Economie is niet alleen maar een kwestie van keiharde cijfers; er komt wel degelijk ook emotie bij kijken. 'De burger is niet koel en calculerend, maar laat zich leiden door angst. Bovendien speelt cultuur een heel belangrijke rol. Dat zien we heel duidelijk terug in de eurocrisis', zegt Esther-Mirjam Sent, hoogleraar Economie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Een voorbeeld van die rol van cultuur is de manier waarop de Noordeuropese landen kijken naar de escapades van de zuidelijke landen, die nu gered moeten worden met miljarden euro's. De Noordeuropeanen hameren graag op het cliëntelisme en de massale belastingontwijking in Griekenland.

De Grieken hebben dat ervaren als een grote schok, vertelt Bruno Tersago in Athene: 'Er wordt een beeld geschapen dat niet klopt met de werkelijkheid. Je hebt hier mensen die twee, soms wel drie banen hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Vaak zwart, dus niet verzekerd.

Er zijn gevallen bekend van mensen die op hun vijftigste met pensioen zijn gegaan en die helemaal niets meer doen, maar dat zijn vooral mensen die in de openbare sector werkten in banen die gecreëerd zijn door politici om hun stemvee tevreden te houden.'

Scheve gezichten
Karin Goudswaard runt op Corfu een toeristisch bedrijf, ze verhuurt een villa en een zeilboot. Zij merkt als Nederlandse dat ze af en toe scheef aangekeken wordt: 'Je bent en blijft een buitenlander en je bent een wandelende zak geld in hun ogen. Er is hier ontzettende broodnijd, dus dat is best moeilijk in het contact  met je directe buren. Ook door die berichtgeving kunnen er scheve gezichten ontstaan.

Spanje
Andersom is het verbazingwekkend hoe koel de Spanjaarden aankijken tegen de crisissituatie in hun land. Ondanks een werkloosheidspercentage van 20 procent, onder jongeren zelfs 40 procent, leeft de Spanjaard bij de dag en ziet wel hoe het morgen verder gaat.

'Ik heb het idee dat het de Spanjaarden niet zoveel interesseert, die hele economische crisis, vroeger huurden ze twee maanden een huis, nu komen ze maar een week, zegt Anita Brits van Sunny Palm Properties in Spanje. 'En als je het er dan met ze over hebt zeggen ze: 't is tóch een week vakantie'.

Ook een goed voorbeeld van cultuurverschil, beaamt Esther-Mirjam Sent. 'Economen denken dat groei gelukkig maakt; wat we vaak vergeten is dat ervaringen ons vaak een langduriger geluksgevoel geven dan materiële welvaart.

Het zijn vaak onze noordelijke standaarden die we aan de mensen in het zuiden opleggen, maar die hebben andere waarden en vinden heel andere dingen in het leven belangrijk. In het zuiden heeft men vaak ook een korte termijn-focus en in het noorden juist een focus op de lange termijn'.

Wat nu?
Om tot een goede oplossing te komen van de financiële crisis is het goed om juist de cultuurverschillen goed in acht te nemen, zegt Sent: 'We denken nu in het noorden, laat ze maar bezuinigen en als de overheidsfinanciën op orde zijn mogen ze weer vrolijk meedoen met de euro.

Wat we hebben geleerd is dat de problemen van de noodlijdende landen zeer divers zijn. Als er één les is, dan is het dat de concurrentiekracht in die landen weer op orde komt zodat ze weer volwaardig deel kunnen nemen aan de Europese Unie.