Nederlanders in Turkije met gezondheidsklachten kunnen voortaan terecht bij het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam. Dat klinkt raar, maar toch is het zo. Het ziekenhuis begint namelijk een proef met e-consult; een doktersbezoek via internet.

Het werkt als volgt: de Nederlandse vakantieganger in Turkije kruipt achter de computer en komt via een beeldverbinding in contact met een van de specialisten in Amsterdam, die 24 uur per dag en zeven dagen per week paraat staan.

Het gaat vooralsnog om reizigers van de Turks-Nederlandse touroperator Corendon. De ondersteuning bestaat uit een consult, het regelen van medicatie of het ter plekke mobiliseren van geneeskundige hulp. Er worden speciale plekken in Turkse hotels ingericht waar Nederlanders terecht kunnen. In een later stadium zal een beeldverbinding per computer mogelijk zijn of zelfs vanaf het scherm van de mobiele telefoon.

Cultureel bepaald
De inzet van ‘cyberdokters’ voor Nederlandse toeristen en zakenlieden in Turkije is een initiatief van Aysel Erbudak, bestuursvoorzitter van het Slotervaartziekenhuis. ‘Taal speelt een belangrijke rol bij een geslaagd consult, maar is slechts een onderdeel. Bijna niets is zo cultureel bepaald als medische zorg. Uit onderzoek van De Gezondheidsraad is gebleken dat de Nederlandse doktoren erg gericht zijn op de blanke patiënt. Men houdt weinig rekening met verschillende achtergronden en culturen. Dat geldt andersom natuurlijk ook voor Nederlanders in het buitenland.’

Volgens Erbudak, zelf van Turkse afkomst, verschillen de Turkse- en Nederlandse gezondheidszorg als dag en nacht van elkaar. ‘Als een Turk geen waslijst medicijnen mee krijgt na een klacht, staat die raar te kijken. Hier in Nederland is men juist erg terughoudend met pillen. In Turkije grijpen doktoren heel snel naar het mes; alles en iedereen wordt geopereerd. Ook zijn er weinig specialisten te vinden.’

Maar dat is volgens haar niet het enige verschil. ‘Als patiënt – zeker als buitenlandse – kan je in Turkije snel worden opgelicht. Je krijgt teveel voorgeschreven, je ligt zomaar aan het infuus of je hebt twee dagen een zuster naast je bed zitten. Alleen maar om je zoveel mogelijk geld afhandig te maken.'
 
'In sommige hotels zijn plekken te koop voor 60.000 euro, waar men doktertje kan spelen om zoveel mogelijk geld te verdienen. De medische zorg in Turkije is op sommige plekken verworden tot pure handel. Maar ons doel is niet in eerste instantie om oplichting te bestrijden, het hoofddoel is om patiënten zorg op maat te bieden.’

In eerste instantie neemt het Slotervaartziekenhuis de kosten van de proef voor haar rekening. Omdat deze manier van werken relatief nieuw is, zijn er nog geen afspraken gemaakt over wie de rekening moet betalen. Erbudak is in gesprek met zorgverzekeraars. Ze heeft goede hoop dat die op den duur zullen betalen. Tot die tijd schiet het Slotervaartziekenhuis de kosten voor.

Weinig nadelen
Wouter van der Horst, van de Vereniging van Ziekenhuizen, kent de ontwikkeling van de zorg op afstand. ‘Het Slotervaartziekenhuis staat bekend als een ondernemend ziekenhuis, dus het verbaast me niet dat zij de eerste zijn in Nederland die dit in het buitenland doen. De ontwikkeling is niet nieuw. In Nederland zijn veel ziekenhuizen waar specialisten elkaars afdelingen via beeldschermen in de gaten houden.'

'Er worden zelfs al operaties uitgevoerd op afstand. We kennen gevallen van dokteren in Maastricht die aan de hand van patiëntencoördinaten en met behulp van een robot operaties uitvoeren in Groningen. Ik zie weinig nadelen aan het e-consult. Het enige gevaar is eigenlijk dat plotseling de internetverbinding uitvalt,’ aldus Van der Horst.

Ook de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) ziet weinig beren op de weg. Nicole Velthuis, woordvoerder van de patiëntenorganisatie, zegt over het algemeen voorstander te zijn van technologie om de zorg beter te laten verlopen. ‘Met goed getrainde specialisten moet het geen probleem zijn. E-consult in het buitenland slecht de taalbarrière en voorkomt onbegrip, frustratie en onnodige ziekenhuisopname, en daarmee onnodige kosten.'

'Vooral bepaalde chronische patiënten zijn nu al erg gebaat bij deze ontwikkeling', zegt Velthuis. 'Het e-consult kan vaker worden toegepast dan nu gebeurt. Wel zal na de proefperiode goed gekeken moeten worden of het ziekenhuisopnames heeft voorkomen, en hoeveel geld er in totaal is bespaard.’

Uitbreiding
Het Slotervaartziekenhuis begint met de proef in Turkije, maar heeft plannen het elektronisch consult later dit jaar uit te breiden naar 55 vliegbestemmingen in elf landen, waaronder Griekenland, Cyprus, Marokko, Israël, Ghana en Macedonië.

‘Het concept van het ‘virtual ziekenhuis’, waar mensen intercontinentaal kunnen worden geconsulteerd of zelfs geopereerd, is mijn grote droom,’ zegt Erbudak. ‘Ik kan me voorstellen dat we hetzelfde gaan doen voor Nederlandse Chinezen die in China zijn. Het e-consult wordt – sneller dan wij denken -de normaalste zaak van de wereld.’