Ze schreef de bestseller 'Het puberende brein', is hoogleraar aan de Universiteit Leiden en kreeg heel recent een subsidie van anderhalf miljoen euro uit een Europees potje. En toch blijft Eveline Crone bescheiden. 'Ook al krijg ik vaak de aandacht. Het is het werk van een groep mensen.' Deel 37 in een serie gesprekken met prominente Nederlanders.

De avond voor het interview merkt mijn 11-jarige dochter op dat het erg slim is dat ik, juist nu, Eveline Crone ga interviewen. De hoogleraar weet veel over het puberbrein. Handig, want Eveline Crone kan misschien nog wat tips geven. Ook al belooft mijn dochter ter plekke dat ze een makkelijke puber zal zijn. Iets waar ik haar graag aan zal houden.

Afzetten
Pubers immers, maken zich los van hun ouders, zetten zich daarbij soms in volle hevigheid af tegen hun omgeving, liggen dwars en slapen het liefst zo lang mogelijk uit. Volgens Eveline Crone is bij jonge adolescenten de zelffocus wat meer aanwezig.

'Ik denk dat dat een bepaalde evolutionaire meerwaarde heeft. Als je in een periode van je leven zit waarin je een transitie doormaakt waarbij je het zelf moet gaan doen. Je moet je los maken van je ouders en ouders moeten zich los gaan maken van hun kinderen. De hersenen zijn eigenlijk zo ingericht dat dit proces zo optimaal mogelijk verloopt.' 

Allerlei mogelijkheden
Prof. dr. Eveline Crone is hoogleraar Neurocognitieve Ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Leiden en werkzaam bij het Institute for Brain and Cognition (interdisciplinair onderzoeksinstituut van de Universiteit Leiden). Ze studeerde aan de Universiteit van Amsterdam.

Dat ze voor psychologie koos was niet eens een bewuste keuze. 'Ik was zo'n adolescent die fladderde tussen allerlei mogelijkheden. Toevallig werd het psychologie. Ik heb heel erg geluk gehad. Want vanaf dag 1 werd ik heel erg gegrepen door mijn studie.'

Een standaardpuber noemt ze zichzelf als ze terugblikt op haar jonge jaren. Ze was wel een beetje brutaal op school. Maar verder geen bijzonderheden. Vanwege haar werk denkt ze wel terug aan haar eigen pubertijd. Ze herkent dingen die ze zelf heeft meegemaakt. 'Maar ik geloof niet dat ik echt ervaringen uit mijn adolescentie gebruik in mijn werk.'

Jonge hoogleraar
Halverwege de dertig is ze nu. Dat ze het al op jonge leeftijd tot hoogleraar wist te schoppen, vindt Eveline Crone niet zo bijzonder. 'Ik ben gewoon bezig met wat ik leuk vind. Ik heb mijn niche gevonden.'

Haar niche is dus het bestuderen van het puberbrein. Dankzij nieuwe technieken is dit onderzoek in een stroomversnelling terecht gekomen. Wetenschappers kunnen sinds het gebruik van de MRI-scan bij het onderzoek de hersenactiviteit meten in bepaalde gebieden van het brein.

De klassieke ontwikkelingspsychologen in de jaren vijftig van de vorige eeuw konden hun bevindingen niet echt toetsen. De MRI-scan bestond nog niet. 'Ze konden er over nadenken. En er over speculeren en er theorieën over vormen. Maar ze konden het niet toetsen. Daar hadden ze de middelen niet voor.' 

Lab
Dankzij de nieuwe technieken kunnen Eveline Crone, haar collega's van het Lab in Leiden en andere psychologen kijken hoe hersenen werken terwijl iemand een bepaalde taak uitvoert. 'Dat is echt een revolutie in hoe je gedrag kan bestuderen. We kunnen zien welke systemen met elkaar in competitie zijn.'

Eveline Crone is met haar team altijd bezig met meerdere onderzoeken tegelijk. 'We hebben ongeveer 12 mensen hier in het lab en doen veel onderzoeken parallel.'

Onderzoek
De Europese subsidie van 1,5 miljoen euro gaat naar onderzoek waarbij ze jongeren over een langere periode wil volgen. En met dat volgen bedoelt Crone dat ze met scantechnieken meerdere keren dezelfde jongeren gaat onderzoeken om te zien wat de veranderingen zijn in hun brein.

'Ik verwacht er heel veel van. Ik verwacht dat we veel nieuwe inzichten gaan beleven. Dat we allerlei soorten voorspellers in kaart kunnen brengen.' Het is de bedoeling dat zo'n 300 jongeren aan dit onderzoek gaan meewerken.

Wonder
Nederlandse onderzoekers doen het goed en werken op hoog niveau. En dat is volgens Crone eigenlijk een wonder: 'met de middelen die we hebben'.  Zelf heeft ze niet te klagen, maar in haar omgeving ziet ze dat wetenschappers erg lastig geld bij elkaar kunnen krijgen voor onderzoek.

Wetenschap heeft vaak geen prioriteit in de samenleving. Mensen willen dat er geld wordt besteed aan zorg en veiligheid, maar ze vergeten volgens Eveline Crone dat wetenschap nodig is om het fileprobleem op te lossen, veiligheidssystemen te verbeteren. 'Dat is een soort denkfout bij mensen. Die denken dat wetenschap wel onder aan de lijst kan. Die andere dingen zoals zorg en veiligheid moeten bovenaan.'

Vertalen
Ze vindt overigens dat niet alleen de overheid hier een rol in kan spelen (en meer geld kan reserveren voor onderzoek), maar dat ook wetenschappers hier iets aan kunnen doen. 'Die moeten de deuren open zetten en de wetenschap vertalen, zodat er een stuk bewustwording komt bij mensen.'

Zelf heeft ze goed gescoord met haar boek over het puberbrein. Ze is daardoor bekend bij een breed publiek. En is ze al bezig met een nieuw boek na het succes van haar eerste bundel dat in oktober 2008 is gepubliceerd?  Eveline Crone lacht even voluit: 'Dat vraagt mijn uitgever ook altijd.'

Tips
Tips over opvoeden geeft ze overigens niet, ondanks haar grote kennis over het puberbrein. 'Ik bestudeer hoe het in elkaar zit, maar ik ben geen opvoedkundige.'

Ze vertelt dat de prefrontale cortex -dat deel van het brein dat belangrijk is als het gaat om sociaal gedrag, het nemen van beslissingen, plannen en impulsief gedrag- nog volop in ontwikkeling is tijdens de pubertijd. 'Je zou kunnen zeggen dat de ouders als de prefrontale cortex van hun kinderen kunnen fungeren.'

Jongerensite van het Lab over het brein