Als er niets gebeurt, ligt over enkele jaren de laatste vis uit de Middellandse Zee op ons bord. Europese vissers moeten nu echt duurzamer te werk gaan, vindt de Europese Commissie. Daarom ligt er een nieuw pakket maatregelen op tafel. En die regels voor duurzame visvangst gaan ook gelden buiten de Europese wateren, zodat Afrika en Latijns-Amerika meeprofiteren.

Overbevissing is een wereldwijd probleem, maar de situatie in Europese wateren is uitzonderlijk ernstig. Volgens eurocommissaris Maria Damanaki van Visserij is 83 procent van alle vissoorten in de Middellandse Zee overbevist en 63 procent van de visbestanden in de Atlantische Oceaan.

Brussel legt de lat hoog: de visgronden moeten in 2015 zodanig hersteld zijn dat visvangst verantwoord is. En voor alle vissoorten komt er een plan dat hun voortbestaan op de lange termijn garandeert.

Herstelplan
Dat herstel van zwaar overbeviste soorten mogelijk is, bewijst de toename van schol, haring en makreel in de Noordzee. Nederlandse vissers, natuurbeschermingsorganisaties en het ministerie werkten samen aan een herstelplan. En met dat succesverhaal moet Nederland meer reclame maken, vindt Irene Kingma van Ocean2010, een spreekbuis van zo’n 100 NGO’s die duurzame visserij propageren.

`Laat zien hoe het ook kan. Dat is een van onze belangrijkste oproepen aan de minister. Daarvoor moet hij zich sterk maken in Europa´, zegt Kingma. ´Want je weet dat de Spaanse minister met een heel ander verhaal gaat komen. Die heeft het vooral over de zielige vissers die niets meer kunnen verdienen.´

Ook de Europese rederijorganisatie PFA pleit voor erkenning van de Nederlandse praktijk. De PFA-trawlers waarmee vis wordt gevangen en aan boord ingevroren, vangen schoolvissen zoals haring en makreel. De organisatie werkt nauw samen met milieuorganisaties.´Het zou goed zijn als de ervaring van mensen uit de praktijk wordt gebruikt bij het opstellen van een beheerplan´, zegt PFA-voorzitter Gerard van Balsfoort.

Illegale visvangst
Nu de visstand in de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan onder druk staat, wijken vissers uit naar de kust van West-Afrika. Vooral Spaanse en Aziatische fabrieksschepen vormen een groeiende bedreiging voor het levensonderhoud van lokale vissers.

In 2009 ontdekte Greenpeace dat de helft van de vissersschepen in deze wateren er illegaal verbleef. Daarbij ging het vooral om Chinese en Koreaanse vissers. De illegaal gevangen vis belandt volgens de milieuorganisatie via de Canarische Eilanden op de Europese markt.

Garanties
Er zijn ook oplossingen denkbaar waar zowel de vissers als de lokale overheid van profiteren, bedachten de reders van de PFA. Zoals in het geval van Mauritanië: de vriestrawlers vangen haring en makreel voor de Mauritaanse kust, soorten die niet worden gejaagd door lokale vissers. In ruil daarvoor ontvangt Mauritanië geld, ‘tussen de tien en twintig procent van het BNP,’ zegt Van Balsfoort.

Een deel van het geld besteedt Mauritanië aan de ontwikkeling van de lokale visserij. ´Wij vissen in Mauritanië onder het EU-akkoord. Daar zitten zoveel garanties ingebouwd dat het goed gecontroleerde visserij is en dat er wetenschap wordt bedreven. Er wordt door ons in Mauritanië duurzaam gevist.´

Internationale uitstraling
Als de Europese Commissie haar zin krijgt, en de afzonderlijke lidstaten hun vissers duurzame maatregelen oplegggen, heeft dat grote gevolgen, volgens Irene Kingma van Ocean2012. Interne eensgezindheid over duurzame visserij draagt de Unie ook internationaal uit. Bijvoorbeeld binnen de Verenigde Naties. 'Vanuit de EU wordt actief druk gezet op Aziatische landen om hun visvangst aan te passen. En dat heeft gunstige effecten voor de West-Afrikaanse kunststaten.´

Kingma hoopt dat de EU scherp gaat letten op de afspraken met derde landen. Dat is zeker ook van belang voor de Latijns-Amerikaanse regio die door Europese vissers wordt beschouwd als een groeimarkt. Steeds vaker worden daar Spaanse trawlers gesignaleerd en ook Nederland onderzoekt of visserij er winstgevend is. Het is niet de bedoeling dat excessen als een bijna-leeggeviste Middellandse Zee zich daar gaan herhalen.