Werkers die maandenlang aan touwen voor het huis hangen. Bewakers, beveiligers en slagbomen die de angst voor het geweld moeten bedwingen. Correspondent Kees Elenbaas verbaast zich er al niet meer over. Sinds december 2011 woont hij met zijn gezin in Bogota, de hoofdstad van Colombia.

Terwijl ik dit schrijf, hangt er een donkere jongen aan de buitenkant van het flatgebouw van twaalf verdiepingen tegen het raam aan. Hij grijnst vanaf zijn smalle plankje op nog geen anderhalve meter van mijn bureau. De eigenaar van het flatgebouw heeft besloten dat de buitengevel aan een schoonmaakbeurt toe is. Vinden wij onzin, maar ons wordt niets gevraagd en bovendien hebben we geen idee wie de eigenaar is c.q. de opdrachtgever voor deze bizarre klus.

Donkere figuren voor het raam
Pogingen om de verantwoordelijken te spreken of informatie te krijgen over de duur van de operatie zijn gestrand. Volgens de jongens aan de touwen zou het ongemak voor ons maximaal tien dagen duren. Dus hebben we al twee maanden donkere figuren voor het raam hangen. Ze puffen regelmatig uit op ons balkon of gebruiken het als een springplank naar lagere etages.

Toegegeven, het heeft iets van gezeur van een verwende expat die nog last heeft van wat wij inbreuk op de privacy noemen. Zeker als je het schitterende uitzicht ziet vanaf ons balkon over de stad Bogota. Inderdaad, daar genieten we van, als de touwjongens er tenminste niet zijn. Maar het verhaal is meer een illustratie van hoe dingen met je kunnen gebeuren in Bogota: de reden blijft onduidelijk, verantwoordelijken en/of opdrachtgevers zijn onzichtbaar, mogelijke eigen invloed op de gebeurtenissen is verwaarloosbaar. 

Keihard optreden
Colombia heeft in veel opzichten een heel andere ontwikkeling doorgemaakt dan de andere landen die we in Latijns-Amerika hebben bezocht. Al sinds de jaren zestig bestrijden linkse guerrilla’s van de FARC, rechtse paramilitairen groepen, drugskartels en de strijdkrachten elkaar.

Maar in de hoofdstad Bogota is nauwelijks meer iets te merken van dit lang slepende gewapende conflict. Dat is ondermeer te danken aan jarenlang keihard optreden van elkaar opvolgende rechtse presidenten. Het maakte Colombia niet erg geliefd bij linkse buurlanden als Venezuela en Ecuador. Zowel zijn voorganger Uribe als de huidige president Santos kreeg enorme financiële en militaire steun van de Amerikanen. Daardoor is het gelukt om de strijd uit de steden te bannen en terug te dringen naar het platteland.

Onwerkelijk
Dat maakt de situatie in Bogota bij vlagen wat onwerkelijk. Nog niet zolang geleden konden de bewoners nauwelijks de stad uit. Een kennis kocht een auto van tien jaar oud, die minder dan tienduizend kilometer op de teller had. De auto was nooit de stad uit geweest.

In het dagelijks leven lijkt de oorlog ver weg, terwijl er toch voortdurend in de media melding wordt gemaakt van slachtoffers van gevechten, aanslagen en bombardementen. Maar in de stad zit de angst voor het geweld – of moet je ondertussen zeggen de paranoia – er nog flink in. Nooit zoveel bewakers, beveiligers, camera’s en slagbomen gezien. Belangrijke zakenmensen, regeringsvertegenwoordigers, hoge militairen en hun familieleden worden in gepantserde auto’s, vaak met gewapende escorte, door de stad gereden.

Rijverbod omzeilen
Hoewel dat rijden enorme problemen oplevert. Want de omvang van het hoofdstedelijke wagenpark lijkt de nieuwe vijand in Bogota. Om het aantal files te beperken heeft men het systeem van 'pico y placa' bedacht. Op bepaalde dagen mogen auto’s met bepaalde nummerplaten niet in het centrum van de stad komen.

Maar daar hebben de Colombianen het volgende op bedacht: koop één of zelfs twee extra auto’s zodat je het rijverbod steeds kunt omzeilen. Met als gevolg dat het aantal auto’s in de hoofdstad alleen maar is toegenomen. De laatste berekeningen geven aan dat als Bogota het verkeersniveau van Madrid zou willen benaderen, iedere autobezitter niet meer dan twee dagen per maand zou mogen rijden.

Een collega vertelde mij voor aankomst dat de Colombianen misschien wel de aardigste mensen van Latijns-Amerika zijn. Hij heeft zeker gelijk, maar je blijft je ook afvragen waarom ze dan toch dat conflict niet kunnen of misschien willen beëindigen.

Voorbeeld
Maar er wordt hard gewerkt, zoveel is zeker. Het land is met zijn economische groeicijfers een voorbeeld voor anderen. En het ultieme bewijs dat de oude vooroordelen verleden tijd zijn, is de lancering deze maand van de nieuwste 'telenovela' over het leven van Pablo Escobar. De beruchte drugscapo uit Medellin is gereduceerd tot de hoofdpersoon in een televisieserie.