Antoinette Hertsenberg, presentatrice van het TROS-televisieprogramma Radar, noemde het deze week schertsenderwijs de ziekte van Bremer. Haar collega met die naam, uit de jaren tachtig, besprak in haar programma Vinger aan de Pols destijds een ziekte of aandoening en de volgende dag zaten de wachtkamers bij de huisartsen vol van mensen die ervan overtuigd waren, dat zij aan die ziekte leden.

Iets dergelijks is volgens consumentenorganisaties in Nederland nu weer aan de hand en daarbij spelen pharmaceutische bedrijven een kwalijke rol. Symptoomreclame wordt het genoemd. Op websites allerlei aandoeningen besprekingen en vervolgens zelftests aanbieden.

Urineverlies
Hertsenberg vulde zelf een van de vele zelftests in, in dit geval over urineverlies. Bij zo ongeveer alle vragen gaf ze aan dat ze nergens last van had. Op 1 vraag na, waar ze als antwoord gaf dat ze 's nachts wel eens een klein beetje urine verloor. Prompt gaf de website het advies dat ze meteen naar de huisarts moest gaan. "Belachelijk," vond de TROS-presentatrice.

Uit onderzoek van de inspectie gezondheidszorg blijkt dat er op websites met informatie over aandoeningen, ziekten en geneesmiddelen doorverwezen wordt naar medicijnen die alleen op recept verkrijgbaar zijn. Dat is wettelijk verboden.

Martine van Eijk van de organisatie Gezonde Skepsis, die het onderzoek uitvoerde, geeft het voorbeeld van een Engelse website, Forty Over Forty. Daar wordt duidelijk gesteld dat veertig procent van de mannen boven de veertig erectieproblemen heeft.  "Van de bijgevoegde vragenlijst wordt je erg verdrietig en daarnaast wordt je ook gestimuleerd om geneesmiddelen te gebruiken om die problemen op te lossen. Zo verleg je steeds verder de grenzen van het ziekzijn."

Dokter Google
NEFARMA, de overkoepelende organisatie van pharmaceutische bedrijven, noemt dit onzin. Volgens directeur Michel Dutree is de patient tegenwoordig mondig genoeg. "Als hij een klacht heeft gaat hij eerst te rade bij dokter Google en vindt dan allerlei websites. Uit die baaierd van informatie maakt hij een keuze of hij wel of niet naar de echte dokter gaat."

Het televisieprogramma RADAR zette zelf een nepsite op, waarbij informatie werd gegeven over winderigheid. Volgens een gefingeerd TNS-NIPO onderzoek zou een op de vier Nederlanders hier last van hebben. De website werd druk bezocht. Er werden ook folders verspreid bij huisartsen, die ze zonder problemen aannamen. En tenslotte vlogen veel media erin: kranten, radio, televisie en internet berichtten uitvoerig over het onderzoek, zonder het waarheidsgehalte te chequen.

Hetze
NEFARMA is boos over dit onderzoek. Directeur Michel Dutree: "Het slaat nergens op. Wat bewijst dit nu eigenlijk? Alleen dat de media alles voor zoete koek slikken. Het lijkt op een hetze en op misleiding. We bestuderen nog of we stappen zullen ondernemen. Dit brengt de hele sector in diskrediet en dat is natuurlijk niet de bedoeling."

De organisatie is er op voorhand niet van overtuigd dat haar leden de wet hebben overtreden. "Maar als dat zo is", zegt  Dutree, "zijn wij de eerste partij die zich toetsbaar opstelt. En dan moeten natuurlijk de regels worden aangepast en aangescherpt. Ook in Europees verband."

In het onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg wordt de aanbeveling gedaan dat alle informatie over receptgeneesmiddelen  onafhankelijk getoetst wordt voor publicatie op het internet. De Stichting Code Geneesmiddelenreclame heeft al aangekondigd stappen te zullen ondernemen tegen partijen die op websites reclameregels voor geneesmiddelen overtreden.