In 2006 had nog een kwart van de expatpartners een baan. Volgens recent onderzoek van Brookfield Global Relocation Services (BGRS) zou dat het afgelopen jaar zijn gedaald tot 15 procent. Oorzaken zouden onder meer veroorzaakt worden door hogere eisen die bedrijven in het buitenland stellen. Ook de wens voor een parttime baan kan een toekomstige carrière in de weg staan.

Zo extreem als de uitslag van het onderzoek van BGRS is de situatie niet, zeggen ze bij Permits Foundation in Den Haag. Deze organisatie deed eind 2008 een onderzoek onder 3000 expatpartners. Daarvan bleek zo'n 35 procent aan het werk. 'Maar voordat ze werden uitgezonden werkte 89% van de partners', zegt directeur Kathy van der Wilk. 'En tweederde van de mensen die niet werkten, wilde wel degelijk een baan.'

Werkvergunning
Dat komt volgens haar doordat veel landen geen werkvergunningen willen afgeven, een probleem waar de Permits Foundation iets aan probeert te doen. 'Maar expatpartners hebben bijvoorbeeld ook problemen met de taal. En ze hebben moeilijkheden om hun kwaliteiten, hun ervaring aan de lokale markt aan te passen. Ze hebben vaak ook geen 'netwerk' in het nieuwe land, dus dat moet worden opgebouwd. Terwijl hun echtgenoot die problemen allemaal niet heeft, die kan direct aan zijn nieuwe baan beginnen.'

Fulltime of niet
Dat laatste is overigens ook wel een voordeel. De 'echte' expat verdient meestal genoeg, zodat er in ieder geval geen directe financiële noodzaak voor de 'spouse' is om direct werk te hebben. Vervelend hoeft het ook niet direct te zijn. Carola Bosselaers woont bijna vier jaar met haar man en twee kinderen op het eiland Sachalin in het Russische Verre Oosten. Haar man werkt in de olie- en gaswinning, zij zocht een parttime baan. Dat bleek lastig, je werkt daar fulltime of je werkt niet. Verder bleken daar voldoende mensen voor het werk - human resources, personeelszaken - dat zij wilde doen.

Toen de kinderen iets groter waren is ze Russisch gaan leren. 'Dat is een moeilijke taal, dus daar ben je wel even zoet mee', zegt ze lachend. Verder organiseert ze activiteiten op de Nederlandse school, doet ze liefdadigheidswerk. en in de winter staat ze regelmatig op de ski's.

Gehucht
De nu 25-jarige Katja Lawrence ontmoette haar man Logan in Duitsland en besloot bij hem in Upper Sandusky (Ohio) te gaan wonen, een Amerikaanse gehucht met zo'n 7000 inwoners. Katja mag werken en had ook gedacht snel een baan in de IT of als jurist. Maar die bleken er niet te zijn. En werken onder je niveau is ook niet handig. 'Als je hier serveerster wordt, dan heb je een baan met zo'n lage sociale positie dat het je cv schaadt. Dan denkt men hier dat je geen standaarden hebt, dat je élke baan accepteert.'

Het probleem speelt waarschijnlijk minder in een grote stad. De dichtst bijzijnde liggen op één à anderhalf uur rijden van Upper Sandusky. Het probleem is dat Katja dáár weer nauwelijks mensen kent. Maar ze heeft wel sinds kort een rijbewijs.

Sherry achter de geraniums
De meeste expatpartners die reageerden op een oproep van de Wereldomroep op Facebook lukte het wel om aan de slag te komen. De partner van Frederick Hengeveld kwam via een project van de Verenigde Naties in Zambia terecht. Hij nam zelf kleinere baantjes aan.

'Je mag blij zijn als je tussen de 500 en 1000 euro per maand verdient. Maar in ieder geval zit je niet thuis achter de geraniums sherry te drinken. Ik ken veel partners die de dag doorbrengen met de kinderen naar school brengen, kinderen ophalen, en tussendoor boodschappen doen en op de golfbaan staan. Niet alleen vrouwen, ook mannen. Maar ik ben nu begin dertig en wil nog wel wat meer van mijn leven maken. Op een gegeven moment zegt mijn vrouw misschien wel dat het haar beurt nu is (hun tweede kind is net geboren, red.) en dat ik aan de bak mag. Dan moet ik toch iets van een carrière hebben die brood op de plank kan brengen.'

Verblijfsvergunning
Niet te hoge eisen stellen, was ook wat Ellen Kamman deed. Haar man is van geboorte Zuid-Afrikaan. Ze woont en werkt sinds 1997 in Johannesburg. 'Het eerste jaar dat ik hier woonde ben ik van de ene verblijfsvergunning naar de andere gegaan. Ik was min of meer als toerist het land binnengekomen en dan moet je iedere drie maanden je visum weer verlengen en iedere drie maanden al die vragen weer beantwoorden waarom je nog in het land bent. Als je eenmaal getrouwd bent krijg je automatisch een werkvergunning en zijn al die problemen in één klap verdwenen.'

Ellen is nu zelfstandige en analyseert onder meer bevolkingsonderzoeken voor universiteiten en de overheid. 'Mijn man en ik maken nog regelmatig de grap dat we alleen maar zijn getrouwd voor mijn verblijfsvergunning, wat natuurlijk niet zo is.'

Knokken
Parvathi den Herder woont sinds 2008 met haar man in Maleisië. Zij heeft moeten knokken om aan de slag te kunnen als Healh Care Coördinator op de internationale school waar ook haar twee kinderen op zitten. 'Als er ook maar één document niet is, of er is een interpretatiefout of een stempel of handtekening niet gezet, dan wordt de hele procedure teruggestuurd naar de school, zonder dat uitleg wordt gegeven waar het is misgegaan. Dus als je hier als verpleegkundige wilt werken, zorg dat al je diploma's in het Engels zijn vertaald, en zorg dat je alles bij een legalisatiecommissie laat 'echten'. Het moet vaststaan dat jij echt degene bent wiens naam op die diploma's staat.'

Netwerken
Ook Kathy van der Wilk van de Permits Foundation heeft nog wel een paar adviezen voor expatpartners die niet achter de geraniums of op de golfbaan terecht willen komen. 'Bereid je goed voor op het land en de arbeidsmarkt daar. Begin al in Nederland met een aanleggen van een netwerk in dat nieuwe land en zorg dat je cv op orde is en dat je die op z'n minst ook in het Engels beschikbaar hebt. En gebruik alle mogelijkheden om te informeren, er zijn verschillende bedrijven en instanties die gespecialiseerd zijn in het helpen van expats en hun partners.'