Na succesvolle deelname aan NAVO-missies in Afghanistan en Kosovo, moeten Nederlandse militairen nu de strijd aan binden met bezuinigingen. Volgens minister Hans Hillen krijgt Defensie 1 miljard euro minder te besteden. 10.000 arbeidsplaatsen staan op de tocht.

Het gevaar bestaat dat een bezuiniging van 1 miljard euro de slagkracht van het Nederlandse leger zal aantasten. Dit zegt voormalig opperbevelhebber Dick Berlijn. 'Ik ben bang dat deze bezuiniging niet gerealiseerd kan worden zonder dat het operationele deel van Defensie geraakt wordt.

Fundamentele keuzes
Minister van Defensie Hans Hillen ontkent dat de gevechtscapaciteit zal lijden onder de bezuinigingen. Tegelijkertijd zegt hij de militairen 'hun ambities moeten aanpassen en fundamentele keuzes moeten maken'.

Volgens Hillen heeft de krijgsmacht zichzelf de afgelopen jaren overvraagd door doelen te stellen die de middelen te boven gingen. Hillen wil de ambities, activiteiten en gelden in evenwicht brengen.

Joint Strike Fighter
Toch is Hillen niet bereid om een kostenverslindend project als de F-35 Joint Strike Fighter te schrappen, evenmin als een kostbaar nieuw administratief systeem.

'Als wij voor dit soort investeringen gaan zeggen: we doen de deur maar even op slot want ze kosten te veel geld, dan sturen we dadelijk onze militairen met verkeerde of onvoldoende middelen het veld in. Dat is voor hen niet goed, want dan zijn ze kansloos, of althans veel kwetsbaarder, en dat kun je de militair van morgen niet aandoen.'

Maar de bezuinigingen betekenen in elk geval dat er straks minder soldaten zullen zijn om zich zorgen over te maken. Tienduizend van de huidige 69.000 werknemers moeten vertrekken. Ook zullen soldaten minder training krijgen, of het nu gaat om oefeningen te velde, of het maken van vlieg- of vaaruren.

Hervormingen
De nieuwe bezuinigingen maken deel uit van een langer lopende hervorming van het Nederlandse leger, marine en luchtmacht. Na de val van de Berlijnse muur in 1989, transformeerde het Nederlandse leger in een kleiner expeditieleger. Hoewel er voortdurend bezuinigd moest worden, had de krijgsmacht de reputatie van een van de beste legers in Europa.

Maar nu staat minister van Defensie Hillen een gevecht te wachten. De militaire vakbonden reageerden met het stopzetten van de CAO-onderhandelingen. In plaats daarvan plannen zij nu protestbijeenkomsten, werkonderbrekingen, langzaamaan- en stiptheidsacties. De vakbonden willen (nog) niet overgaan tot een algehele staking.

Wanbeleid
Oppositiepartij PvdA heeft opgeroepen tot een parlementair onderzoek naar de defensie-uitgaven in de afgelopen jaren. Kamerlid Angeline Eijsink beschuldigt het ministerie van wanbeleid.

'Als woordvoerder van Defensie heb ik verschillende keren aangegeven dat er erg veel opperhoofden en te weinig indianen zijn, dat de testtoestellen nog niet nodig waren en dat de positieve instelling bij Defensie inmiddels is omgeslagen in een houding van 'kan niet'.

Overheidsschuld
Eijsink wil een parlementaire enquête over de uitgaven van Defensie, maar het is de vraag of dat gaat lukken. Er is geen onderzoek nodig om te zien dat het leger op een cruciaal punt staat. Ook al kijken de Nederlandse militairen naar het thuisfront in plaats van naar het buitenland, ze zijn in een krijgslustige stemming.

De bezuinigingen op Defensie maken deel uit van een grotere inspanning van het nieuwe kabinet om de Nederlandse begroting in evenwicht te brengen. Volgens jaar wordt er 3,6 miljard euro bezuinigd in een poging om de groei van de overheidsschuld tegen te gaan. Naar verwachting stijgt die in 2011 naar een record van 66 procent van het bnp.