Demjanjuk proces

Op 30 november 2009 begon in München het proces tegen John Demjanjuk (90). Hij zou tijdens de Tweede Wereldoorlog bewaker zijn geweest in het vernietigingskamp Sobibor.

Demjanjuk werd ervan beschuldigd medeplichtig te zijn aan de dood van bijna 30.000 Nederlandse joden die daarheen gedeporteerd werden vanuit het concentratiekamp Westerbork. In totaal werden 170.000 joden vermoord in Sobibor.

In Sobibor werden ook de ouders van Rob Fransman vermoord. Samen met 19 andere Nederlandse nabestaanden was Fransman Nebenkläger, of mede-aanklager bij het proces tegen Demjanjuk.

Voor de Wereldomroep hield hij een persoonlijk dagboek bij over het verloop van het proces in München. In mei 2011 werd Demjanjuk veroordeeld, maar hij mocht zijn hoger beroep in vrijheid afwachten. Demjanjuk overleed in maart 2012.

Rob Fransmans weblog:
www.robfransman.nl

Dag 85 van het Demjanjuk-proces in München. Gelaten luistert mede-aanklager Rob Fransman naar de woordenstroom van de advocaat van de 90-jarige verdachte. 'Er gaat een zucht van verlichting door de zaal als de rechter de lunchpauze aankondigt', noteert hij in zijn dagboek.

'Als kind in de Oekraïne leed ik onder Stalin. Ik had altijd honger. Toen de nazi's me gevangen namen, kon ik door slavenarbeid aan de hongerdood ontkomen.' Deze verklaring leeft advocaat Ulrich Busch voor van zijn cliënt John Demjanjuk.

Dossier 1627
'Gewetenloze Israëlische en Amerikaanse officieren van justitie hebben me ervan beschuldigd Iwan de Verschrikkelijke uit Treblinka te zijn. Door corrupte rechters ben ik ter dood veroordeeld. 1800 dagen wachtte ik in de dodencel op de strop. Uiteindelijk werd ik vrijgesproken van alles waarvan ik ten onrechte ben beschuldigd.'

'En nu, aan het einde van mijn leven, neemt Duitsland mij mijn waardigheid, mijn ziel en mijn leven af door mij te vervolgen voor onmenselijke misdaden waarvoor slechts Duitsers verantwoordelijk zijn.' Vervolgens wordt duidelijk wat het bord om de nek van de beklaagde betekent, met het getal 1627.

'Door de weigering om dossier 1627, waaruit mijn onschuld blijkt, aan het dossier toe te voegen gaat deze rechtbank voorbij aan alle rechtsprincipes en maakt zich schuldig aan geschiedenisvervalsing. Wanneer in de komende 2 weken de rechtbank in haar weigering volhardt, rest mij niets anders dan in hongerstaking te gaan.'

Beperkt repertoire
Rechter Alt wil weten of dit Demjanjuk's eigen woorden zijn. Een kort 'da' klinkt uit het bed. Deze 85ste procesdag had de dag moeten zijn waarop de openbare aanklager en de Amerikaanse medeaanklager hun requisitoir zouden uitspreken. Helaas laat advocaat Busch dat niet toe. Hij vraagt de rechtbank of hij de resterende verzoeken om het toelaten van bewijzen mag indienen. Dat mag. 

Op gedragen toon leest hij het ene eindeloze stuk na het andere voor. Werkelijk alles uit Busch' enigszins beperkte repertoire komt voorbij. Ik noteer: verkrachting van de historische waarheid, onder foltering afgelegde verklaringen, vrijspraak in Israël voor Treblinka èn Sobibor…  

Busch praat en praat. Tot de lunch leest hij meer dan vijftig stukken voor. Daarbij schuwt de advocaat geen grofheid. Er is geen bewijs dat de treinen uit Westerbork ooit in Sobibor zijn aangekomen. Misschien gingen ze wel naar de arbeidskampen in de buurt.

Litanie
De aanwezigen laten de litanie gelaten over zich heen komen. Noch het hof, noch de officier of onze advocaten verwaardigt zich te reageren op zoveel aperte onzin. Er gaat een zucht van verlichting door de zaal als de rechter de lunchpauze aankondigt. 

Na de lunch gaat Busch onverdroten door. Op verzoek van de voorzitter heeft hij zijn verzoeken genummerd. Beweisantrag 55: een verzoek om honderden getuigen te mogen oproepen. Nummer 56: alle stukken uit eerdere nazi-processen moeten worden voorgelezen.

Nummer 57: er moet opnieuw onderzoek gedaan worden naar de echtheid van papier en inkt van Dienstausweis 1393. Nummer 65: er moet onderzoek worden gedaan hoeveel Russen en Oekraïners in Auschwitz zijn vergast. Nummer 73: de verkeerde man staat terecht. 

Opzettelijke vertraging
Niet Demjanjuk was in Sobibor, maar iemand die op hem leek. Busch schijnt niet te beseffen dat zijn ene verklaring de andere tegenspreekt. Zo vergaat de tijd. Bij verklaring nummer 110 heeft de officier van justitie er genoeg van: Busch moet stoppen met zijn opzettelijke vertraging van de rechtsgang.

De rechter vraagt hoe lang de advocaat nog nodig heeft. 'Drie dagen,' is het antwoord. 'Minstens', voegt hij eraan toe. Daarop vraagt een van de advocaten van de mede-aanklager om een einde te maken aan deze wanvertoning.

Het hof trekt zich even terug. Iedereen verwacht dat voorzitter Alt de advocaat opdraagt zijn stukken schriftelijk in te dienen. Maar we worden teleurgesteld. Morgen mag de advocaat verder. Daarna pas beslist het hof.

Morgen verder
In de zaal heerst onbegrip. Hoe kan de rechtbank zo lankmoedig zijn? Maar Busch reageert woedend: deze ontlastende bewijsstukken zijn noodzakelijk, niets opzettelijke vertraging. Hem nog slechts één dag toestaan is een Farizeeër-beslissing van het hof. 'Das war eine absolute Erstickung der Wahrheit im engsten Sinne!'

Morgen verder. Zucht.