JE BAND MET NEDERLAND
Of je nu 60 jaar geleden, 30 jaar of onlangs vertrokken bent naar het buitenland, of Nederlandse ouders hebt: ergens diep van binnen blijf je toch Nederlander.
Maar wat is dat Nederlandergevoel? En welke rol speelt dat in het dagelijkse leven? Nog één keer wil de Wereldomroep laten zien hoe het ervoor staat met emigranten en expats van drie verschillende generaties in de traditionele emigratielanden. Een verhaal dat nog altijd in ontwikkeling is, maar nooit compleet in beeld is gebracht.
We doen dat als afscheid van de Nederlandse afdeling: door de zware bezuinigingen op de Wereldomroep stoppen de activiteiten van de Nederlandse afdeling (radio én web).
Doe mee!
Wij roepen iedereen in het buitenland op om mee te doen. Uiteindelijk zijn jullie het emigratieverhaal. Welke plekken en personen mogen we volgens jullie niet missen? En wie wil zijn eigen bijzondere migratieverhaal delen met anderen? Hoe Nederlands voel je je nog? Naar welke ervaringen en informatie ben je het meest op zoek? Wat moeten we in ieder geval voor je uitzoeken? Laat het ons weten!
Het is een vraag waar alle expats en emigranten met kinderen tegenaan lopen: hoe geef ik ze de Nederlandse taal mee? Voor de eerste lichting Nederlanders in Nieuw-Zeeland uit de jaren 50 luidde het antwoord: 'Die geef je niet mee'. 'Nederlanders laten hun taal eerder los, dan het kopje koffie.'
Nieuw-Zeelandse schoolmeesters en juffen waren woedend op emigranten die thuis alleen Nederlands spraken met de kinderen. Die eerste nieuwkomers hadden ook niet het idee dat ze ooit nog terug zouden keren naar Nederland. En spraken dus (steenkolen-) Engels met hun kroost. De gevolgen waren soms groot.
Kinderen Kerkmeester
'Toen mijn vrouw de kinderen voor het eerst naar school bracht in Nieuw-Zeeland, kreeg ze een uitbrander van de leraar', vertelt Jan Kerkmeester (85) 'Het is schandalig dat je die kinderen alleen maar Nederlands hebt geleerd. Nu spreken ze geen Engels!'
Maar mevrouw Kerkmeester wist wat ze deed en antwoordde: 'We hebben dat bewust niet gedaan, omdat wij Engels met een Nederlands accent spreken; het is beter als ze Engels op school leren.'
Taalkundigen en pedagogen zouden haar later gelijk geven. En met de kinderen Kerkmeester is het goed gekomen: ze werden tweetalig.
Spijt
Maar dat geldt lang niet voor alle kinderen van de eerste emigrantengolf. Mien (87) en Piet Bos (88) spraken wel Nederlands met elkaar toen ze in 1953 naar Nieuw-Zeeland kwamen. Maar toen ze kinderen kregen, stapten ze over op Engels. 'Wij vonden het belangrijk voor hun opvoeding dat we thuis Engels spraken', zegt Mien.
Achteraf heeft Mien daar spijt van. 'Hun opvoeding had prima tweetalig gekund, dat zou hun ontwikkeling niet hebben belemmerd. Mijn dochter raakte later nieuwsgierig en is uit zichzelf Nederlands gaan leren, maar mijn zoon heeft er nooit zo'n interesse in gehad.'
Klappen op school
Het is een verhaal dat veel Nederlandse emigranten uit de jaren vijftig herkennen, zegt Ineke Crezee, taalkundige aan de Auckland University of Technology, en zelf geëmigreerd in 1989. 'In die tijd werd ook aan de Maori - de oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Zeeland - verteld dat iedereen Engels moest spreken en schrijven. Maorikinderen die hun eigen taal, 'Te Reo', spraken op school, kregen klappen.'
'Onder invloed van onderwijzers en kinderartsen zijn bijna alle Nederlandse emigranten in de jaren vijftig en zestig overgestapt op het Engels', vertelt Crezee. 'Totale lariekoek zouden wij taalkundigen nu zeggen. Maar je moet je realiseren: de Nieuw-Zeelanders waren eilandbewoners. De Nederlanders waren de eerste grote groep niet-Engelstalige nieuwkomers die ze ontmoetten. Je mag hier wel wonen, maar je moet je aanpassen, was de heersende opvatting.'
Au pair
Dat is eigenlijk pas eind jaren tachtig, begin jaren negentig veranderd, aldus Crezee. 'De Maori-taal werd in 1987 een officiële landstaal. Daarnaast bleven de nieuwe grote groepen emigranten uit bijvoorbeeld Azië hardnekkig hun eigen taal spreken. Wat dat betreft passen Nederlanders zich makkelijk aan. Ze zijn pragmatisch. En de taal laten ze eerder los dan het kopje koffie.'
Sommigen van die eerste generatie Nederlandse emigranten wilden later hun kinderen alsnog de taal bijbrengen. 'Ik kreeg het niet voor elkaar,' vertelt Phia Vermie (81) 'Mijn man en ik spraken goed Engels, ik was twee jaar au pair geweest in Engeland. Mijn kinderen hadden geen behoefte aan Nederlands. Ze hadden al veel aan hun hoofd, we zijn vaak verhuisd in Nieuw-Zeeland. Bij mijn kleinkinderen heb ik het nog eens geprobeerd. Ook dat is niet gelukt. Als zij nu naar Nederland gaan, spreekt de familie Engels met ze. Terwijl ik zelf altijd foutloze Nederlandse brieven ben blijven schrijven.'
Gehaktballetjes en kippensoep
Ook Hillie Rensen (79) kreeg van een lerares te horen: 'Je mag geen Hollands praten tegen de kinderen thuis.' Hillie en haar man gingen thuis over op het Engels. 'Maar mijn zoon in Australië van 55 verstaat het Nederlands nog prima, als ik er per ongeluk op overschakel. En mijn dochters verstaan het ook.'
Gelukkig leeft de Nederlandse identiteit ook zonder taal verder in de generaties na haar, vertelt Hillie. 'Ik zie het bij mijn kleinkinderen en achterkleinkinderen. Gehaktballetjes en oma's kippensoep kennen ze allemaal. En tegen mijn achterkleinkind zing ik nu Nederlandse liedjes. 'In het bos staat een huis', 'Draai het wieletje nog eens rond.' 'Slaap kindje slaap.' Ze zingt het allemaal mee en kent de gebaren. Dat is zo leuk!'
E-mail deze pagina
Print deze pagina
ik ben op zoek naar familie die in de jaren 50 zijn geemigreerd naar auckland. Het gaat om een achternicht genaamd Tiny Wold, afkomstig uit groningen en geboren zo rond 1930. Ik heb in de jaren 1980 een dochter van haar ontmoet die op bezoek was in nederland. Zegt het iemand iets? Mijn moeder haar volle nicht heette Dirkje Elzinga
Weet iemand hoe ik aan iemands adres kan komen die in de jaren 1960 zijn geemigreerd naar Nieuw Zeeland ???
Naam Marianne Kinderen woonde in Rotterdam op de RotterdamseRijweg haar vader werkte volgens mij bij de AGA had iets te maken met gas voor ziekenhuizen
een nederlands gezin in amerika spreekt alleen amerikaans,wanneer ze naar nederland komen kunnen,ze geen nederlands erg jammer,de meeste nederlanders daar .Leerden hun kinderen wel nederlands en ze hebben er nooit spijt van gehad.het voordeel van hederland is dat je hier alle talen hoort .En ook op tv en in de bieb,heerlijk land iedereen kan zich hier thuis voelen ,waren meer landen maar zo.
Wij zijn pas 8jaar weg uit ned.de kids spreken nog steeds ned.maar hun bassis taal is toch wel engels,hun thais is trouwens ook supper goed.
Laat ze gewoon lekker praten in de taal waar ze op dat moment zin in hebben.Kinderen kunnen enorm veel talen spreken,maar leg er geen druk op,dan gaat het spelenderwijs.Hier in Aust. leren ze Duits op school en in Thailand leerden ze Frans,mooi mee genomen vinden we.
Thuis, hier in Namibie, waar we al 10 jaar wonen, spreken onze 4 kinderen alleen nederlands. Soms corrigeren we ze op taalfouten maar alle vier spreken vloeiend nederlands. In tegenstelling tot die nieuw-zeelandse kinderen is het onze kinderen verboden om thuis NIET nederlands te spreken (anders verwar je al die talen die je hier hoort).
Hun eerste jaren op de basisschool hier waren in het duits, de bovenbouw van de basisschool en de middelbare school gaan in het engels en de lingua franca van dit land is afrikaans. Zij (nu 11, 13, 16 en 18 jaar) spreken al deze talen vloeiend. Het enige wat hun niet zo goed afgaat is de nederlands spelling maar ach dat zal, als we weer terug zijn in NL ook wel goed komen.
Ach! Ach! Daar gaan we weer! Ik vermoed dat het in Nieuw Zeeland ongeveer het zelfde was als hier, in Australë. Ik herhaal: Wij kwamen aan in mei 1956. Ik was 12. Geen van de leerkrachten (6de klas, toen, lagere school, of 1ste jaar, tot vijfde jaar, toen, op de middelbare school, bemoeide zich er mee of wij wel of niet Engels of Nederlands thuis spraken.
Ik heb, nog steeds drie vrienden uit die tijd. (Met woonde ik in het zelfde hostel/kamp en zaten op dezelfde school.) Wij spraken toen, onder elkaar, Nederlands, en 55 jaar later, onder elkaar nog steeds Nederlands. We zijn nooit geslagen. Ik werd onderwijzer. Stond voor de klas, voor het eerst, in 1964. Toevallig een aantal leerlingen waren uit Nederland. Nooit heb ik of heb ik iemand anders horen zeggen dat zij geen Nederlands mochten spreken.
Ja. Ik ben me er sterk van bewust dat het assimilatie idee sterk heerste. Dat veel ouders DACHTEN dat zij zich aan moesten passen. Dat het beter was voor hun kinderen en de vriendjes dat zij ook privé met de kinderen Engels moesten spreken. Maar geef a.u.b., niet WEER (alle) scholen de schuld. Dat heet "teacher-bashing" hier. Kinderen overhandigen aan de scholen om door leerkrachten (Andere volwassenen.) be-invloed te worden is niet voor iedereen fijn.
Het is en het blijft een favoriet kopstuk, gebruikt om lezers binnen te halen, door scholen verantwoordelijk te maken van wat niet lekker zit in de samenleving.
Ik denk dat het in Nieuw-Zeeland anders was dan in Australie en dat die twee landen niet met elkaar te vergelijken zijn omdat Australie te maken had met een stroom immigranten uit een groot aantal Europese landen. Uit de literatuur is bekend dat veel van die immigranten aan hun eigen taal vast bleven houden. In NZ kwam de stroom immigranten uit andere landen pas in de jaren negentig op gang.
Ik zou zeggen dat de onderzoeksbevindingen voor zichzelf spreken. Men kan bepaalde bevindingen natuurlijk niet onder het vloerkleed gaan schuiven omdat ze bepaalde groepen niet aanstaan. Er is dus geen sprake van 'geef de onderwijzers maar weer de schuld' (om het op zijn Nederlands te zeggen). En het onderzoek ging, zoals gezegd, over mensen die in Nieuw-Zeeland woonden, het ging dus niet over de Australische samenleving.
"In 1950 an assisted passage scheme was also extended to the Dutch. Over 6,000 eventually came, and were later joined by many others who paid their own way, swelling the ranks of the Dutch community to over 20,000."
http://www.teara.govt.nz/en/history-of-immigration/14/4
mijn zoon is geboren in Singapore,maar groeide op in Batam indonesie .
hij had vanwege z'n pilipijnse moeder alleen engels als contact taal .
hij ging naar een chinese school ,en hij had alles (buiten nederlands )onder
zijn taal beheersing.Hij sprak engels met mij en z'n moeder en de rest van de fam,maar hij had de vrijheid om tegen de indonesische personeel in bahassa
alles te krijgen wat hij wenste ,in dat "instand change "
We zijn een periode in Nederland geweest ,en hij sprak met zijn school connecties Nederlands .Maar thuis wijgerde hij een woord Nederlands te spreken
omdat z'n moeder geen Nederlands sprak!!!!!
We leven nu in Pillipines ,en hij heeft alle talen opgegeven en we praten nu
alleen nog in Engels en Hij en de rest van de tribe in Tagalog.En volgens
mensen zoals dokters in Manilla en anderen spreekt hij met een Marinduque dialect dat iedereen ontroert .Ik niet ,ik verstaat het niet !!!!!
.
Hallo Ineke,
Leuk dat je aan dit artikel meewerkte. Zijn jullie kinderen ook tweetalig? Groetjes en succes! Renee van Aller
ja mijn kinderen zijn ook tweetalig en konden daardoor ook weer makkelijk een derde taal leren (en ook goed uitspreken). Zij zijn daar heel trots op.
hoe is het met jou? Leuk van je te horen zeg!
Ineke
Nieuwe reactie inzenden