Het afhandelen van de erfenis is nog lastiger nu steeds meer Europeanen bezittingen hebben in verschillende landen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld na het overlijden van een Nederlandse gepensioneerde met een Frans buitenhuis? Geldt dan het Franse erfrecht of het Nederlandse? Aan die verwarring moeten nieuwe Europese regels een einde maken.

Het lijkt op het eerste gezicht taaie en saaie materie, maar notaris Evert Kwakernaak, expert in het erfrecht, krijgt er geen genoeg van. "In mijn vakgebied kom je de meest dramatische verhalen tegen over verschrikkelijke familievetes."

Sinds zijn pensionering woont Kwakernaak in de Belgische Kempen, een streek waar veel Nederlanders zich vestigen vanwege het gunstige Belgische erfrecht. "Hier mag je je hele vermogen onder zeer gunstige omstandigheden schenken aan je kinderen." In Nederland niet, waardoor er na aftrek van successierechten minder overblijft.

Tegenstrijdigheden
De 'Nederbelgen' hebben er goed over nagedacht. Maar volgens Kwakernaak zijn de meeste Nederlanders met huizen in Frankrijk of Spanje zich niet bewust van de problemen waarmee ze te maken krijgen. Als de erfenis ter sprake komt gaan ze vaak kopje onder in een vat vol juridische tegenstrijdigheden.

"Neem het voorbeeld van de Nederlander die komt te overlijden in zijn buitenhuis in Spanje. Zijn kinderen wonen in Nederland en in Duitsland. Die buigen zich over de erfenis en stuiten op de vraag: welk erfrecht is van toepassing? Het Nederlandse? Het Spaanse? Het Duitse? Ze raken al snel verstrikt in een web en maken hoge kosten aan vertalers en lokale notarissen en advocaten om enige vat te krijgen op de situatie."

Eenvoudiger
Om dergelijke scenario's te voorkomen presenteert de EU deze week nieuwe regelgeving. "We willen het leven van de Europese burger eenvoudiger maken", zegt Michele Cercone, woordvoerder van de met juridische zaken belaste eurocommissaris Jacques Barrot. Van de ruim 4,5 miljoen erfeniskwesties jaarlijks in de EU gaat het in 10 procent van de gevallen om grensoverschrijdende erfenissen. Geschatte waarde: 123 miljard euro.

"In de toekomst moet het mogelijk zijn om te kiezen," zegt woordvoerder Cercone. "De Europeaan kan dan laten vastleggen dat zijn vermogen na overlijden wordt verdeeld volgens de regels van het land van zijn nationaliteit." Nu is dat meestal het land waar hij ten tijde van zijn overlijden woont.

Vetes
Het voorstel moet nog voor goedkeuring langs het Europees parlement en de raad van regeringsleiders, maar notaris Kwakernaak hoopt dat de ergste vetes over 'buitenlandse' erfenissen straks verleden tijd zijn.

"Neem het Franse erfrecht, dat - in tegenstelling tot het Nederlandse - in meer zeggenschap voorziet voor de kinderen dan voor de echtgenote. De Nederlandse weduwe wil bijvoorbeeld het Franse buitenhuis van haar gestorven man verkopen. Maar de kinderen willen dat niet, om wat voor reden dan ook. Misschien wel omdat de vrouw in kwestie pa's twééde echtgenote was, waarmee ze het nooit hebben kunnen vinden."

Shoppen
Met de nieuwe Europese regelgeving kun je die situaties vermijden. Maar krijgen we dan straks een leger 'shoppende euro-erflaters'?  "Een Nederlander kan dan in Frankrijk over een bepaald vermogen een Frans of een Nederlands testament opstellen maar in zijn volgende woonplaats in bijvoorbeeld Duitsland wil hij een legaat maken aan een geheime vriendin, en dat doet hij dan volgens Duitse of Nederlands erfrechtregels. Afhankelijk van wat hem het beste uitkomt."

Het is theorie, geeft Kwakernaak toe. Maar op papier kan het.

Oproep
Heeft U ervaring met erven over de grens en de problemen die daarbij komen kijken? Reageer dan hieronder of stuur een email naar:

Foto: just.Luc/Flickr

Luister naar de radioreportage van Tijn Sadée: