Elfstedentocht een avontuur voor Tonny de Jong

Het ijs was op verscheidene stukken heel slecht, maar ze heeft de tocht der tochten gereden. Tonny de Jong, even over uit Canada, had gehoopt op een officiële Elfstedentocht. Toen deze niet door ging, besloot ze de bijna 200 kilometer toch te rijden. Samen met haar nicht Gerrie vertrok de voormalig Nederlands Kampioen Allround zaterdag om 10 voor acht in de ochtend vanuit Leeuwarden. Ruim 12 uur later kwam ze aan bij de finish. Moe maar voldaan.

Net van het ijs vertelt ze dat vooral het laatste stuk van de tocht heel zwaar was. Er zaten veel scheuren in het ijs tijdens de laatste kilometers en het was inmiddels weer donker buiten. Alles deed pijn, vooral haar enkels. De scheuren in het ijs waren moeilijk te onderscheiden vanwege het geringe licht van het zaklampje. En daarbij die blaren. De pijn.

Wat wel weer leuk was waren de vele mensen, toeschouwers meer, die hulp boden door te waarschuwen waar de scheuren zaten, vertelt Tonny de Jong. 'Dan riepen ze dat we rechts moesten gaan schaatsen omdat er links een wak was of een scheur.'

Makkelijk begin
Het begin van de tocht bij het ochtendgloren was fantastisch om te schaatsen. Het was nog donker buiten maar er was wel het licht van de volle maan. Ze zagen de zon opkomen en het was verder nog stil om hun heen. En het leek nog zo makkelijk allemaal toen.

Vier keer is ze gevallen tijdens de zware tocht van Leeuwarden naar Leeuwarden. De tocht langs elf Friesche steden begint en eindigt in deze stad. De eerste jaren werd de noordelijke route gereden – van Leeuwarden naar Dokkum – maar daarna en ook nu schaatst iedereen (als er ijs ligt) van Leeuwarden naar Sneek en IJlst en zo verder.

Andersom
Tonny heeft geen idee waarom de route ooit is omgekeerd. Wat ze wel weet is dat het eerste stuk voor haar een bijzondere is. Ze is zelf afkomstig uit Friesland en woont al vele jaren in Canada. Ze werd in Scharsterbrug geboren en haar pake (Fries voor opa) woonde zijn laatste jaren in Oost-Wieringen. 'Dat is in de buurt van waar we de tocht begonnen.'

Onderweg at ze Fries suikerbrood en dronk ze thee om warm te blijven. Stoppen had los van de eetpauzes weinig zin omdat ze dan rillerig werd van de kou. Ondanks het thermopak, de nekwarmer, bivakmuts en alle andere kleding was het geen goed idee om stil te zitten.

Familieding
Dat de officiële tocht niet door ging vindt ze jammer, maar niet meer dan dat. Wachten op de volgende officiële Elfstedentocht is lastig. Wanneer die wel gaat plaatsvinden is onduidelijk. En als je dan ook nog eens helemaal in Canada woont, is het niet altijd mogelijk om ter plekke te zijn. Deze keer was de oud Nederlands kampioen allround toch al van plan om naar Nederland te komen voor familiebezoek. Ze heeft de overtocht alleen iets vervroegd in de hoop dat de officiële Elfstedentocht zou gaan plaatsvinden.

Dat ze de Elfstedentocht toch wilde doen is ook een beetje een familieding. 'Mijn vader heeft hem geschaatst. Het gaat terug toch 1890 van mijn beppes kant –mijn Friese oma-, dat zeven broers hem hebben gereden.'

Afstand
Dat Tonny succesvol werd in het schaatsen is dus niet zo vreemd, ook al is het schaatsen van een Elfstedentocht iets heel anders dan het deelnemen aan een WK allround bijvoorbeeld. En ook die tijd ligt achter haar. In 2002 nam De Jong afscheid van het 'echte' schaatsen op de Olympische Spelen. Daarna vertrok ze naar Canada en trouwde met de Canadese schaatser Mark Knoll.

Schaatsen doet ze nu nog steeds, maar slechts een keer in de week op een echte schaatsbaan. Af en toe zoekt ze meertjes op in de bergen waar ze kan schaatsen en ook schaatshockeybanen zijn een plek waar ze graag komt. De Elfstedentocht was in ieder geval een geheel nieuwe ervaring.

Avontuur
Tonny noemt het een avontuur en totaal anders dan 'gewoon' schaatsen. En ook al was het dan geen officiële tocht op zaterdag 11 februari 2012. 'Bij aankomst stonden daar mensen met spandoeken waar we onderdoor reden. Een steegje van mensen. Dat deed me best wel wat.'