Op het Tahrirplein in Cairo werd 100 dagen geleden de aftrap gegeven voor de val van president Mubarak. In Nederland wordt op 5 mei herdacht dat het land 66 jaar geleden werd bevrijd van de nazi's. Voormalig vluchteling Mohammed Abdulrahman kan er geen genoeg van krijgen: vrijheid.

Voordat ik drie jaar geleden naar Almere verhuisde, woonde ik tien jaar in Amsterdam. Elk jaar zorgde ik dat ik op de Dam was met de Dodenherdenking en op Bevrijdingsdag. Het gaf me het gevoel toch erbij te horen - ondanks mijn chronische integratieproblemen - in het land waar ik 22 jaar geleden naartoe vluchtte.

Sudan 1985
Ik vluchtte vanwege mijn eigen vrijheid. Die betekent nog altijd alles voor me. Meer zelfs dan wat ik moest achterlaten in mijn thuisland, Sudan. En dit jaar is mijn ereschuld aan de vrijheid nog groter geworden, omdat ik drie weken lang bij de demonstraties mocht zijn op het Tahrirplein, tussen de jonge Egyptenaren.

Die demonstraties waren vele malen groter, langer en heviger dan de protesten in Sudan in maart/april 1985 waardoor er een einde kwam aan het dictatoriale regime van president Numeiri. Helaas duurde onze vrijheid toen maar kort: in 1989 maakte een islamistische militaire coup er een einde aan.

Soorten vrijheid
Het is verleidelijk om de drie soorten vrijheid die ik in mijn leven heb gekend naast elkaar te leggen. Elke keer en in elk land smaakt de vrijheid weer anders. Ook al blijft de essentie telkens hetzelfde: je moet de vrijheid goed verankeren, met een grondwet, regels, waarden en cultuur.

Maar voor elk van ons is vrijheid ook een gevoel van binnen, een doorlopend proces van proberen ruimte te creeëren binnen een vrije maatschappij. De eerste mensen die zich vrij mochten noemen in Egypte en in Nederland wachtten niet tot de vijand verdreven was. Ze bevrijdden eerst zichzelf en hielpen toen anderen.

Toekomst en verleden
Kan je het verdrijven van de Duitse bezetters en het ten val brengen van een binnenlandse dictator zomaar met elkaar vergelijken? Misschien niet, maar mensen van hun vrijheid beroven en ze onderdrukken blijft een misdaad tegen de menselijke waardigheid, wie het ook doet en waar het ook gebeurt.

Een belangrijk verschil tussen de jubelende demonstranten op het Tahrirplein en de menigte die de Bevrijding viert op de Dam is wel dat de Egyptenaren hun blik op de toekomst gericht hebben. De Nederlandse democratie is al lang rijp en zelfverzekerd, en kijkt nu juist kritisch naar het verleden.

Verslavend gevoel
Het hoort bij de pasverworven vrijheid in Egypte om mensen als helden op een voetstuk te plaatsen en er een mythische geschiedenis van te maken. Terwijl de trend in Nederland tegenwoordig juist lijkt te zijn om wat er in het verleden is gebeurd niet zomaar aan te nemen.

Er waren momenten op het Tahrirplein dat ik me meer deelnemer voelde dan observator. Niet best voor een onafhankelijk journalist, maar het gevoel van vrijheid is nu eenmaal verslavend. Op de Dam dit jaar zal ik zien of ik daardoor ook anders naar Nederland ben gaan kijken.

Alles geven
Misschien vraag ik me daarbij wel af of de Nederlanders eigenlijk wel beseffen hoeveel ze hebben, nu ik mensen heb gezien die er alles voor zouden geven om te kunnen genieten van zelfs maar een fractie van diezelfde vrijheden.