Een op de drie Nederlanders die in het buitenland is gaan wonen, zegt dat het sindsdien lastiger is om de jaarlijkse belastingaangifte te doen. Dit blijkt uit een enquête van de Wereldomroep onder ruim duizend Nederlanders die in het buitenland wonen. Respondenten zeggen niet altijd op de hoogte zijn van nieuwe regelgeving. Onduidelijkheid is er vaak over aftrekposten. En veel Nederlanders die in het buitenland wonen, ergeren zich aan het feit dat ze niet over een inlogcode beschikken, een zogenaamde DigiD, om snel via internet aangifte te doen.

Deze digitale handtekening is beschikbaar voor de bijna negen miljoen Nederlanders die voor 1 april 2009 hun jaarlijkse belastingaangifte doen. Nederlanders die in het buitenland wonen, krijgen alleen een code toegewezen als ze ook een adres in Nederland hebben. De enquête leverde over dit onderwerp veel reacties op. "Het is onterecht dat we geen DigiD hebben - en ook niet krijgen omdat we in het buitenland wonen- terwijl we wel belastingplichtig zijn in Nederland." Een andere expat schrijft dat hij allerlei kunstgrepen moet uitvoeren om via de elektronische weg aangifte te doen. "Het wordt expats lastig gemaakt en iedereen doet of zijn neus bloedt."

En ook: "De onwil om Nederlanders, zelfs in Rijksdienst, een DigiD toe te kennen: dat is een grote fout van de politiek bij de regelgeving rond de DigiD. Niemand neemt verantwoordelijkheid."

Maar er zijn ook andere ergernissen. "Alles is afgestemd op de situatie in Nederland. Men heeft nauwelijks begrip voor mijn specifieke situatie", schrijft een expat. Lastig is het ook als emigranten te maken hebben met twee belastingdiensten: die van Nederland en die van hun woonland. "Ik heb nu met twee belastingaangiften te maken. Die van Nederland voor een van mijn pensioenen en die van Frankrijk voor twee andere pensioenen." En het klinkt bijna absurd als een Nederlander in het buitenland schrijft: ‘De Belastingdienst vergeet steeds waar ik woon.'

Bellen vanuit het buitenland
Ook de communicatie, of juist het gebrek daaraan, speelt veel respondenten parten. "Telefonisch is de afdeling Buitenland van de Belastingdienst in Heerlen meestal niet bereikbaar en op een fax wordt niet gereageerd." Andere geënquêteerden zeggen dat bellen vanuit het buitenland moeilijk is (vanwege het tijdsverschil) en kostbaar.

Toch is het niet alleen maar kommer en kwel: 60 procent van de respondenten zegt goed geholpen te worden door de Belastingdienst in Nederland als ze met vragen komen.

De Belastingdienst krijgt veel vragen over aftrekposten, iets waar meerdere respondenten tegenaan lopen. "Aftrekposten zoals ziektekosten. Wat is wel en wat is niet aftrekbaar?", zegt de een. "Aftrekposten zijn vaak erg onduidelijk en soms ongrijpbaar", stelt een ander. Bijna 60 procent maakt overigens wel gebruik van aftrekposten. En van de groep die dat niet doet, zegt ruim 70 procent niet in aanmerking te komen. Er zijn er ook die het gewoon ‘te veel gedoe' vinden om zich te verdiepen in de kleine lettertjes.

Nieuwe regels
Expats, emigranten en andere Nederlanders die in het buitenland wonen, zijn ook niet altijd op de hoogte van nieuwe regelgeving en missen soms de kennis die ze automatisch meekrijgen als ze nog in Nederland zouden wonen. Dat zet hen op achterstand bij het invullen van de jaarlijkse belastingaangifte. "Als je in Nederland woont, krijg je meer info over belastingzaken of wat er precies speelt op dit gebied. In het buitenland moet je dus extra alert zijn "

Bijna 80 procent van de respondenten is overigens belastingplichtig in hun woonland en iets meer dan 20 procent in Nederland. En er zijn ook Nederlanders die (nu nog) de dans ontspringen:
"Ik betaal noch in Nederland noch in enig ander land inkomstenbelasting."
"Ik woon niet in Nederland en in Maleisië betaalt iedereen van 60 jaar en ouder die leeft van een pensioen geen belasting "
"Ik ben uitgeschreven in Nederland en Zuid-Afrika kent geen belastingheffing voor buitenlanders. Per 1 januari 2009 is er een nieuw belastingverdrag tussen beide landen. Waar ik dan belasting ga betalen, is nog niet duidelijk."

Zo'n vijftien procent van de respondenten vindt dat het Nederlandse belastingsysteem moet veranderen en stelt dat het systeem in hun woonland makkelijker tot veel makkelijker is. Maar dat staat tegenover dat het dubbele aantal (bijna 30 procent) het belastingstelsel in het woonland lastiger vindt dan in Nederland.
Eenderde van de ondervraagden staat neutraal tegenover de invoering van één belastingschaal (vlaktaks). En ook het aantal voor en tegenstemmers ligt ongeveer gelijk. Als het om de hypotheekrenteaftrek gaat (de discussie rond dit onderwerp is weer losgebarsten in Nederland vanwege de kredietcrisis en de bezuinigingen die wellicht gaan volgen), zijn er meer tegenstanders van afschaffing van de aftrek dan voorstanders. En dat terwijl slechts 26 procent zegt zelf recht te hebben op hypotheekrenteaftrek.

Slechts zes procent van de respondenten zegt dat het Nederlandse belastingstelsel voor hen reden was om in het buitenland te gaan wonen. Acht procent kiest ervoor om vermogen in het buitenland onder te brengen, zodat zij er geen belasting over hoeven te betalen, zo blijkt uit de enquête.

Net als iedereen
En voor de rest zijn expats en emigranten net als andere Nederlanders: Het invullen van de jaarlijkse belastingaangifte ‘vergt veel rompslomp'en, ‘het kost veel tijd', klinkt het meerdere malen. Vandaar dat ruim eenderde kiest voor een adviseur om de belastingpapieren in te vullen.

Het is een misvatting dat expats altijd grootverdieners zijn. Van de 1047 respondenten verdienen er 331 (bijna 32 procent) beneden modaal en bijna 20 procent modaal.