijn vinger over het scherm van zijn iPad. Even later ziet hij een varkenssnuit op het scherm. Hij gaat met zijn vinger naar links. De snuit gaat ook naar links. Toekomstmuziek? Nee, een interactief spelletje dat Pig Chase heet.

'We wilden iets bedenken waarmee we varkens afleiding zouden bieden. Om te voorkomen dat ze agressief worden', zegt filosoof Clemens Driessen van de Wageningen Universiteit. Hij heeft Pig Chase ontwikkeld samen met game ontwerpers en een expert op het gebied van dierenwelzijn.

Varkens willen spelen
Sinds 2001 stelt de Europese Unie het bieden van 'entertainment' aan varkens in stallen namelijk verplicht. Zo moet worden voorkomen dat ze in elkaars staart bijten. In het verleden was het zo dat de staarten van varkens om die reden vaak werden verwijderd.

'Een boer vroeg zich af waarom we varkens niet gewoon een spelcomputer gaven. We hebben ontwerpers gevraagd of zoiets kon, en die zeiden ja.' Doel was niet alleen om te voldoen aan de behoefte die varkens hebben om te spelen, maar ook om te kijken of er een nieuwe relatie mogelijk is tussen mens en dier.

Virtueel vuurwerk
De ontwerpers van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht kwamen erachter dat varkens sterk reageren op licht. Als de menselijke speler eenmaal de aandacht getrokken heeft van een varken, is het de bedoeling het dier vervolgens zover te krijgen dat het een punt op de stalmuur aanraakt met zijn snuit.

Lukt dat, dan wordt er virtueel vuurwerk afgestoken. En het lijkt te werken: de varkens laten zich tot nu toe graag verleiden om mee te doen. De onderzoekers twijfelen er ondertussen niet aan dat ook menselijke spelers makkelijk te verleiden zijn.

Niet zielig
Voor hen is de 'beloning' hetzelfde als bij populaire games zoals Angry Birds of Farmville. 'Mensen vinden het nu eenmaal leuk om met hun vinger over een scherm te bewegen en te kijken wat er gebeurt', legt filosoof Clemens Driessen uit. 'Eigenlijk verschillen we daarin niet zoveel van varkens.'

Als Pig Chase inderdaad een succes is, volgen er misschien wel meer games op hetzelfde platform. 'Een soort Playstation voor varkens zeg maar', zegt Driessen. 'We zien boerderijdieren snel als zielig. Dat wordt anders als we met ze gamen. Dan worden het actieve medespelers die ons laten zien wat ze leuk vinden.'

Minder afstand
Dat lijkt meer op de manier waarop mensen vroeger omgingen met de dieren die op hun bord belandden. 'De laatste 50 jaar is de afstand steeds groter geworden. Om morele reden maken we nu onderscheid tussen de huisdieren waarmee we spelen en de dieren die we eten. Die houden we het liefst onzichtbaar.'

Maar voordat de games een revolutie teweeg kunnen brengen in de manier waarop mensen omgaan met hun 'eten', moet er eerst nog een obstakel worden overwonnen: de kosten. Boeren zijn immers constant op zoek naar manieren om te besparen. En interactieve installaties zijn nu eenmaal duur.

Karbonade met topscore
Driessen en Marc Bracke, de expert dierenwelzijn van Wageningen UR, zijn zich daar terdege van bewust. Maar, zegt Driessen, misschien kan een deel van de kosten betaald worden door de consument. 'Nu is het immers ook al zo dat je in de supermarkt betaalt voor het welzijn van het dier.'

'Als een klant karbonaadjes ziet van een varken dat heeft gegamed met mensen, is hij misschien wel bereid om extra te betalen. En je kunt elk stuk vlees terugleiden tot het varken waar het vandaan komt. Je zou bij wijze van spreken zelfs de topscore van het varken op de verpakking kunnen zetten.'
 

Playing with Pigs: Pig Chase from Utrecht School of the Arts on Vimeo.