Nederland is in de ban van Project-X. Er hoeft maar één jongere op Facebook op te roepen tot een feestje, of een complete politiemacht rukt uit om iedereen en alles te controleren. Burgemeesters vaardigen noodbevelen uit of houden die achter de hand. Om de hoek staat de ME klaar.

Alles uit de kast om te voorkomen dat zo'n feestje uit de hand loopt zoals eerder in het Groningse villadorp Haren. De vraag is of autoriteiten enig idee hebben waar ze op reageren. 'De meeste bestuurders en politici begrijpen weinig van social media.'

Slag bij Arnhem
Met gevoel voor understatement sprak De Telegraaf zaterdag over de moderne slag bij Arnhem. Aan het begin van het weekeinde waren er enorme politiecontroles op alle invalswegen, in bussen en treinen. De Arnhemse burgemeester Paulien Krikke had een noodbevel uitgevaardigd.

Degene van wie de gemeente de bedoelingen niet vertrouwde, werd teruggestuurd. Dat overkwam zeker honderdtwintig jongeren.
 
Risico's
Om dezelfde reden was een dag later, zaterdagavond, heel Amersfoort blauw geverfd. Ook daar was veel politie op de been omdat op Facebook een Project X-feest was aangekondigd. De politie spoorde de oprichters op van de accounts waarop uitnodigingen waren 'gepost' en sprak hen aan op mogelijke risico's van een feest.

Ook op straat ging de politie het gesprek met jongeren aan. Agenten belden zelfs ouders met de vraag om hun kroost op te halen. 'Daardoor werd het al snel rustiger,' aldus een tevreden politiewoordvoerder in Amersfoort.
 
Just a party
Dat zijn dan twee gevallen die de pers halen. Omdat op sociale media als Facebook en Twitter ook werd gesproken over een Project X-feest op de Haagse Grote Markt, hield ook de politie daar extra toezicht. Intussen houdt alweer iedereen z'n hart vast voor 'de moeder van alle Project X-feesten' op 9 november bij het nieuwe filmmuseum Eye in Amsterdam-Noord.

'Wij streven ernaar een veilig en georganiseerd feest neer te zetten,' schrijven de initiatiefnemers - een beetje braaf - op Facebook. Hun motto 'Just a party not a riot'. Zondagmiddag hadden 4.477 mensen aangekondigd dat ze komen.

Landskampioen
Hoe lief en weloverwogen de oproep op Facebook ook klinkt, voor de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, is het vast een nieuw hoofdpijndossier. Toen Ajax eerder dit jaar landskampioen werd, verplaatste hij het feest naar een kaal grasveld ver buiten de stad. Eerder had hij ook al verboden dat het Radio 538-koninginnedag feest, zoals altijd, op het Museumplein zou worden gehouden. De kans dat Van der Laan ingrijpt bij het geplande Project X-feest op de oevers van het IJ is dan ook ongeveer honderd procent.

Galgenveld
Ook hij zal de beelden van de rellen in Haren op zijn netvlies hebben. Tientallen jongeren die plunderend door de straten trekken terwijl ze schreeuwen 'hier is het feestje!'. Dat kan hij niet hebben. Zelfs niet bij Eye, gevestigd op een plek waar weinig woningen om heen staan op het voormalige Galgenveld in Amsterdam-Noord.
 
Zo loopt ook de Amsterdamse burgemeester in de val die de social media voor hem hebben opgesteld. Immers, grote feesten waar spontaan veel jongeren op af komen zijn er altijd geweest. Knokpartijen - soms massaal, soms met heel veel politie - óók.

Kat-en-muis
Vraag het iedereen die nu boven de veertig is, en hij zal binnen een paar minuten al dan niet smaakvolle herinneringen ophalen over complete wijken die elkaar te lijf gingen. Om daarna in een kat- en muis-spel met de politie te raken. 

Het verschil met toen is dat de social media de feestjes én de rellen aankondigen. Dat maakt de autoriteiten zenuwachtig. Vroeger postte oom agent om de hoek. Hij kende z'n pappenheimers, wist wanneer de vlam in de pan sloeg en legde dan de lange lat d'r over - het haalde meestal de krant niet eens.

Legermacht
Nu neemt de kat het initiatief, kan met één zinnetje het hele radarwerk in beweging brengen. De muis heeft het nakijken. Het enige antwoord van de muis - burgemeester, justitie, politie - is een noodbevel en een legermacht aan politie. De jongeren kunnen vervolgens doen wat ze willen. Rellen of niet rellen.
 
Het is dan ook niet verbazingwekkend dat uit de nieuwste peiling van Maurice de Hond zondag bleek dat 'de meeste bestuurders en politici weinig begrijpen van social media'. Met die stelling was bijna driekwart van de Nederlanders het eens. Precies de helft van de onderzochten zei tegen De Hond dat rellen als die in Haren 'van alle tijden' zijn.
 
Twitter
Misschien is het een idee als de autoriteiten zich een beetje verdiepen in hoe dat op social media gaat. Burgemeester Rob Bats van Haren lijkt dat door schade en schande nu ook in te zien. In een interview in de Volkskrant, zegt hij dit weekeinde: 'Bij mijn installatie (vier maanden geleden, red.) zei ik: er komt hier geen twitterende burgemeester. Daar zie ik geen meerwaarde in. En uitgerekend dit is nu uw grootste dossier geworden, zei iemand vandaag tegen me'.