Alain Camonier
Alain Camonier is advocaat met als bijzondere specialisatie internationaal arbeidsrecht. Alain is oprichter en mede-eigenaar van Pallas Advocaten, een advocatenkantoor te Amsterdam dat zich specialiseert in arbeidsrecht en medezeggenschapsrecht.
Alain is onder andere auteur van 'The Expat/Impat Handbook' en de 'Praktijkgids Arbeidsrecht'. Ook is hij vaste spreker op het gebied van arbeidsrecht bij de Kamer van Koophandel te Rotterdam. In het verleden was hij gastdocent arbeidsrecht aan de Universiteit Leiden, de Universiteit Nyenrode en de Hogeschool voor Economische Studies (HES) in Rotterdam.
In verband met zijn specialisatie bestaat de cliëntenportefeuille van Alain voor een aanzienlijk deel uit expats en bedrijven die grensoverschrijdend werken. In 2000 werkte Alain zelf in het buitenland: hij was als advocaat werkzaam in Londen.
Contact met Alain:
Werknemers frauderen jaarlijks voor vele miljoenen. Dit blijkt ook uit onderzoek van diverse bureaus die zijn gespecialiseerd in fraudeonderzoek. Het kan dan gaan om het stelen of verduisteren van geld of goederen van de werkgever, maar ook andere vormen van fraude zoals het ten onrechte declareren van privé-uitgaven.
Uit de arbeidsrechtpraktijk blijkt dat ook een aantal expats, meer dan in de jaren hiervoor, zich hieraan schuldig maakt. Het gaat dan vooral om het declareren van kosten die niet zijn gemaakt.
Als een werknemer in de fout gaat en geld of goederen van de werkgever achterover drukt of op een andere wijze frauduleus handelt, is ontslag op staande voet een logische reactie. Maar mag dat wel altijd? En moeten dan de bijzonder zware gevolgen voor een expat worden meegewogen?
Natuurlijk moet elke werknemer zich onthouden van onoorbaar gedrag. Maar als er dan toch sprake is van een ontslag, wat dan te doen...? En belangrijker, wat niet te doen…?
Casus
De Nederlandse expat Frank was naar Singapore uitgezonden door zijn werkgever, een bedrijf in scheepvaartartikelen met verschillende vestigingen in Azië. Begin dit jaar werd Frank geconfronteerd met zijn reiskostendeclaraties nadat was gebleken dat Frank een aantal onverklaarbare vliegtickets had gedeclareerd met hieraan gekoppeld enkele restaurantbonnen.
De werkgever in Nederland had Frank per email gevraagd om een nadere verklaring voor de betreffende declaraties. Frank kon niet anders dan melden dat het kosten (vliegtickets en restaurants) betrof van zijn echtgenote die hem had vergezeld op zakenreis. Frank heeft gelijk gemeld dat hij de bedragen (omgerekend ongeveer 1.500 euro) terug zou betalen. Hij heeft dat dezelfde week nog gedaan.
Vertrouwen geschonden
Het kwaad was echter al geschied. De werkgever nam geen genoegen met een ‘sorry’ en de terugbetaling. Frank was hun man in Singapore en de werkgever nam het hem kwalijk dat hij het vertrouwen had geschonden. Frank werd nog in dezelfde week op staande voet ontslagen.
Het gevolg hiervan was dat de arbeidsovereenkomst per direct eindigde en Frank geen recht meer had op salaris of enige uitkering. Belangrijker voor Frank was dat het Singaporese dochterbedrijf de zogenaamde ‘Employment Pass’ in Singapore binnen zeven dagen na het ontslag moest opzeggen. Hierna verkreeg Frank enkel een ‘Short Term Visit Pass’ en moest hij na 30 dagen Singapore verlaten. Dit ook nog eens op eigen kosten, want de repatriëringclausule uit de ‘Expat Policy’ gold niet meer.
Natuurlijk was het Franks eigen schuld, maar wat moest hij nu doen en waren deze gevolgen niet te zwaar, gelet op zijn vergrijp?
Ontslaggronden
De arbeidsovereenkomst van expat Frank werd nog altijd beheerst door Nederlands recht. Op basis hiervan heeft een werkgever in principe altijd de mogelijkheid de arbeidsovereenkomst per direct te beëindigen als er sprake is van een zogeheten ‘dringende reden’.
De wet noemt als mogelijke redenen voor ontslag op staande voet onder meer de situatie dat de werknemer ’zich schuldig maakt aan diefstal, verduistering, bedrog of andere misdrijven, waardoor hij het vertrouwen van de werkgever onwaardig wordt’.
Alle omstandigheden
Hoewel het vertrouwen van de werkgever in de werknemer na de constatering van fraude vaak onherstelbaar is beschadigd, betekent dit niet dat hierop ‘zomaar’ de zwaarste sanctie van ontslag op staande voet mag volgen. Hiervoor moet worden gekeken naar alle omstandigheden van het geval, zoals de ernst van de gedraging, het al dan niet bestaan (en handhaven) van bedrijfsregels, de leeftijd van de werknemer, de lengte van het dienstverband, de staat van dienst van de werknemer en de gevolgen van het ontslag op staande voet voor de werknemer.
Van belang is natuurlijk ook dat de werkgever bewijs kan leveren van het frauduleus handelen. Een zeer kleine fraude kan voldoende reden zijn voor ontslag. Maar dat is niet het enige dat telt. De persoonlijke omstandigheden van de werknemer zijn ook van belang bij de vraag of er sprake is van een gegronde reden voor ontslag op staande voet.
Acties van Frank
Frank heeft het gegeven ontslag op staande voet niet geaccepteerd. Hij heeft zich gewend tot een advocaat die het ontslag direct heeft vernietigd. De belangrijkste redenen hiervoor waren dat Frank er groot belang bij had dat hij zijn (persoonlijke) zaken in Singapore kon afwikkelen en niet na 30 dagen al het land uit moest.
Daarnaast hadden Frank en zijn echtgenote er logischerwijs ook belang bij dat zij nog op basis van de ‘Expat Policy’ terug konden naar Nederland en niet zelf voor de kosten moesten opdraaien.
De vernietiging van het ontslag op staande voet heeft de advocaat met name gegrond op de zware gevolgen van het ontslag op staande voet voor de Frank en de persoonlijke omstandigheden van Frank, namelijk het zijn van expat. Dit daar de gevolgen van een ontslag voor een expat veel zwaarder wegen dan voor een werknemer die woont en werkt in Nederland.
Op kosten van
Uiteindelijk is de werkgever – onder druk van een kort geding - overstag gegaan en heeft het ontslag op staande voet ingetrokken. Vervolgens heeft Frank zijn zaken in Singapore afgewikkeld en is hij (samen met zijn echtgenote) teruggehaald naar Nederland conform de regels van de ‘Expat Policy’, en dus op kosten van de werkgever.
Helaas voor Frank, is in Nederland de arbeidsovereenkomst alsnog beëindigd door middel van een vaststellingsovereenkomst zonder dat aan Frank een ontslagvergoeding is betaald.
Frank is dus nog steeds zwaar gestraft voor zijn vergrijp, maar door een en ander in Nederland af te wikkelen zijn de schadelijke gevolgen voor Frank tot een minimum beperkt gebleven.
Opgelost
De moraal van het verhaal is natuurlijk dat je er als expat altijd voor moet zorgen dat de arbeidsproblemen in het thuisland Nederland worden opgelost en niet in het land van verblijf. Laat je in het buitenland goed voorlichten over je rechten én aanvaard geen schuld zonder eerst een advocaat te hebben geraadpleegd.
De andere kant van de medaille is natuurlijk dat alle werknemers – en dus ook expats – zich niet moeten laten verleiden tot frauduleus gedrag.
E-mail deze pagina
Print deze pagina
Ik ben al jaren in het buitenland en heb ook jaren in azie gezeten. Ik kan de positie van dit bedrijf heel goed begrijpen, in het algemeen moet je als expat "witter dan wit" zijn en zodoende heb je als expat de verantwoordelijkheid om te zorgen dat onethisch gedrag ten alle tijd vermeden wordt en ook alles dat eventueel als dusdanig geïnterpreteerd wordt.
Ik neem aan dat Frank een vrij hoge positie had en ook de bijkomende toelages etc kreeg tijdens zijn posting in Singapore. Als expat ben je ook een visite kaartje van het hoofdkantoor naar de locale organisatie en als expat is dit soort gedrag volkomen onaanvaardbaar. Wat zullen de lokale werknemers wel niet denken? Al het zogenaamde goedpraten is niet van toepassing hier daar diefstal heeft plaats gevonden. Hoe kan dat voor een expat wel goedgepraat worden terwijl een lokale inderdaad gelijk op straat staat en zich waarschijnlijk ook nog kan gaan melden bij de politie.
Het vertrouwen is geschaad en Frank wist wel degelijk wat hij aan het doen was en zich ook bewust had moeten zijn van de eventuele consequenties. Indien hij dat niet was, dan was hij waarschijnlijk niet de juiste persoon om naar singapore te gaan.
De repatriatie kosten is een grijs geval, het ontslaan is volkomen terecht in mijn mening.
Ik sluit mij aan bij de mening van Twan Laan, dat deze Frank nog geluk gehad heeft dat hij een Nederlands contract had en met een kort geding kon dreigen, zodat het snel opgelost was en Frank weer verder kon(zij het met nog steeds gigantische financiële consequenties.)
Ik ben pas wegens fraude in Frankrijk ontslagen en dat is een drama. Je moet een dergelijk ontslag hier aanvechten bij een speciale rechtbank (de prud'hommes; een rechtbank met leken met heel wisselende uitkomsten per
département...) en dat duurt hier jaren.
Tot die tijd krijg je geen ontslagvergoeding, moet je je eigen rechtszaak regelen en krijg je op andere plaatsen ook straf: bijv bij de WW-uitkering, bij verzekeringen (bijv. kleine lettertjes die uitsluiten dat de hypotheek tijdelijk betaald wordt als je je baan verliest wegens fraude) e.d.
Als ik een Nederlandse baas had gehad, was deze zgn. fraude al lang door een rechter ongegrond verklaard (ik heb bewijzen dat het een oneigenlijke reden voor economisch ontslag is...), en/of waren de bovengenoemde verzachtende omstandigheden toegepast: Ik werkte er al 9 jaar onberispelijk, loop tegen de 50, de interne regels waren absoluut niet duidelijk en niet gehandhaaft, en ik zat al 7 maanden thuis met een burn-out.
Dat laatste is natuurlijk de echte reden geweest. Ze hebben me eerst over de kling gejaagd en toen ik in hun ogen 'boycotte' door thuis te blijven (geen moment dachten ze dat ik echt ziek kon zijn) hebben ze een reden gezocht en gevonden. Ik ben me wild geschrokken en had echt geen idee wat de fraude was; ik bedoel maar, hoezo opzettelijk gedrag?!
Volgens de Nederlandse methode had ik dan ook vrij snel een ontslagvergoeding gekregen en zou ik rustig over deze traumatische ervaring heen kunnen komen, verder kunnen herstellen ipv nog zieker worden, en wat anders kunnen gaan zoeken.
Nu heb ik al 5 maanden op een 'dossier' voor de rechtszaak zitten zwoegen, word ik overal als 'fraudeur' gezien en is het psychologisch erg moeilijk om zonder geld toch frisse ideeën voor een vervolg van mijn abrupt afgebroken carrière te vinden en uit te voeren.
Ik ben door het hele verhaal in een depressie beland en heb geen idee op welke termijn ik weer aan het werk kan.
Bijkomend minpuntje is dat mijn ziekte niet erkend wordt, want burn-out kennen ze hier niet, en ik daardoor maar 25% van mijn oorspronkelijke inkomen krijg.
Mijn vaste lasten zijn nu 2 keer zo hoog als mijn inkomsten en dan moet ik nog eten...
Ik ben weliswaar niet helemaal naar Singapore gegaan, maar ben wel voor deze baan hiernaartoe gekomen. Het is hier een woestijn qua interessante jobs, een puur agrarisch gebied met precies dat ene internationale bedrijf met goede banen, dus ik zal óf moeten verhuizen óf een veel simpeler baantje moeten gaan doen met veel minder inkomen. Geen makkelijke keuze.
Ik hoop dat die rechtszaak snel afgelopen is, maar het begint al met dat mijn eigen advokate om uitstel gevraagd heeft omdat ze al mijn stukken niet op tijd kan lezen. Dit kan echt jaren gaan duren.
Gelukkig heb ik een beetje spaargeld waar we het ongeveer een jaar mee uit kunnen zingen, en gelukkig bestaan er antidepressiva.
Goh, dan is Singapore in vergelijking met Thailand nog soepel. Wanneer je in Thailand om wat voor reden dan ook je baan verliest, moet je nog dezelfde dag het land verlaten, en bij Immigration kun je slechts 1 week verlenging krijgen. In zo'n geval gaat de expat dus naar een van de buurlanden om een toeristenvisum aan te vragen, om tijd te hebben in Thailand een en ander af te wikkelen.
Het geeft maar aan hoe kwetsbaar je buiten je eigen land bent en hoe belangrijk het geven en waarmaken van vertrouwen tussen werkgever en werknemer is.
De persoon in de case heeft nog geluk dat hij in dienst is van een Nederlands bedrijf en dat een advocaat hem daarom heeft kunnen helpen, om op kosten van het bedrijf terug naar Nederland te komen.
Werk je in het buitenland voor een bedrijf "ter plekke", dan kan het een stuk vervelender uitpakken:
- Je werkvergunning en verblijfsvergunning kunnen aan elkaar gekoppeld zijn. Geen werk kan dus, net als voor de expat in de case, betekenen dat je terug naar Nederland moet
- Je werkgever ter plekke heeft waarschijnlijk geen mooie expatregeling die je terug naar Nederland brengt
- En ontslagrecht is in de meeste landen voor werknemers ongunstiger dan in Nederland.
In alle gevallen is het bij werken in het buitenland (nog) belangrijk(er) dat je het vertrouwen van je werkgever niet beschadigt.
Dit artikel laat onbelicht dat er ook een verzwarende omstandigheid in het spel is: een expat staat op enige afstand van het hoofdkantoor en heeft daarom meer mogelijkheden tot het plegen van fraude zonder dat dit direct opgemerkt wordt. De vertrouwensband tussen werkgever en expat is dan ook meer dan gewoonlijk een essentieel onderdeel van de werkverhouding. Als de werknemer het vertrouwen van de werkgever schaadt, zal de werkgever weinig andere opties hebben dan directe beeindiging van de werkzaamheden van de expat aangezien aangescherpte controle niet mogelijk is. Met andere woorden: ook de werkgever wordt met de rug tegen de muur geplaatst.
Nieuwe reactie inzenden