Nederlandse politici gebruiken verkeerde argumenten in de discussie rond het mogelijk verlengen van de missie in Uruzgan. “Niet de noodzaak van de operatie, maar politieke belangen voeren de boventoon”, zegt voormalig commandant der strijdkrachten Dick Berlijn. 

“Politici hebben een belangrijke rol. Zij moeten de samenleving vertellen waarom zulke dure missies nodig zijn. Missies die niet alleen veel geld kosten, maar ook mensenlevens. Het is de taak van politici om aan de samenleving te blijven duiden waarom wij dat doen.”

Duiding
De politici in Nederland laten zich teveel leiden door de verkiezingen van 2010, vindt Berlijn. De Nederlandse militairen zijn nog tot eind dat jaar actief in Uruzgan. Inmiddels wordt volop gediscussieerd over de vraag of Nederland langer moet blijven of niet. 

Volgens Berlijn ontbreekt het aan “internationale context” in de discussie in Nederland en houden Nederlandse politici onvoldoende rekening met internationale afspraken en de reactie van andere landen op het mogelijke vertrek van Nederland.

Verantwoordelijkheid
Berlijn vindt dat Nederland zijn verantwoordelijkheid moet nemen. “Nederland moet zeggen: bij de rijkdom die we hebben hoort een bepaalde verantwoordelijkheid. Dus als de internationale gemeenschap vraagt dat we betrokken blijven dan moeten we blijven bijdragen.”

Mensen moeten niet te snel roepen dat we het meeste doen en voorop lopen, want als de statistieken erbij worden gepakt valt dat nogal tegen, zegt Berlijn. “We leggen de focus al snel op Uruzgan en vergeten dat landen als Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië op veel meer plaatsen actief zijn. Die gaan tegen ons zeggen: ‘goh Nederland, jullie hebben een grote mond, waarom zitten jullie daar niet?’” 

“Het zou in Nederland meer moeten gaan over principes. Zijn we tevreden over hoe we als rijk land onze verantwoordelijkheden nemen? We hebben het er vaak over dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Dat mag dan ook in internationaal verband gelden, vind ik.”

Geduld
“Wij moeten ons realiseren dat er in 2005 is ingestemd met deze missie. De uitgangspunten om naar Afghanistan te gaan zijn niet veranderd”, Berlijn hekelt het ongeduld in Nederland. “Ik vergelijk het soms met de Vogelaarwijken. Dat vinden mensen al lang duren. En dit is helemaal niet te vergelijken met hetgeen er in Afghanistan moet gebeuren.”

“Ik denk dat de internationale gemeenschap langdurig bij Afghanistan betrokken moet blijven. We moeten niet weer de fout maken door onze rug te keren naar het land, dat zou dramatisch zijn”.

Brede bril
“Je moet naar Afghanistan kijken met een wat bredere blik.” Berlijn doelt vooral op de verkiezingen die geen succes waren. “We dachten dat de verkiezingen het gezag in Afghanistan een steviger basis zou geven en een democratiseringsproces op gang zouden kunnen brengen. Dit is een deceptie geworden. Er werd op grote schaal corruptie gepleegd. De verkiezingen hebben niet gebracht wat we gehoopt hadden.”

Vooruitgang
Desondanks ziet Berlijn weg degelijk vooruitgang. “Als je naar Uruzgan kijkt, zie je dat we bescheiden begonnen, we hadden bijvoorbeeld weinig contact met de bevolking. Nu zie je dat onze aanwezigheid in het gebied aanmerkelijk vergroot is. Het vertrouwen van de bevolking neemt toe.”

“We zijn daar niet als bezetter of om een parlementaire democratie in te voeren”, vertelt Berlijn over de doelstellingen. “We zijn daar om de bevolking te helpen om het land zelf onder controle te krijgen.”

Steun missie
Ongeveer 60 a 70 procent van de Nederlanders vindt desondanks dat de missie weinig succesvol is. “Dat vind ik erg zorgwekkend, omdat de militairen die naar Afghanistan gestuurd worden langzamerhand het gevoel krijgen dat wij in Nederland het niet meer belangrijk vinden. Dit is ontzettend moreelondergravend.”

Berlijn geeft aan dat Defensie veel kan doen aan steun na een uitzending. “Mensen maken verschrikkelijke dingen mee in Afghanistan, collega’s overlijden. Maar als deze mensen terugkomen in een samenleving die het eigenlijk niet meer interesseert, dan is dat dramatisch voor ze.”