Europa ontdekt het microkrediet als uitweg uit werkloosheid en armoede. Voor initiatieven van creatieve ondernemers trekt de Europese Unie 100 miljoen euro uit. In Nederland opende prinses Máxima het veertigste Steunpunt voor Microfinanciering.

De instelling verschaft via de gemeente leningen tot maximaal 35.000 euro aan beginnende ondernemers. Vaak mensen met een lage opleiding en een uitkering, maar wel met creatieve ideeën. De bedrijfjes hebben geen enorme impact op nationale economieën, maar zorgen voor zelfrespect en trots.

Olievlek
Het publiek achter de hekken kwam vooral voor prinses Máxima. Van microfinanciering zullen de meesten nog nooit hebben gehoord, al is de prinses tegenwoordig VN-adviseur op dat terrein. Toch is microkrediet allang geen hype meer, maar een steeds groter wordende olievlek waar creatieve ondernemers van profiteren, zei voorzitter Diederik Laman Trip van de Nederlandse Raad voor Microfinanciering tijdens de opening van het Hilversumse steunpunt.

"Zij krijgen het vertrouwen dat voor een lening nodig is, een eigen bedrijf geeft ze hun trots terug en als alles goed gaat hebben ze die uitkering niet meer nodig. Daar is op den duur iedereen bij gebaat", verklaart hij de populariteit van microleningen. "Vertrouwen, trots en onafhankelijkheid zijn de drie pijlers waarop een gezonde samenleving rust. Niet alleen in verre buitenlanden, maar ook in het Westen."

Versnipperd
De Raad, waarin ook Máxima zitting heeft, werd in 2007 opgericht om overheden, banken en universiteiten bekend te maken met microkredieten en bij elkaar te brengen. Microkrediet stond niet direct op ieders netvlies en de aanwezige kennis bleek te versnipperd.

In een welvarend land als Nederland ligt een microkrediet niet voor de hand. Maar ook hier lenen banken liever geen relatief kleine bedragen (tot 35.000 euro) aan ondernemers zonder onderpand. De winstmarges zijn klein, terwijl de risico’s groter zijn. Als een bedrijf ten onder gaat, is het de vraag of banken hun geld ooit terugkrijgen.

Trotse ondernemers
De Amsterdamse ondernemer Lot Vermeer, die speelgoed ontwerpt en verkoopt, beschaamt dat vertrouwen niet. Ze heeft een goedlopend bedrijf, maar door de lange periode tussen een ontwerp en een bestaand product in de winkel, kon ze wel wat financiële steun gebruiken.

Onno de Graaf is inmiddels wereldberoemd cocktailmixer die iedere dag met nieuwe smaakcombinaties in zijn hoofd rondloopt. Ook hij begon ooit met een kleine lening.

Boekhoudles
Wie in aanmerking komt voor microfinanciering krijgt niet alleen geld, maar ook begeleiding en trainingen. En zeker niet vrijblijvend. Iemand die een puinhoop maakt van de boekhouding, kan direct een telefoontje van de kredietverstrekker verwachten.

"We hebben te maken met enthousiastelingen die dag en nacht met hun bedrijf bezig zijn, maar die soms de minder leuke aspecten vergeten, zoals de boekhouding", zegt directeur Erik Friedeberg van het Steunpunt Microfinanciering in Hilversum. Sommigen kennen het tamelijk essentiële verschil tussen debet en credit zelfs niet.

Friedeberg kent zijn pappenheimers: ”Aspirant-ondernemers vinden de administratie bij voorbaat al vervelend en moeilijk. Ze beginnen er niet eens aan. Dus in de aanloopfase geven we training en begeleiding. Vervolgens bieden we een makkelijk online boekhoudprogramma waarin ze ook direct het bedrijfsresultaat kunnen zien. Op die manier gaan ze het leuk vinden.”

Ambities
Tot dusver hebben zo’n 650 Nederlandse starters een microkrediet gekregen. Het is nog te vroeg om hun succes te beoordelen, maar grote problemen zijn uitgebleven. Ondanks de economische crisis. Voorzitter Laman Trip van de Raad voor Microfinanciering is hoopvol over de toekomst, waarin het programma fors wordt uitgebreid. "Over vijf jaar jaar willen we 5000 initiatieven in portefeuille hebben. Zo'n 25 procent van alle nieuwe ondernemers in Nederland."

In die ambitie staat Nederland zeker niet alleen. In het economisch zwakke Centraal-Europa schieten de projecten uit de grond en ook Frankrijk, Spanje en Groot-Brittannië hebben het fenomeen ontdekt.

Nieuwe multinational
De olievlek heeft zelfs de burelen van de Europese Unie bereikt. In de strijd tegen werkloosheid en armoede wil de EU de komende acht jaar 45.000 microkredieten verstrekken met een maximum van 25.000 euro per lening. Voorlopig is er 100 miljoen euro beschikbaar.

Het zijn geen bedragen die een kwakkelende economie een enorme boost geven, maar ieder groot bedrijf is ooit klein begonnen, zegt Laman Trip. Het wachten is op het eerste microkrediet dat een toekomstige multinational op de rails zet.