Robbert Dijkgraaf begint op 1 juli aan zijn 'droombaan'. De Nederlandse natuurkundige wordt dan directeur van het prestigieuze Institute for Advanced Study in het Amerikaanse Princeton. Hij treedt in de voetsporen van Albert Einstein en nog 32 Nobelprijswinnaars.

Op zijn 52ste heeft Robbert Dijkgraaf nog het uiterlijk van de ideale schoonzoon. Maar vergis je niet: deze ‘troetelbèta’ is een briljante geleerde. Een die niet in de ivoren toren van de universiteit blijft, maar alles doet om mensen liefst zo jong mogelijk enthousiast te maken voor de wetenschap.

Eervolle stap
Twintig jaar geleden was Dijkgraaf al hoogleraar mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam. De afgelopen vier jaar was hij president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Nu zet hij de volgende, eervolle stap: directeur van het IAS in Princeton.

Het intstituut werd in 1930 opgericht. Er werken 28 hoogleraren, de crème de la crème van de internationale wetenschap. Ze zijn verbonden aan vier 'schools': Wiskunde, Historische Studies, Natuurwetenschappen en Sociale Wetenschappen.

Trotse premier
Dijkgraafs zorg als directeur is dat die 28 toppers ongestoord onderzoek kunnen doen. Hij is pas de tweede niet-Amerikaan, en de eerste niet-Engelstalige geleerde die het IAS mag leiden. ‘Een droombaan’ noemt hij het dan ook.

'Op deze positie solliciteer je niet', aldus Dijkgraaf. 'Je wordt voorgedragen door mensen uit de wetenschappelijke wereld'. Premier Mark Rutte zegt trots te zijn 'dat een Nederlandse wetenschapper op de meest prestigieuze wetenschappelijke stoel ter wereld gaat zitten'.

Nederlands talent
Elk jaar mogen 200 streng geselecteerde jonge geleerden onderzoek doen in Princeton. Zelf zat Dijkgraaf begin jaren negentig ook als jonge onderzoeker in Princeton. Hij hield zich toen bezig met de snaartheorie, quantumzwaartekracht en het grensgebied van wiskunde en deeltjesfysica.

Dijkgraaf hoopt in zijn nieuwe baan ook toptalent uit eigen land naar de VS te kunnen halen. Hij heeft een hoge pet op van de Nederlandse wetenschap, zegt hij. 'Dat zie je aan de resultaten en de posities van Nederlanders elders.'

Aanstekelijke uitleg
Daarnaast moet hij naar buiten treden om 'het belang en de schoonheid van de wetenschap' uit te dragen. Maar als iemand daar goed in is, dan is hij het wel. Als president van de KNAW zag hij het ook al als een belangrijke taak om de wetenschap te populariseren.

Zo gaf hij in het populaire tv-programma 'De Wereld Draait Door' recent een aanstekelijk college over de snaartheorie, een ingewikkeld model voor elementaire deeltjes en fundamentele natuurkrachten. De volgende dag staken stratenmakers en glazenwassers hun duim voor hem omhoog omdat ze het verhaal van 'de professor’ zo boeiend en begrijpelijk hadden gevonden.

Onvermoeibare ambassadeur
Ook nam Dijkgraaf het initiatief tot www.proefjes.nl, een website met alledaagse wetenschappelijke experimentjes voor kinderen. Zo werd hij het gezicht en de onvermoeibare ambassadeur van de Nederlandse wetenschap. Als hij in Princeton net zo'n reputatie opbouwt, dan is zijn missie geslaagd.