Buitenlandse Wortels - Nederlandse Bodem

In deze serie komen mensen aan het woord die op een andere plek wonen dan waar ze zijn geboren. Nederlanders die om wat voor reden ook naar het buitenland zijn vertrokken of buitenlanders die juist in Nederland zijn komen wonen. Lukt het ze om te aarden in hun nieuwe omgeving of blijven ze vasthouden aan hun wortels? Maar vooral in hoeverre draagt de combinatie bij aan wie ze zijn. Draagt het bij aan hun succes.

In deel 1: Hendrik Jan Bennink. Hij vertrok in zijn jonge jaren naar Australië.

In deel 2: David Colmer. Een Australiër die besloot in Nederland te gaan wonen. 

In deel 3: Jeroen Joosten. Een Nederlander die vanwege de liefde naar de VS vertrok.

In deel 4: Fiona Passantino. Een Amerikaanse die naar Nederland kwam en hier wil blijven.

In deel 5: Luciënne Ruland vertelt over haar besluit om in Tunesië te gaan wonen en te blijven.

In deel 6: Najoua Dhaouadi zegt dat ze zich thuis voelt in Nederland én in Tunesië.

Op vakantie gaan naar Tunesië voelt als thuis komen, even terug naar de cultuur waarin ze is opgegroeid, en weer terug in Nederland voelt als thuis zijn. Najoua Dhaouadi woont ruim twintig jaar in Utrecht. 'Hier heb ik mijn werk, mijn gezin en mijn vrienden. In Tunesië mijn wortels.'
 
Een uit de hand gelopen vakantieliefde, zoals ze het zelf noemt, bracht haar naar Nederland. Op 1 januari 1989 arriveerde Najoua op Schiphol. Denkend aan de eerste periode in Nederland schiet ze in de lach. In het grote overdekte winkelcentrum van Utrecht, op Hoog Catharijne, zag ze mensen geld uit de muur trekken én ook eten. 'Wat een gulle muren hebben jullie', was haar eerste gedachte.
 
Niet dat ze nooit eerder in Europa was geweest. Tijdens haar studie aan de Universiteit in Tunis woonde en studeerde ze een jaar in Italië. Najoua volgde de opleiding Europese studies en had naast Engels ook Italiaans als bijvak. 
 
Westers
Ze koos voor Europese Studies omdat ze altijd al westers gericht was en talen waren haar hobby. 'Ik sprak Frans voordat ik überhaupt naar school ging. Dat heb ik geleerd van mijn broer en zussen, die ouder zijn dan ik. Zij leerden Frans op school en spraken dat thuis, zodat mijn ouders niet alles konden verstaan. Omdat ik de jongste was, wilde ik weten waar het allemaal over ging. Niets mocht me ontgaan. Dus sprak ik vloeiend Frans op mijn vijfde.'

Nederlands leerde ze ook heel snel. 'Dat was het eerste wat ik deed nadat ik hier kwam wonen, de taal leren. Dat is de beste manier om deel te nemen aan de maatschappij en onderdeel te zijn van de maatschappij.' Toen ze na een half jaar de taal onder de knie had, zocht Najoua via een uitzendbureau naar werk. Ze vond afwisselend een baan als administratieve kracht en in de productie. De eerste 'serieuze baan' was bij British Airways, waar ze opklom tot manager. Vervolgens werkte Najoua bij de KLM tot haar dochter werd geboren. Dat was in mei 1999.
 
Dicht bij huis
Het eerste jaar na de geboorte van Sarah bleef ze thuis. Daarna ging ze weer solliciteren. Een baan in de luchtvaart viel af, omdat Najoua niet langer wilde reizen voor haar werk. Het werd een baan bij het Centrum voor Werk en Inkomen (het oude Arbeidsbureau) in Utrecht en na een paar jaar later maakte Najoua de overstap naar de Belastingdienst waar ze nog steeds werkt als recruiter.
 
Heimwee had ze vooral in de eerste jaren. Later alleen als ze net terug was van vakantie. Najoua noemt het nu een soort kriebel. Of eigenlijk meer een gemis, dat je extra voelt als je je familie net hebt gezien en ze vervolgens weer achter hebt moeten laten. Die afstand speelt ook op cruciale momenten een rol. Afgelopen zomer overleed haar moeder terwijl ze onderweg was naar haar toe. Haar moeder was vlak daarvoor opgenomen in het ziekenhuis. Haar vader overleed nog voor de geboorte van Sarah terwijl Najoua in Nederland was.
 
Onsterfelijk
'Toen ik vertrok uit Tunesië op mijn 25ste waren mijn ouders nog fit en stond ik er niet bij stil. Ik had het gevoel dat ze onsterfelijk waren. Later kwam het besef. Ik werd wakker geschud toen mijn moeder voor de eerste keer ziek werd. Ze redde het die keer, maar ik begreep dat als er weer iets zou gebeuren dat ik niet eens afscheid zou kunnen nemen. Dat was een grote zorg voor mij, die helaas twee keer is uitgekomen.'
 
Teruggaan naar haar geboorteland voelt nu anders. 'Na de dood van mijn vader voelde ik het voor mij alsof de helft van mezelf, van mijn jeugd, weg was. Als ik nu naar Tunesië ga, nu ook mijn moeder is overleden, heb ik het gevoel dat een belangrijke basis daar weg is.' 
 
Andere ontwikkeling
De band met haar zussen en broer is nog altijd sterk. Maar Najoua heeft wel een andere ontwikkeling doorgemaakt. Het zusje dat altijd al westers georiënteerd was, denkt anders en handelt anders dan haar zussen en broer die nog altijd in Tunis wonen. 'Ik ben de rijke westerse zus.'
 
Een groot verschil ziet ze ook als het gaat om het nemen van besluiten. 'Zonder te oordelen, zie ik dat ze daar besluiten nemen omdat iemand dat heeft geadviseerd.. Ik heb geleerd, je neemt een beslissing om die en die reden. Je zet het voor jezelf op een rijtje en neemt een besluit. Maar daar is het zo vanzelfsprekend om een advies over te nemen zonder dat ze er zelf over nadenken. Daar heb ik moeite mee.'
 
Omwenteling
Het was heel apart om op afstand gade te slaan wat er zich allemaal afspeelde en afspeelt in Tunesië. Ook al is Najoua sinds januari 2011, toen de revolutie een einde maakte aan de dictatuur van Zine El Abidine Ben Ali, al drie keer terug geweest in haar geboorteland. Het ging er begin dit jaar heftig aan toe en Najoua belde in die periode continue met haar familie. 'Je wilt weten hoe het met je familie en vrienden gaat. Ik was heel blij en dankbaar dat het niet uit de hand liep zoals in Libië en nu nog in Syrië.'
 
Dat de protesten van de Tunesische bevolking tegen de hoge werkloosheid en de corruptie in het land de Jasmijnrevolutie werd genoemd, is ten onrechte, volgens Najoua. Franse journalisten hebben de revolutie zo genoemd. 'Maar de mensen in Tunesië hebben moeite met deze term. Voor hen is jasmijn gekoppeld aan vakantie en zomer. Er zijn veel mensen gesneuveld in de revolutie. Mensen hebben hun leven gegeven. Dus het frivole van jasmijn dat past niet. Nee, dan liever de term Lenterevolutie.'
 
Iedere keer dat Najoua sinds het begin van de revolutie in Tunesië was, merkte ze een verandering in de manier van denken over het democratiseringsproces dat gaande is. In februari hadden de mensen het gevoel dat het allemaal nu ging gebeuren. De dictator was net afgezet. De democratie zou bij wijze van spreken morgen ingaan. 'En toen ik er in oktober was, zeiden dezelfde mensen die in februari dachten dat de democratie morgen gestalte zou krijgen, dat ze dat moment zelf niet meer gaan meemaken. Maar wel hun kinderen of kleinkinderen. In korte tijd heeft Tunesië een grote ontwikkeling doorgemaakt.'
 
Dubbel paspoort
Ze voelt zich Nederlandse én Tunesische. En toch zou Najoua zonder probleem een van haar paspoorten inleveren als het zover komt dat de Nederlandse overheid het hebben van twee paspoorten verbiedt. Ze is verbaasd dat veel mensen er zo ingewikkeld over doen. 'Als ik er een moet inleveren, dan lever ik mijn Tunesische paspoort in. Het inleveren van mijn paspoort zou me niet minder Tunesisch maken dan ik ben. Wat ik heb meegekregen van mijn eigen cultuur blijft ook zonder paspoort. Dat verandert niet wie ik van binnen ben.'