Nederland heeft na vier jaar het commando in Uruzgan overgedragen aan Amerikanen en Australiërs. De Nederlandse missie in Afghanistan komt ten einde. De commandant der strijdkrachten generaal Van Uhm, de hoogste militair van Nederland, blikt tevreden terug op de Nederlandse militaire aanwezigheid in Afghaanse provincie Uruzgan, zo liet hij deze week weten. De Wereldomroep sprak vorig jaar uitgebreid met generaal van Uhm over zijn persoonlijke drijfveren en offers:

In het 22ste deel van de serie gesprekken met prominente Nederlanders spreekt de Wereldomroep met generaal Peter van Uhm, de bakkerszoon uit Nijmegen die de hoogste militaire positie in Nederland bekleedt. Hij praat over zijn drijfveren, zijn uniform en offers. 'De mensen die mij kennen weten dat ik de term bedrijf liever niet koppel aan Defensie.' Hij is trots op zijn uniform. Zijn cv hangt op zijn nette jas. Kleine batons die aangeven wat hij allemaal heeft uitgespookt, zoals Van Uhm het zelf zegt. Bij officiële gelegenheden draagt hij de bijbehorende medailles. Aan de batons kun je zien dat de generaal onder meer onderscheidingen heeft voor Libanon en Bosnië. Aan de onderscheidingen op zijn jas valt ook op te maken dat Van Uhm is bevorderd tot viersterrengeneraal en is benoemd tot Commandant der Strijdkrachten. Op 17 april 2008 nam Van Uhm die functie over van zijn voorganger generaal Dick Berlijn.
 
Zijn interesse voor Defensie werd gewekt tijdens zijn pubertijd. Verhalen over de Tweede Wereldoorlog zetten de jonge Van Uhm aan het denken. "Het is heel apart dat je als puber begint te beseffen dat er zoveel Amerikanen, Canadezen, Australiërs en Fransen uiteindelijk allemaal bereid zijn geweest om ervoor te zorgen dat jij een goede toekomst had", zegt hij.

Zelf heeft Van Uhm, hij is immers geboren in 1955, de Tweede Wereldoorlog niet meegemaakt. Maar zijn ouders wel. Hij hoorde er verhalen over: "Dat was gewoon vijf jaar ellende." De herdenking van de Operatie Market Garden (1944)  in zijn woonplaats Nijmegen gaf waarschijnlijk de eerste aanzet om zich te verdiepen in die periode. Tijdens zijn middelbare schooltijd kocht hij een serie van vijf of zes boeken over de oorlog. Het geld voor die serie leende hij van zijn moeder. Hij verslond de boeken. En zo groeide de interesse voor het militaire beroep.
 
Geen spijt
Zeventien was Peter van Uhm toen hij naar de Koninklijke Militaire Academie in Breda ging. Hij heeft er nooit spijt van gehad.
 
De hoogste militair van Nederland geeft vandaag de dag leiding aan een bedrijf waar rond de 42 duizend mannen en vrouwen werken, militairen en burgers. Hij ziet het woord bedrijf liever niet gekoppeld aan Defensie: "Ik vind dat wij geen gewoon bedrijf zijn. In essentie wordt van de mensen die bij Defensie werken mogelijkerwijs iets gevraagd wat bijna geen een bedrijf van zijn personeelsleden vraagt. We zijn de zwaardmacht van de politiek en als het nodig is dan worden wij dus ingezet daar waar de politiek dat wil. Zo werkt dat in een democratie. De militairen bepalen dat niet zelf. En dat is maar goed ook. Maar dat kan dus ook betekenen dat je naar een plek in de wereld wordt gestuurd waar het helemaal niet aardig vertoeven is. En waar uiteindelijk het ultieme offer kan worden gevraagd."
 
Ook Peter van Uhm en zijn familie hebben een enorme klap moeten incasseren. Een dag na de benoeming van Van Uhm tot hoogste militair sneuvelde op 18 april 2008 in Afghanistan Dennis van Uhm, de 23-jarige zoon van de generaal door een aanslag met een bermbom. De twijfel sloeg even toe bij Van Uhm. Of hij wel door moest gaan op de ingeslagen weg. "Dat is dan de eerste emotionele eruptie. Om het zo maar te zeggen. Maar dat hield bij ons niet lang stand. Het gaat erom: wat was de overtuiging van onze zoon. Het gaat er over hoe wij in het leven staan. En wat voor doelen wij voor ogen hebben." Stoppen zou volgens Van Uhm ook betekenen dat ze zouden toegeven aan de tegenstanders. "Dus wij hebben gezegd van nee, we varen op het goede pad. Onze zoon geloofde daar in. Wij geloven daar in. Dus je gaat door. Als ik heel erg eerlijk ben dan moet ik zeggen dat ik niet zoveel keus had."
 
Helpen opbouwen
Het waren de verhalen over de Tweede Wereldoorlog die Peter van Uhm ervan doordrongen hoe het is om onvrij te zijn. Een belangrijke drijfveer voor de puber die besloot het leger in te gaan en daar ook nooit spijt van kreeg. En Nederland is volgens de generaal een van de weinige landen die in zijn grondwet heeft staan dat wij bijdragen aan de internationale rechtsorde. "We helpen mensen. Dat is een verschrikkelijk mooi beroep." Nederland is volgens Van Uhm bereid om zijn verantwoordelijkheid te nemen binnen de wereld. Hij doelt dan zeker niet alleen op de missie in Afghanistan. "We zitten nog steeds op verschillende plaatsen op de Balkan. We doen dingen in Afrika. En niet alleen met missies. We helpen met het opbouwen van landen. Binnenkort gaan er 40 militairen naar Burundi om het leger daar te helpen met het bouwen van kazernes. En we hebben mensen die werken aan de bestrijding van piraterij (op zee)."
 
Als het om Nederlandse missies betreft, gaat de meeste aandacht op dit moment toch uit naar Afghanistan, of eigenlijk de provincie Uruzgan waar de Nederlandse troepen zijn gelegerd. Nederland blijft daar tot augustus 2010, mits de missie niet voor de tweede keer wordt verlengd. De beslissing daarover is aan de politiek. Wat Van Uhm vindt "is niet relevant".  De generaal brengt zeker zijn advies over aan de verantwoordelijke minister. "Maar daar zijn we nooit mee naar buiten gegaan."

Draagvlak
Ondertussen heeft Afghanistan de afgelopen jaren grote stappen vooruit gemaakt, zegt de generaal. Hij vindt de missie dan ook nu al geslaagd. "Die vooruitgang rechtvaardigt dat we daar nu aanwezig zijn." Maar het draagvlak in de Nederlandse samenleving voor de missie in Afghanistan is maar matig. Volgens Van Uhm zegt maar de helft van de Nederlandse bevolking steun te geven aan de missie. "Maar we moeten wel twee dingen uit elkaar houden hier. Allereerst het draagvlak voor de militairen. Dat is gewoon groot in de maatschappij. Daar heeft de Nederlandse bevolking een enorme slag gemaakt. Ik heb nog de tijd meegemaakt dat naar militairen werd gekeken in termen van je bent een moordenaar! Het is wel een tijd geleden, maar het is wel geweest. En als je dan nu kijkt naar de veranderingen in de wereld en de wijze waarop wij in Nederland een koerswijziging hebben ingezet. Dan zie je dat er een groot draagvlak is. Mede door de missies en het werk dat de militairen daar doen. Dat is wat anders dan dat men een mening heeft over de wijze waarop de politiek ons de missies geeft en naar welke missies we toegaan."

De generaal is 24 uur per dag militair. De telefoon is dan ook nooit ver van zijn zijde. "Ieder moment kan er iets gebeuren waardoor ze je nodig hebben." Ontspanning zoekt Peter van Uhm in het sporten. Hij probeert ook wat tijd voor de familie over te houden. En tijdens vakanties mag hij graag kruiswoordpuzzels oplossen. "Het klinkt misschien raar", zegt Van Uhm om aan te geven dat hij zich ook ontspant als hij zich 'in het veld' bevindt: "Als je bij je eenheden bent,  je werk doet en ziet wat het resultaat is van het werk van je mensen. Dan geeft dat een enorme energieboost."

Luister via onderstaande link naar een gesprek met Commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm