Ontwerpbureau Thonik heeft in Nederland grote projecten op zijn naam staan. Ook in het buitenland heeft het een naam opgebouwd. Toch valt er nog wel wat te dromen. ‘Ik zou wel de communicatie van een groot museum in New York willen doen.’
   
In de serie Nederlandse exportsuccessen: Thonik
   
Tijdens het interview pakt Nikki Gonnissen, mede-eigenaar van Thonik, telkens even haar laptop erbij om aan de hand van foto’s en ontwerpen te laten zien wat ze bedoelt. Of ze tekent snel iets op een papiertje dat voor haar ligt. Hoe legt ze in hemelsnaam in woorden uit hoe ze een lettertype of een huisstijl ontwerpt? Beeld, daar draait het om bij Thonik. Een ontwerp moet voor een groot publiek in één oogopslag herkenbaar zijn, of het nu gaat om een museum of een politieke partij.
   

Drie kruisjes
Als Amsterdam wil dat alle diensten en stadsdelen eenzelfde stijl krijgen, dan bedenken ze bij Thonik drie helderrode kruisjes die op alle websites en brieven van de gemeente zichtbaar zijn. Of als het Boijmans en Van Beuningen een nieuwe identiteit wil, dan ontwerpt het bureau één herkenbaar lettertype voor alle publicaties van het Rotterdamse museum.
   
In Nederland trekt Thonik al geruime tijd de aandacht. De meeste Amsterdammers kennen nog wel het feloranje kantoorpand van het ontwerpbureau aan de Weesperzijde dat na protest van boze buurtbewoners appeltjesgroen werd geverfd. Ook de rest van Nederland heeft al lang kennis gemaakt met het werk van Thonik, bijvoorbeeld via de sprankelende campagne voor de Socialistische Partij. De laatste jaren komen daar steeds meer opdrachten uit het buitenland bij.
   

Allerbeste ontwerpers
Als gevolg van het succes is Thonik uit zijn onderkomen aan de Weesperzijde gegroeid. Het bureau laat nu een nieuw pand bouwen. In de tussentijd zit het in het voormalige ABN-hoofdkantoor aan de Vijzelstraat. De entree en de gangen zijn donker en somber, een contrast met het kantoor op de vierde verdieping waar het wit en licht is. Er klinkt popmuziek. Het personeel werkt aan lange bureaus achter grote Appleschermen. Sommigen overleggen zachtjes, vaak in het Engels want de werknemers hebben verschillende nationaliteiten. ‘Het maakt ons niet uit waar iemand vandaan komt, wij willen alleen de állerbeste ontwerpers’, lacht Gonnissen als een van haar collega’s langsloopt.
   
In 1993 zette Nikki Gonnissen samen met haar partner Thomas Widdershoven Thonik op (Tho+Nik=Thonik). Oorspronkelijk was het een grafisch ontwerpbureau dat voornamelijk werkte voor de culturele sector en ontwerpen maakte met heldere duidelijke vormen en letters. Inmiddels is Thonik veel meer. Het bedenkt ook reclamecampagnes en ontwikkelt identiteiten voor klanten. Neem de campagne voor de Socialistische Partij. Die wilde af van het imago ‘tegen alles zijn’. Thonik verving daarom het rommelige actie-tomaatje voor een strak vormgegeven rode tomaat. Nu staat die rode tomaat consequent op alle verkiezingsposters en folders van de partij. Maar Thonik bedacht ook een serie commerciële interactieve webfilmpjes waarin toenmalig partijleider Jan Marijnissen de kiezer ‘persoonlijk’ toesprak, en liet ‘SP-tomatensoep’ maken die werd uitgedeeld vanuit een soepkar, ontworpen door kunstenaar Joep van Lieshout. Allemaal bedoeld om de SP de uitstraling te geven van een warme, sociale partij.
   

   
Heeft Nederland een grote naam op grafisch gebied?
   
'Ja, zeker. Nederland is sterk in visuele cultuur, denk aan Rembrandt, Van Gogh en Mondriaan. Op grafisch gebied hebben we Dick Bruna met zijn Nijntje-boeken, of de bankbiljetten met de vuurtoren of de zonnebloemen van Ootje Oxenaar. Doodzonde dat die zijn verdwenen door de komst van de euro.’
   
Dutch Design heeft in het buitenland een grote naam. Valt Thonik volgens jullie ook onder Dutch Design?
   
‘Dutch Design staat voor ontwerpen met weinig middelen en heldere concepten, en met humor. Droog Design is daarvan een goed voorbeeld. Die ironie hebben wij ook in ons werk. Bij een Nederlandse ontwerper gaat het er niet om of iets mooi of leuk is, het moet mensen aan het denken zetten. Het is vaak een combinatie van sober en ironie. Neem de kinderbeker van Richard Hutten, dat is een gewone plastic beker maar hij heeft wel heel grote oren. In het buitenland ziet men vaak meteen of iets uit Nederland komt.'
   
Op een overzichtstentoonstelling in Shanghai hadden jullie handgeknoopte tapijten laten maken met designs van Thonik erin verwerkt. Wat hadden Chinezen met die typisch Nederlandse teksten en beelden?
   
'Naar onze tentoonstelling kwamen vooral jongeren uit de Chinese kunstwereld. Zij waren heel enthousiast en fotografeerden alles wat ze zagen. Het grote publiek zal misschien niet alles letterlijk snappen, maar ze zijn gewend om tekens en symbolen te ‘lezen’. het Chinese schrift is ook heel beeldend. Op de expositie was ook het SP-filmpje te zien van die oude vrouw die zich uitkleedt (waarmee de SP wil zeggen dat de Nederlandse zorg tekort schiet, red.). Normaal gesproken zou zo’n filmpje niet door de Chinese censuur zijn gekomen, maar omdat het een sociaal onderwerp was, werd het filmpje niet verwijderd.'
   
Jullie hebben ook de stijl van het Japanse cultuurcentrum Spiral bedacht. Hoe hebben jullie dat aangepakt?
   
'We hebben het concept eigenlijk al op de terugweg in het vliegtuig bedacht. Het is een spiraalvormige gebouw, maar het oude logo van Spiral was juist heel hoekig. Daarom hebben we cirkels toegevoegd. Achter de cirkels plaatsten we een wolk en die wolk ging groeien. Deze groeiende wolken gebruiken we nu voor alle uitingen van het museum. Dus als Japanners straks een poster met zo’n wolk zien, dan weten ze meteen dat het om Spiral gaat.’
   
Passen jullie je ontwerpen aan als jullie in het buitenland werken?
   
‘We proberen onze Nederlandse ontwerpen wel te combineren met de cultuur van een land. In Shanghai lieten we Chinezen de tapijten knopen omdat ze daar goed in zijn. Het servies dat we voor Spiral hebben ontworpen, wordt in Japan geproduceerd omdat zij heel mooi keramiek maken. Bezoekers moeten voelen dat er met Nederlanders is gewerkt, maar dat het in hun land is gemaakt.’
   
Jullie zijn verantwoordelijk voor de SP campagnes. Zouden jullie zoiets ook kunnen doen voor buitenlandse politici, bijvoorbeeld voor Berlusconi?
   
Lachend: ‘Oh, geweldig. Ik zou er meteen mee aan de slag gaan! Ik zou in het buitenland ook wel de communicatie van een groot museum willen doen, liefst in New York.’
   
Welke tips hebben jullie voor Nederlandse ontwerpers die willen doorbreken in het buitenland?
   
‘Als je wilt doorbreken, moet je heel bewust je klanten en opdrachten kiezen. Je moet niet zomaar alles doen omdat je ervoor wordt gevraagd. Wij hebben altijd gewerkt aan een herkenbaar portfolio.’