Met luid trompetgeschal opende twee jaar geleden de vernieuwende Amsterdamse Poldermoskee haar deuren. En nu moet het gebedshuis alweer dicht. Huurschulden. Of zijn Nederlandse moslims nog niet klaar voor de moderne islam?

In een oud kantoorpand langs de Amsterdamse snelweg huist de Poldermoskee. De droom van een groepje jonge Nederlandse moslims. Zij voelden zich niet thuis in de 'heimweemoskeeën' van de eerste generatie islamitische migranten. De islam moest verjongen, vernieuwen en meer integreren in Nederland.

Eng mannetje
Samen bouwden zij aan de Poldermoskee, een moskee voor jongeren met Nederlands als voertaal. Een van die jongeren is voorzitter Yassmine El Ksaihi. Na het vrijdaggebed legt ze uit hoe belangrijk de taalhervorming is.

'Omdat Nederlands de basistaal is in de Poldermoskee, ben je als moskee laagdrempelig voor niet-moslims. En dan is de imam niet meer een mannetje met een baard in een lang gewaad die er een beetje eng uitziet in hun ogen, maar ze snappen nu wat er gezegd wordt, en meestal is dat heel vredelievend. En aan de andere kant: moslimjongeren die hier geboren en getogen zijn spreken primair in het Nederlands.'

Diepe kniebuiging
Geen vreemde taal, mannen en vrouwen die samen bidden, geen geld uit het Midden-Oosten en debatten over homoseksualiteit en vrouwenrechten. Autochtone Nederlanders smulden van deze oer-Hollandse islam. Het beeldmerk van de Poldermoskee vermengde minaretten met Hollandse tulpen. Vanuit de hele wereld kwamen er delegaties over de vloer, de kranten stonden er vol van.

Maar vanuit de gevestigde moslimgemeenschap werden de 'poldermoslims' overspoeld met negatieve reacties. Hun moskee zou ver voor de fanfare uit willen lopen en maakte een te diepe kniebuiging voor het niet-islamitische Nederland.

Kritiek
Officieel sluit de moskee wegens geldgebrek, maar zou deze kritiek ook een rol hebben gespeeld? Niet waarschijnlijk, zegt islamdeskundige Nico Landman: 'Ik heb niet de indruk dat ze nu zo gigantisch ver voor de muziek uitliepen. Preken in het Nederlands en debatten over sociale rechten gebeurt inmiddels in andere moskeeën ook wel.'

Landman vervolgt: 'Ik denk dat de Poldermoskee een heel enthousiast initiatief is geweest van een aantal jongeren dat niet veel geld had en wel een pand betrok dat veel huur kostte. En dat gecombineerd met het beleid dat ze geen geld van buitenaf wilden aannemen maakte het moeilijk om het uit te zingen voor een langere periode.'

Bekeerlingen
Nurdin Steenvoorde, een Nederlandse bekeerling, verlaat de gebedsruimte. Hij draagt een jellaba, een mutsje en daaronder een baardje. Steenvoorde is een van de ongeveer 14.000 Nederlandse christenen die zich tot de islam hebben bekeerd.

Hij vertelt dat jonge moslims heel anders naar moskeeën kijken dan hun ouders: 'Wat we veelal vergeten als jongeren is dat de meeste moskeeën in Nederland zijn gesticht door de eerste generatie immigranten en die hebben hun hele 'hebben en houwen' erin gestoken. En wat je merkt onder jongeren, en daar hoor ik ook bij, dat je een vluchtiger bestaan hebt.'

Vastigheid eerste generatie
Volgens Steenvoorde hebben de jongeren niet 'die vastigheid van de eerste generatie. Dat heeft als voordeel dat je overal terechtkunt en als nadeel dat je je niet echt ergens aan verbindt. Van deze lessen moeten we leren voor de toekomst. Misschien moet je zeggen: we huren voor een gebedsdienst een keer per week voor een paar uur een pandje.'

Moslimjongeren als Yassmine en Nurdin hebben de toekomst, zegt Tijl Sunier, hoogleraar islam in Europa. Zij zijn bezig hun eigen islam vorm te geven: 'Voor het concept van de Poldermoskee is een enorme belangstelling en ze kunnen daar genoeg mensen voor krijgen.'

In Nederland geboren
Volgens Sunier is het idee achter de Poldermoskee de toekomst van alle moskeeën, namelijk gesteund worden door in Nederland geboren moslims: 'Het feit dat de Poldermoskee nu dicht moet vanwege geldgebrek, zegt niets over de haalbaarheid van het idee erachter. Minder gebonden aan een gebouwtje met een paar mooie minaretten, maar meer een vorm die financieel en organisatorisch behapbaar is' 

Na het offerfeest sluit de Poldermoskee haar deuren. Maar voorzitter Yassmine El Ksaihi mikt op een doorstart en zegt hiervoor veel enthousiaste reacties te ontvangen. Zo lijkt de sluiting van het gebouw van de Poldermoskee niet een finale doodklap maar eerder een geboortekramp van een nieuwe generatie islam in Nederland.