Digitale spionnen ook op Facebook

Sociale netwerken als Facebook en Twitter zijn populair. Ook bij inlichtingendiensten. Die kunnen namelijk via zulke netwerken meer te weten komen over mensen die ze in het vizier hebben. Ze gebruiken ook vervalste e-mails en USB-sticks die met spyware zijn besmet. De Nederlandse geheime diensten AIVD en MIVD zijn vrijdag een voorlichtingscampagne begonnen over de gevaren van digitale spionage.

De diensten hebben drie brochures uitgebracht om bepaalde doelgroepen te wijzen op de gevaren. In de brochure over 'digitale spionage' wordt onder andere gewezen op de gevaren van besmette e-mails, USB-sticks die als relatiegeschenk op een conferentie worden uitgereikt' en het bezoeken van besmette websites. Maar ook sociale netwerken als Facebook blijken interessant te zijn voor buitenlandse inlichtingendiensten.

Vertrouwelijk
De Directeur Binnenlandse Veiligheid van de AIVD, Wil van Gemert, zegt dat de voorlichtingscampagne voor wat betreft digitale spionage zich niet richt op ICT-professionals of het algemene publiek. Het gaat bij de campagne in de eerste plaats om personen die over vertrouwelijke informatie kunnen beschikken.

Gebruikers
"Mensen die naar het buitenland reizen, die een bepaalde functie hebben bij grote internationale ondernemingen, wetenschappelijke instellingen, beleidsambtenaren", aldus Van Gemert in een vraaggesprek met de Wereldomroep. "We richten ons op gebruikers. Een firewall is één ding, maar het gaat met name de wijze waarop je met e-mails en gegevensdragers omgaat."

USB-stick
De AIVD noemt uit de praktijk het voorbeeld van USB-sticks die als relatiegeschenk worden gegeven. Van Gemert: "Het is al voorgekomen dat op die USB-stick schijnbaar niets staat maar in werkelijkheid staat er een virus of spionageprogramma op. Of emails die vertrouwd lijken maar op het moment dat je ze opent haal je een trojan horse, een spywareprogramma naar binnen."

Charmant
Bij 'klassieke' spionage worden bijvoorbeeld ambtenaren of sleutelfunctionarissen van een bedrijf tijdens een buitenlands bezoek benaderd door charmante dames of heren. Dat er toe leiden dat informatie in handen valt van degene die daar interesse voor heeft.

Besmette e-mail
In de digitale wereld worden andere methodes gebruikt, zegt Wil van Gemert. "Het kan zijn dat doordat mensen openbaar op internet te vinden zijn, via Facebook of allerlei andere wijzen, het soms ook wel heel makkelijk wordt om te zien wie mogelijk interessante informatie heeft. Als je dan in staat bent een e-mail te sturen die ook voor de gebruiker normaal overkomt, bij voorbeeld via feeds (mailinglists, hdv) kan het zomaar gebeuren dat op een andere manier dan via die dames informatie van je computer vandaan gaat", zegt Van Gemert.

Actueel gevaar
De AIVD zegt niet dat mensen die over vertrouwelijke informatie beschikken sociale netwerken moeten mijden, zolang ze zich maar bewust zijn van de risico's. "Je hoeft Facebook, Hyves en dergelijk niet te mijden, maar men is daarmee ook beschikbaar voor derden. Spionage is niet iets wat dertig jaar geleden bestond. Het is actueel, gebeurt op verschillende manieren, en zeker ook in de digitale wereld."

Ook bevriende landen
In recente jaarverslagen had de AIVD al gewezen op de rol van China en Rusland bij spionage in Nederland. "We sluiten ook niet uit dat de inlichtingendiensten van min of meer bevriende landen actief zijn. Daarom wijzen we er in de brochure ook dat men zich bewust is van bepaalde gevaren in bepaalde landen, maar spionage vindt wereldwijd plaats, dus ook in de ons omringende landen of door bevriende naties."

Eigen spionage
Zelf doen de AIVD en diens militaire evenknie MIVD ook aan informatievergaring in het buitenland. De 'doelwitten' worden ieder jaar door de minister-president bepaald. Maar over details zwijgt de AIVD om voor de hand liggende redenen. "Ik sluit daarbij geen van de middelen uit, dus ook niet de digitale vorm", aldus Van Gemert.

AIVD als doelwit
En uiteraard heeft de AIVD de nodige maatregelen genomen om de eigen dienst en de medewerkers te vrijwaren van digitale inbraken. Van Gemert: "Men is ook geïnteresseerd in wat wij weten, daar houden we rekening mee en zijn er voorbereid op. We brengen in onze verbindingen en contacten een dusdanige veiligheid dat dat risico zo klein mogelijk is." Over eventuele digitale inbraakpogingen bij de AIVD wil Van Gemert niets kwijt.