De geschiedenis van het Friese bedrijf Paques is één grote zoektocht: naar nieuwe producten en nieuwe markten. Innovatie is belangrijk voor het bedrijf uit Balk, producent van zuiveringsapparatuur voor afvalwater en gas. Profiel van een bedrijf dat de tijdgeest goed aanvoelt. De economische crisis vormt niet meer dan een kleine hindernis.

Het jaar 2008 was een topjaar voor Paques. De omzet bedroeg toen maar liefst 52 miljoen euro. In 2009 moest het bedrijf genoegen nemen met een omzet van 44 miljoen en ook dit jaar zal het zoiets worden, volgens directeur Rob Heim. Het bedrijf zal ook nog winst maken, zij het nipt. 'We zullen winst maken, maar moeilijker dan in 2009.'

De naweeën van de economische crisis, of eigenlijk kunnen we slechts hopen dat het echt om de nasleep gaat, hebben zeker invloed op de omzet en de winst van Paques. Maar in China, een markt die steeds belangrijker wordt voor het Friese bedrijf, is duidelijk sprake van een opleving. 'China is dit jaar al duidelijk uit de crisis.'

Historie
De geschiedenis van het bedrijf begint in 1960. Johan Pâques begint in Balk met de levering van voedersilo's aan de agrarische sector. Verder houdt hij zich bezig met mestvergisting voor de productie van alternatieve energie. Iets wat maar moeizaam van de grond komt, maar het is wel de richting waar het bedrijf het gaat zoeken. Het milieu staat centraal bij Paques: via een zijsprong naar windmolens stapt het bedrijf over op afvalwaterzuivering. Dat was rond 1980.

De overstap op waterzuivering werd in gang gezet door Jos Pâques - de zoon van de oprichter van het bedrijf - die in aanraking kwam met een Friese professor. Gatze Lettinga van de Universiteit Wageningen had een proces ontwikkeld waarbij hij gebruik maakte van bacteriën voor het zuiveren van water. Een vinding die later verder is uitgebouwd, ook door Paques.

Bacteriën
'Wat we in simpele woorden doen is het volgende: we bouwen huizen voor bacteriën in een omgeving waar bacteriën goed gedijen. Die bacteriën zetten vuil water om in schoon water. De organische verontreinigingen die in het afvalwater aanwezig zijn, worden door de bacteriën (zonder zuurstof) omgezet in biogas dat aangewend kan worden als groene energie.'

Zo worden er dus twee vliegen in een klap geslagen: door het zuiveren van afvalwater wordt groene energie geproduceerd. Door het afbreken van de organische verontreinigingen ontstaat niet alleen biogas, maar groeien de bacteriën ook. Indien er een overschot aan bacteriën in de reactor aanwezig is, kan een gedeelte worden weggehaald om hiermee vervolgens andere reactoren in bedrijf te stellen. Hierdoor is het mogelijk om nieuwe reactoren binnen enkele dagen op te starten.

Volgens de huidige directeur Rob Heim hebben de anaërobe reactoren vol bacteriën voor het zuiveren van water weinig ruimte nodig. Een ander voordeel is dat er geen sprake is van stankoverlast,omdat de reactoren gesloten zijn. 'Je ruikt het niet.'

Nieuwe missie
Het blijft inmiddels niet bij het zuiveren van water alleen. Paques richt zich met milieuvriendelijke processen ook op hergebruik van grondstoffen (zoals fosfor en zwavel) en het opwekken van energie. De drie thema's water, grondstoffen en energie zijn onderdeel van de nieuwe missie van het bedrijf dat onlangs zijn 50-ste verjaardag vierde.

Er zijn concurrenten op de markt die vergelijkbare installaties ontwikkelen. 'Maar wij waren een van de eersten en we hebben een voorsprong. Bovendien blijven we ons ontwikkelen en zo behouden wij onze positie', zegt Rob Heim.

Om die voorsprong te behouden zijn de universiteiten van groot belang voor Paques. De banden met Wageningen voeren terug naar 1980, toen de zoon van de oprichter in contact kwam met onderzoeker Gatze Lettinga. Banden zijn er ook met de universiteiten in Delft en Nijmegen en heel recent is er ook contact met de Universiteit in Groningen. Veel projecten worden samen met universiteiten ingezet, maar ook met het technologisch topinstituut op het gebied van watertechnologie Wetsus in Leeuwarden.

Export
Ruim negentig procent van de omzet van het bedrijf uit Balk gaat de grens over. Azië - en dan met name China - wordt steeds belangrijker. Vandaar dat het Friese bedrijf sinds 1997 ook een eigen vestiging heeft in Shanghai. Inmiddels werken in de Chinese vestiging van Paques ongeveer evenveel mensen als in Friesland (bijna 200). Het is duidelijk dat het bedrijf in China in omvang Nederland binnenkort zal passeren.

Niet alleen de Chinese markt zelf is belangrijk voor Paques: ook Zuid-Korea, Japan en Vietnam worden voorzien vanuit China. 'Vanuit Balk willen we verder actief worden in India. Dat is weer een heel andere markt dan China.'

Maar los van Azië blijft ook Latijns-Amerika geweldig belangrijk voor het bedrijf dat zich bezighoudt met milieubiotechnologie. 'Brazilië is heel interessant, onder andere omdat het voorop loopt met biobrandstof uit suikerriet.'

Mexico
Dit weekend vertrekt een team van Paques naar een groot congres in Mexico waar zij het een en ander zullen gaan vertellen over technologieën als het gaat om waterzuivering in tropische en subtropische landen. Wie weet komen daar weer nieuwe projecten uit voort. En ook in Noord-Amerika is weer sprake van een 'geweldige groei', volgens Heim. Klanten zijn onder andere bedrijven die papier fabriceren, bierbrouwerijen en wijnproducenten.

Rob Heim kwam drie jaar geleden binnen bij Paques. Hij maakte de overstap naar het Friese bedrijf, omdat hij zich realiseerde dat we niet kunnen blijven consumeren en dat we zuinig moeten zijn op deze aardbol. 'Het tekort aan water en dan vooral drinkwater vormt een bedreiging.' Zes procent van de omzet gaat op aan research & development, dus de langetermijnontwikkeling van nieuwe technologieën. Een hoog percentage: 'Dat kan mede omdat we een private onderneming met een langetermijnvisie zijn.'