Nederland stevent af op een minderheidskabinet van liberalen (VVD) en christen-democraten (CDA). Geert Wilders zal het kabinet vanaf de zijlijn steun verlenen. Maar is zo'n minderheidskabinet wel levensvatbaar?

Meer dan tien weken is in Nederland onderhandeld over een nieuw te vormen coalitie. De verkiezingsuitslag van 9 juni heeft dat er niet eenvoudiger op gemaakt. Het politieke landschap ligt er versnipperd bij. Inmiddels is er een minderheidscoalitie van VVD en CDA uit de hoge hoed gekomen. Als dit er komt, dan krijgt het kabinet gedoogsteun van Geert Wilders, die het kabinet zo in het parlement aan een meerderheid helpt.

Minderheidskabinet
Het is nog niet duidelijk of het minderheidskabinet ook echt gaat komen. Er moet tussen de drie partijen eerst nog stevig worden onderhandeld. Maar uit de gezamelijke verklaring spreekt vertrouwen en optimisme. Om met de PVV van Geert Wilders ook echt in een kabinet te gaan zitten, gaat het CDA uiteindelijk te ver. De christen-democraten verschillen fundamenteel van mening met Wilders over de Islam. 

Voor dit minderheidskabinet zal de PVV dus geen staatssecretarissen en ministers leveren. Toch zal de gedoogsteun Wilders in ieder geval geen windeieren leggen. Voor die steun zal hij eisen stellen op het gebied van immigratie, veiligheid en integratie. De kans is groot dat Nederland het beleid t.a.v. asielzoekers verscherpt. Daarnaast kan Wilders vanuit zijn oppositierol nog steeds kritiek uiten op de Islam. Dat maakt zijn positie sterk. 

Invloed
Of het minderheidskabinet van CDA en VVD ook echt gaat werken, is nog maar de vraag. Nederland heeft weinig politieke ervaring met minderheidskabinetten. Het laatste stamt van voor de Tweede Wereldoorlog. Het vijfde kabinet-Colijn werd na zijn eerste optreden in 1939 direct weer naar huis gestuurd. Zo'n vaart zal het in dit geval niet lopen. Wilders zelf heeft belang bij dit kabinet. Het is de enige manier waarop hij nog invloed op het kabinetsbeleid kan uitvoeren. 

Voor het Nederlandse minderheidskabinet wordt het Deense model vaak als voorbeeld genomen. In dat land regeren de conservatieven en liberalen al negen jaar met de steun van de Dansk Folkeparti, een zusterpartij van Wilders. Die wist in 2001 met twaalf procent in het Deense parlement te komen. De Deense volkspartij heeft ervoor gezorgd dat de regels van de immigratie- en het integratiebeleid in Denemarken zijn verscherpt. 

De partijen in Denemarken 'agree to disagree'. Op het punt van de Europese Unie verschillen ze van mening. De Deense Volkspartij is net als de PVV kritisch over de EU. Maar het conservatief-liberale kabinet en de Volkspartij geven elkaar de ruimte om een ander standpunt daarover in te nemen. Die vrijheid zorgt ervoor dat het Deense kabinet er tot nu toe in slaagt de rit uit te zitten.

Zetels
Voor de rechtse samenwerking in Nederland is één belangrijk probleem. CDA, PVV en VVD hebben slechts één zetel meer in het parlement. Er is slechts 1 dissident nodig om de boel op te blazen. Dat geeft een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV een broze ondergrond. Daarnaast hebben de partijen geen meerderheid in de Eerste Kamer. Die kan besluiten om wetgeving te blokkeren.