Westerse donorlanden zijn gul voor Ethiopië. Het land is in hun ogen een baken van stabiliteit in de Hoorn van Afrika, mede dankzij premier Meles Zenawi. Maar hij regeert wel met harde hand. Correspondent Koert Lindijer sprak hem in hoofdstad Addis Abeba.

Daags na ons interview met Meles Zenawi ontstaat er ophef in Ethiopië over ons onderhoud met de Ethiopische premier. De lokale media hebben het gesprek uit onze kranten overgenomen en in het bijzonder de uitspraak van Meles dat hij wil aftreden. "Ik wil dolgraag het precedent scheppen om als eerste Ethiopische leider vrijwillig af te treden."

Het is veelzeggend dat dit belangrijke nieuws de Ethiopiërs moet bereiken door middel van buitenlandse media. Want hun eigen kranten lijden onder repressieve mediawetten. Journalisten leven in angst en doen aan zelfcensuur.

Mijlpaal
Ethiopië is nog steeds getraumatiseerd sinds 2005. Toen mocht voor het eerst in de drieduizend jaar oude geschiedenis van het land de bevolking openlijk debatteren en stemmen. Een mijlpaal voor de eeuwig strak en hiërarchisch bestuurde bevolking.

Bij het tellen van de stemmen in 2005 leek de oppositie te gaan winnen. Maar toch bleek de uitslag een zege voor de regeringspartij, het EPRDF. Protesten werden hardhandig onderdrukt en er vielen tweehonderd doden bij straatbetogingen. Westerse diplomaten protesteerden luidruchtig.

Politiestaat
Eén jaar voor de nieuwe verkiezingen is de korte vrijheid van toen weer gesmoord. Door nieuwe draconische wetsvoorstellen tegen niet-gouvernementele organisaties (NGO's) en terrorisme en een wet tegen persvrijheid lijkt Ethiopië op een politiestaat.

Oppositieleider Beyene Petrus spreekt uit vrees voor gluurders af in een donker hok van de universiteit. "De regering criminaliseert sinds 2005 de oppositie", stelt hij. "Het is voor Ethiopiërs te gevaarlijk geworden om tegen de nieuwe wetten te protesteren."

Premier Meles Zenawi is een stroeve en beleefde man, zoals de Ethiopische cultuur betaamt. Zijn partij koerst standvastig op zijn ideologische koers. "Misschien zijn we koppiger dan andere landen in Afrika, wij dagen de rechtzinnigheid van het ontwikkelingsbeleid in Afrika uit."

Vreemde ideologieën
In de ogen van Meles brengen de door het buitenland betaalde NGO's vreemde ideologieën binnen. Hij noemt het wetsvoorstel juist een versterking van de NGO-sector. "Buitenlandse financiering van deze organisaties ondermijnt het democratische karakter van de burgergroepen. Want niet de Ethiopische leden zijn bepalend, maar de financiering door de buitenlandse ambassades."

Meles troont boven het volk. Dat was anders in zijn tijd als guerrillaleider. Is hij een hooghartige keizer geworden? "In Addis Abeba meng ik me niet onder de bevolking, uit veiligheidsoverwegingen, maar op het platteland voelen boeren zich vrij mij vragen te stellen."

Vriendjespolitiek
De 54-jarige leider erkent het gevaar dat zijn bevrijdingsweging ten prooi kan vallen aan vriendjespolitiek en zijn oorspronkelijke idealen verliest. "Absoluut, daarom moet een beweging zich steeds vernieuwen, ook de leiders."

Meles, de radicale verzetsstrijder van twintig jaar geleden, ontwikkelde zich tot knuffeldier van Westerse donoren. Zij omarmden hem destijds uit afkeer voor zijn voorganger, de marxistische Mengistu. De premier vertegenwoordigt Afrika bij de G20, het overleg met de rijke industrielanden. Een man met internationaal aanzien.

De in het buitenland gerespecteerde premier is echter ook degene die aan de leiding stond toen ordetroepen duizenden Ethiopiërs doodden in 1992 in Oromia, in 2004 in Gambela en vorig jaar in de Ogaden.

Baken van stabiliteit
Westerse donorlanden en organisaties geven aan geen enkel land bezuiden de Sahara zoveel geld als aan Ethiopië. Daar waar ze elders in Afrika hun kritiek over rigide economisch beleid, schending van mensenrechten en goed bestuur niet onder stoelen of banken steken, zwijgen ze in Ethiopië. Ingeklemd tussen Soedan en Somalië zijn Ethiopië en Meles Zenawi een baken van stabiliteit in de explosieve Hoorn van Afrika en een belangrijke partner is de strijd tegen het internationale terrorisme.

Een opvallend diplomatiek geluid komt van de Chinese ambassadeur Gu Xiaojie. "Sommige Afrikaanse staten zijn bitter, want het westen vertelt hen wat te doen, ze krijgen waarden opgelegd. Geen inmenging in interne zaken en wederzijds vertrouwen en respect, dat is het succesverhaal in de Chinees Afrikaanse betrekkingen. Het is aan de Ethiopische regering om te besluiten hoe ze met democratisering omgaat. De regering heeft prachtige en opmerkelijke vooruitgang geboekt en Meles is populair bij de bevolking."

• foto via Flickr: aheavens.