Van Zomeren op zaterdag

Iedere zaterdag in Café Van Zomeren een langer gesprek. Over het nieuws, over de actualiteit, en over vakantie.

Zaterdag tussen 9.00 en 10.00 op de radio, en te downloaden als podcast.

‘Het gaat steeds beter met het eten in Nederland. De belangstelling voor voedsel neemt toe, en de kwaliteit gaat vooruit.’ Dat zegt culinair journalist Jeroen Thijssen. Voor dagblad Trouw schrijft hij al jaren over eten en de Nederlandse eetcultuur. En voor zijn boek ‘De Ronde van Gallië’ verdiepte hij zich in de Franse eetcultuur, en de Franse streekgerechten.

‘Als je bij Fransen thuiskomt, staat er bijna niks aan meubels. Maar er is altijd lekker eten. Daar geven ze een veel groter deel van hun inkomen aan uit.’ In Nederland is het eigenlijk altijd andersom geweest, constateert Thijssen. Al merkt hij dat vooral Nederlandse mannen de laatste jaren meer waarde zijn gaan hechten aan lekker, en vooral bijzonder eten.

‘Je kunt scoren met lekker eten. Vroeger scoorde je met een mooie auto of een dure vakantie. Nu ben je wat als je op je werk kunt vertellen dat je in het weekend bijzonder gekookt hebt met dure ingrediënten en een mooi fornuis. En grote messen natuurlijk. Dat is ook typisch mannelijk’, zegt Thijssen.

Zuinigheid
Jarenlang was Nederland het buitenbeentje in Europa. Terwijl in de meeste landen om ons heen eten gelijk stond aan grote maaltijden met veel familieleden, beperkten de Nederlandse thuiskoks zich tot aardappelen, groente en een stukje vlees. Sober en doeltreffend klaargemaakt.

Thijssen is behalve journalist ook historicus. Hij verklaart de Nederlandse zuinigheid dan ook deels uit onze calvinistische cultuur. ‘Het is de aard van het beestje. Uit de Tachtigjarige Oorlog is een verhaal bekend over hoe de Nederlandse hoge heren opvielen: ze kwamen met de trekschuit en aten een simpel boterhammetje toen ze met de Spanjaarden over de vrede kwamen onderhandelen.’ Of het waar is, weet ook Thijssen niet. Maar het zegt wel iets over de spreekwoordelijke zuinigheid van de Nederlanders.

En ook vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw was schraalhans de Hollandse keukenmeester. ‘Ook in de landen om ons heen was het crisis. Toch bezuinigden ze daar veel minder op hun eten’, zegt Thijssen. Een verklaring daarvoor kan hij niet geven. Ook niet als historicus. ‘Daar zou eens iemand echt diepgaand onderzoek naar moeten doen.’

Barbaars
Toch zijn er nog altijd grote verschillen tussen de Nederlandse en de Franse keuken. ‘Het zijn tamelijk verschillende werelden. Fransen eten tussen de middag nog vaak warm. En veel uitgebreider.’

Ook doen Fransen minder moeilijk over hun eten. En over de herkomst ervan. Zo at Thijssen in Rouen ‘Caneton à la presse’. Eend die niet is leeggebloed, zoals meestal bij geslachte dieren gebeurt. Het bloed blijft erin zitten en het karkas wordt uitgeperst in een speciaal ontwikkeld instrument. Van het sap en het bloed wordt vervolgens de saus voor bij het vlees gemaakt.

Thijssen vond het niet bijzonder lekker. ‘Ook niet vies. Maar het blijft voor Nederlanders toch een soort barbaars gerecht. Hoewel de manier waarop wij onze kippen slachten, net zo barbaars is. Alleen gebeurt dat niet aan je tafel.’