Hoe dieper de economische crisis, des te meer zelfmoordpogingen. In Griekenland loopt het storm bij de suïcide hulplijnen. In Nederland is een internettraining bedacht om zelfmoordgedachten af te remmen. De training is een succes en kan nu elders in de wereld worden toegepast. Mét aanpassingen natuurlijk, want de culturele verschillen op het gebied van zelfmoord zijn groot.
 
In tijden van economische crisis stijgt het aantal mensen dat zich van het leven wil beroven, blijkt uit recent internationaal onderzoek. In Griekenland steeg, volgens het ministerie van gezondheid in Athene, het aantal suïcides tussen 2007 en 2009 met 20 procent. Het aantal Grieken dat een hulplijn belt verdubbelt per jaar dat de crisis voortduurt.
 
Crisis chat
Ook Nederland ziet een stijging in suïcides en pogingen daartoe, bevestigt Ad Kerkhof, klinisch psycholoog gespecialiseerd in zelfmoordpreventie. 'Tegelijk zie je dat in China, waar een sterke economische groei is, het aantal zelfmoorden daalt.'
 
Vrijwel gelijk met het uitbreken van de crisis is in Nederland de hulplijn 113online opgericht. De organisatie biedt professionele hulp, therapiesessies, een telefonisch spreekuur, een forum, crisis-chats én een online training om zelfmoordgedachten te leren controleren.
 
Sneller eerlijk
Alles gaat via internet of telefoon, mensen hebben geen 'face to face' contact met hulpverleners. Kun je ze op deze manier wel goed helpen? Vaak zelfs beter, meent 113Online-manager Lucy Stut. 'Juist online zijn mensen veel sneller eerlijk. In een chatsessie kan een hulpverlener de cliënt niet zien, dus het maakt niet uit hoe je erbij zit. Je hoeft niet te vertellen wie je bent, of hoe oud je bent. Je vertelt niets of doet niets wat je niet wilt. En daarmee kan er veel sneller een persoonlijk contact ontstaan.'
 
Dat beeld herkent sociologe Diana van Bergen die jarenlang gesprekken voerde met mensen die een zelfmoordpoging achter de rug hebben. 'Online behouden mensen hun autonomie, ze hoeven niet bang te zijn dat ze worden opgenomen als ze zeggen dat ze zelfmoordgedachten hebben.'
 
Erg slecht liedje
Wie contact legt met 113Online kan ook gebruik maken van de online zelfhulptraining om zelfmoordgedachten te leren controleren. Volgens suïcide-expert Kerkhof is dat belangrijk omdat zelfmoordgedachten eindeloos in je hoofd kunnen blijven zeuren net zoals een populair liedje. 'Maar zelfmoordgedachten zijn als een heel erg slecht liedje dat niet verdwijnt na een paar uur.'
 
Mensen hebben baat bij die zelfhulptraining, ontdekte psycholoog Bregje van Spijker. Volgens haar zou de training een internationaal succes kunnen worden, omdat in veel landen zelfmoordgedachten taboe zijn.'Dan zou anonieme internethulp goed kunnen werken, tenminste als er genoeg privacy is voor iemand om ongestoord een computer te gebruiken.'
 
De zelfhulptraining moet dan wel worden aangepast aan de heersende cultuur. Dat bleek al in Nederland, waar juist Nederlanders met een niet-westerse achtergrond de 113Online hulplijn niet bellen. 'En dat heeft precies te maken met culturele verschillen.'
 
Oom of tante
Ad Kerkhof bevestigt dat: 'In Nederland gaat suïcide over depressie en eenzaamheid, bij bijvoorbeeld Hindoestanen gaat het over problemen met ouders, alcohol, drugs en over uitgehuwelijkt worden. Dan ga je andere adviezen geven, bijvoorbeeld om een oom of tante als bemiddelaar te vragen.'
 
Diana van Bergen, die uitgebreid sprak met Turkse, Marokkaanse en Surinaams-hindoestaanse vrouwen over hun zelfmoordneigingen, onderschrijft de culturele verschillen. 'Ik sprak een 15-jarig hindoestaans meisje dat seksueel was misbruikt door haar vader. Toen dit naar buiten kwam vond haar moeder de eer van de familie dusdanig geschonden dat ze zowel haar dochter als haar echtgenoot adviseerde zelfmoord te plegen.' Volgens Van Bergen lijken zelfmoordgedachten te 'passen' bij de hindoestaanse cultuur.
 
Hindoestaanse Surinamers
De Vrije Universiteit in Amsterdam heeft een speciale website voor hindoestaanse Surinamers ontworpen inclusief anonieme zelfhulptraining.
 
Inmiddels is er belangstelling uit Australië, Pakistan, India, China en Brazilië voor de Nederlandse internettraining.