Expat aan het woord
In Expat aan het woord schrijven Nederlandse expats en emigranten zelf over hun leven in het buitenland. Klik op onderstaande kaart om een overzicht van de verhalen te zien.
Wil je ook een artikel schrijven voor onze website en het WereldExpat Magazine? Stuur je bijdrage dan naar onder vermelding 'expat aan het woord'. (Lengte: tussen de 500-800 woorden, graag 4 foto’s meesturen van jezelf en je omgeving).
De eerste 5 inzendingen krijgen nu het boek De Mythische Oom van Mariët Meester toegestuurd!
Het moet een ontnuchterende ervaring zijn. Ver weg van Nederland, met uitzicht op een majestueuze berg in het uiterste noordwesten van de Verenigde Staten, ligt het stadje Lynden. De helft van de inwoners heeft een Nederlandse achtergrond.
Zelfs de gemeenteraad van Lynden is overwegend gevuld met (nazaten van) immigranten uit Nederland. Klompen, een molen en tulpen bepalen het straatbeeld. En kerken. Héél véél kerken, zag de Nederlandse schrijfster Mariët Meester. In haar boek De Mythische Oom beschrijft ze het leven van haar oom die in 1953 naar Amerika emigreerde en uiteindelijk in Lynden terechtkwam.
Donor
De aanleiding voor het boek is eigenlijk een heel bijzondere, zegt Mariët Meester. 'Mijn oom in Amerika had leukemie. En die kon alleen maar gered worden met een stamceloperatie met bloed van een van zijn twee broers. Toen is er een test gedaan in Nederland.
Daaruit bleek dat het bloed van mijn vader, die overigens al 72 was, heel erg geschikt was. Mijn vader heeft zijn vliegangst overwonnen - dat vond hij het moeilijkste van het hele geval, is naar Seattle gegaan. Daar is in een gespecialiseerd instituut de behandeling geweest. En dat is gelukt!'
Meester, schrijfster in Amsterdam, vond dit opmerkelijke stukje familie-solidariteit een goede reden om zich te verdiepen in het leven van haar oom. 'Ik had altijd wel heel veel over mijn oom gehoord. Hij is in 1953 uit Nederland vertrokken. En toen dat geval van die stamceloperatie er ook nog bij kwam was dat genoeg aanleiding om daar 'ns naar toe te gaan.' Samen met haar partner, beroepsfotograaf, vertrok ze naar Lynden, een stadje tussen Seattle en Vancouver, pal op de grens met Canada.
Kerken
En ja, 'daar wonen veel mensen van Nederlandse afkomst. Ongeveer vijftig procent van de mensen heeft een Nederlandse achtergrond. D'r staat een molen. Er zijn allemaal namaakgeveltjes. Dat is het uiterlijke. Maar wat eigenlijk belangrijker is: d'r zijn heel veel protestantse, of eigenlijk reformed kerken. D'r staan daar 35 kerkgebouwen op een stadje van elfduizend inwoners. Mijn oom vindt dat nog wel weinig, want toen hij daar kwam wonen was het 25 kerken op vijfduizend inwoners!'
De godsvrucht in Lynden was aanvankelijk niet het hoofdthema van Meesters boek. Maar werd het wel. Met enige verwondering beschrijft ze de verschillende afsplitsingen en kerken én vooral de onderlinge kinnesinne. Voor haar boek praat ze niet alleen met haar familieleden, maar ook met een aantal dominees. Dat levert schrijnende verhalen op. Over mensen die zich niet meer thuis voelen in een bepaalde kerk en liever iets verderop 'kerken'. Maar ook over mensen die simpelweg niet meer mógen komen, omdat de dominee en zijn gemeenteleden daar zo hun reden toe hebben.
Meester oordeelt mild. 'Je kunt eigenlijk zeggen: heel veel van die gelovigen hebben nog dezelfde ideeën als ze hadden in de tijd dat ze uit Nederland vertrokken zijn. Dat heeft zich eigenlijk anders ontwikkeld dan hier. Bijvoorbeeld homoseksualiteit - dat vinden ze iets vre-se-lijks. Nou, daar had ik echt wel moeite mee natuurlijk. Als je dan die preken hoort... Maar ik ben ook professioneel natuurlijk. Ik luister naar wat er verteld wordt. Ik noteer het. Maar ik wil graag dat de lezer zelf oordeelt.'
Standpunten
Haar boek biedt wat dat betreft genoeg gespreksstof. Ook al omdat Meesters oom Peter geen onafhankelijk toeschouwer is. Integendeel, hij en zijn vrouw maken niet alleen deel uit van de Lyndense gemeenschap; ze nemen ook heel duidelijke standpunten in. Ook als dat ten koste van hun eigen leven en loopbaan gaat.
In het boek is te lezen dat nadat Peter Maystar zich vrijwel uit het niets had opgewerkt tot vooraanstaand arts/onderzoeker, hij die topfunctie ook weer laat vallen als blijkt dat het ziekenhuis waar hij bestuurslid is, IVF gaat toepassen. 'Hij ontdekte dat er bij IVF ook restembryo's zijn - en dat die worden weggegooid. Toen dacht hij: dat kan ik als christen niet doen. Daar kan ik niet aan meewerken.'
Gelouterd
Met haar inmiddels gepensioneerde oom, 'de man met het bloed van mijn vader', gaat het goed. Maar ook Mariët Meester zelf, zegt gelouterd te zijn door haar ervaringen in Lynden, Amerika. 'Nou, ik heb vooral meer begrip gekregen voor immigranten in Nederland! Je krijgt toch een spiegel voorgehouden. Ze eten vaak nog dingen die ze kennen uit Nederland.
Ze gaan allemaal in hun eigen kerken zitten - ze hebben zich niet aangesloten bij Amerikaanse kerken. Symbolen van klompen en tulpen worden nog steeds gebruikt. Dat snap ik ook wel. Het is natuurlijk ook doodeng om in zo'n groot land als Amerika te zijn. Dan zoek je ook veiligheid bij elkaar. Dus eigenlijk heb ik meer begrip gekregen voor de immigranten hier.'
De Mythische Oom, Nederlandse immigranten in Amerika: een bloedband. Mariët Meester. Uitgeverij De Arbeiderspers. € 19,95.
Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!
E-mail deze pagina
Print deze pagina
When stuck in religion, you're stuck in the past. Religion has caused mainly misery, hatred, discrimination, persecution, murder, atrocities, genocides and wars. Religion was invented by people many years ago when science couldn't explain some of the 'wonders' of nature. Christians ridicule the beliefs of the Aztecs and Mayans who worshipped the sun and moon but they have no problem with the story that Jesus was born from a virgin, bodily ascended alive and well to Heaven after he died, taking up his place there on the right hand side of God, his father, while Jesus himself is actually the father. Not to mention a 3rd God, the Holy Spirit. All this while Christianity is supposedly a monotheism. The personal interpretations and mini schisms by enlightened, local church predators, as occurs in Lynden, are merely a way to advance their own agenda and interests.
Onzin: vrijwel alle religies en wereldbeschouwingen, etniciteiten enzovoorts hebben ellende en conflicten veroorzaakt. Dat heeft meer te maken met schaarste van grondstoffen en het verlangen naar meer macht of zelfs overleven. Dat is dus pertinent niet aan het Christendom of aan andere religies te wijten. Het is vaak zo dat religie en etniciteit samengaan. Zo was Noord Ierland een gebied waar Anglicaanse Britten voorrechten genoten boven de Katholieken Ieren. Het was dus eerder een conflict van culturen dan een religieus conflict.
Ruim 30 jaar in de VS, en mijn motto was en is: In het land van de Romeinen doe je zoals de Romeinen doen. En hier is het steevast als je iemand voor het eerst tegenkomt, dat ze wel een andere nl'r kennen die ik dan moet ontmoeten. Mijn reaktie: Als ik nl'ers wil ontmoeten had ik wel in nl kunnen blijven!
Dus ik vind het jammer dat men niet kan aanpassen in een nieuwe omgeving, het doet de mensheid weinig goeds.
Lynden -genoemd naar Lijnden, het gehucht noord van Schiphol?- waar een waar religieus walhalla heerst. De ene nog puurder in het geloof dan de ander en ben je het er niet mee eens? Gewoon voor jezelf beginnen. Een stadje van 5 bij 2,5km met een meer dan overschot aan kerken. Zelfs een vliegveld, Lynden Airport, een Lego uitvoering van Schiphol? Nergens wonen zo veel religieuze mensen met een Nederlandse achtergrond in de States. Zelfs niet zuid west van Grand Rapids in Michigan. De Nederlandse bibelbelt in gereduceerde vorm naar Washington overgebracht. Geen sprake dus van integrering in de autochtone bevolking, lekker, en dat al generaties lang, op je zelf blijven. Het schijnt een specifiek probleem te zijn van ortodoxe kristenen waar ook bij elkaar. Hier en daar spreekt nog een wat gebrabbel in het Nederlands zoals het met een zwaar Amerikaans aksent deklameren van oude Nederlandse gezegdes. Ik heb meer respekt voor minder religieuze Nederlanders die zich wel in hun nieuwe vaderland onder de originele bewoners begeven. Zoals al gezegd beperkt het zich tot de ortodoxie, anderen gaan naadloos over in de Amerikaanse samenleving. Noord van het vliegveld ligt wel een schitterende grote, 400 x 500 meter, golfcourse Meadow Greens genaamd. ruim 4 kilometer van de Canadese grens wip je zo even Canada in.
Nog steeds hebben ze een ietwat bekrompen kristelijke mentaliteit en kunnen zich onder de Tea Party begeven of bij The Christian Majority. Ik kan geen bewondering voor deze mensen opbrengen die graag 2000 geleden hadden willen leven. Ieder zijn meug maar ik vind dat wat al te veel van het goede. Maar wel de oude Nederlandse symbolen in ere houden maar in Michigan in Zeeland, Borculo, Holland en heeft men zelfs het Tulip City Airport en het Holland Historic District met het Windmill Island waar een replika van een Nederlandse windmolen staat "De Swaan". Kortom ik vind het daar een kleinzielig Nederlands gedoe. Wij deden het anders in de tijd dat we met het gezin in den vreemde woonden.
Het is van alle tijden, immigranten nemen hun taal, cultuur, religie, normen en waarden mee en koesteren dat, geven het door aan hun kinderen, en die weer aan hun kinderen. Zo zijn Amerikanen van Italiaanse en Poolse afkomst over het algemeen katholiek, van Zweedse afkomst luthers en van Nederlandse afkomst gereformeerd. Griekse Amerikanen gaan nog een stap verder, zij sturen hun kinderen nog steeds naar Griekse taalles, zelfs na 3 generaties. Het valt me op dat bekende afstammelingen van Nederlandse immigranten over het algemeen rechts zijn: Pete Hoekstra (R-Michigan), Greta van Susteren (Fox-News). Het is ook terug te vinden in de taal: amerikanismen zijn bevroren vormen van Engels zoals gesproken in de 16de en 17de eeuw, de Engelse immigranten die hun dialekt meenamen kwamen uit maar een deel van Engeland. Een ander voorbeeld hiervan is het Ijslands dat een vorm van het Noors is uit de 10de eeuw. Amerikaans Engels is uiteraard de dominante taal, de lingua franca, maar nog steeds niet de officiele taal, gek genoeg, dus immigranten moeten die wel overnemen maar de geimporteerde gewoontes blijven, het is niet anders. Of beter: het was niet anders, door de toegenomen mobiliteit van de laatste 50 jaar en internet van de laatste 20 jaar vindt er steeds meer vermenging plaats, gemengde huwelijken komen steeds meer voor (denk aan My Big Fat Greek Wedding). Klompen en molens in staten als Michigan zullen desondanks wel een tijdje blijven, ach en waarom ook niet?
Dat is natuurlijk onzin: heel veel Nederlanders in de VS zijn van huis uit helemaal niet gereformeerd maar atheistisch of katholiek. De NL gemeenschappen in MI en andere staten die gereformeerd zijn kun je beter vergelijken met SGP-dorpen in NL dan met NL als geheel.
De Nederlanders die naar de States gingen en nog steeds gaan maar ook naar andere landen, zijn voor het overgrote deel van rechtse, konservatieve signatuur.
Onzin, de mensen die vandaag de dag emigreren gaan niet meer om hun nieuwe land te kerstenen. Want dat was vroeger de achterliggende gedachte van die Gristenen: verspreiden van de Grefo-religie.
De gereformeerden slaan in de VS demografisch nog geen deuk in een pakje boter. De overgrote meerderheid van de bevolking in de VS is (nominaal) Katholiek, Luthers of Evangelistisch. Gereformeerden zijn samen met Mormonen, Jehova Getuigen en Orthodoxen splintergroepjes.
Tja, veiligheid is natuurlijk voor veel mensen een belangrijke waarde. Ikzelf werk vanuit Italië voor een Nederlands bedrijf. Dus 40 uur ben ik 'veilig' virtueel in Nederland en voor de rest is het een heerlijk, bijna vakantie gevoel hier. Maar Hollanders zoek ik hier niet op. Ik denk dat de behoeftes bij iedereen anders liggen. Maar 'loslaten' is wel een tip die iedere expat zou moeten meenemen. An Peters.
Over preken voor eigen parochie gesproken, je klinkt ls een dominee.
Dat is nou precies wat mij zo tegenstaat van de zogenaamde christelijken, de enorme bekrompenheid ,de kinnesinne , ieder z´n eigen kerkje en dominees die iemand zo maar de toegang tot hun kerk weigeren, wat een bekrompenheid spreekt er uit dit verhaal. En allemaal gestoeld op " Heb uw naaste lief ".
Kan niet anders dan me aansluiten bij Peter uit NY. Een hoop onzin. Indien je emigreerd is het juist de bedoeling dat je je aanpast aan het land waar je komt wonen en je niet vasthouden aan de gewoontes uit het 'oude' land. Daar komt zoveel ellende van, kijk maar hoe het gaat met veel buitenlandse gezinnen in Nederland die zich niet hebben aangepast en dus ook in de tweede of zelfs derde generatie zich niet thuisvoelen in het land.
Wat een hoop onzin: Ze gaan allemaal in hun eigen kerken zitten - ze hebben zich niet aangesloten bij Amerikaanse kerken. Symbolen van klompen en tulpen worden nog steeds gebruikt. Dat snap ik ook wel. Het is natuurlijk ook doodeng om in zo'n groot land als Amerika te zijn. Dan zoek je ook veiligheid bij elkaar. Dus eigenlijk heb ik meer begrip gekregen voor de immigranten hier.'. De overgrote meerderheid van NL-Amerikanen integreert vrijwel naadloos en de 2e, 3e en 4e generatie is veelal volledig Amerikaans.
...zich niet aansluiten by Amerikaanse kerken??? Wist U dat het oudste Amerikaanse kerkgenootschap de "Reformed Church in America" is? (ja, de Gereformeerde Kerk in America); zie https://www.rca.org/beginnings
"In the small colonial town of New Amsterdam, on a Sunday in 1628, about fifty people gathered around a crude table in a mill loft. Their celebration of the Lord's Supper marks the birthdate of the Reformed Church in America. The congregation they founded still continues today as the Collegiate Reformed Church in New York City, the oldest evangelical church in North America with a continuous ministry."
Dat zal best maar dat is al generaties geen NL kerk meer en de NL gereformeerden in de VS zijn statistisch bezien een zeer kleine minderheid. Er zijn op dit moment circa 5 miljoen Amerikanen met een (gedeeltelijke-)Nederlandse afkomst en heel weinig van hen zijn gereformeerd of spreken nog NL.
Nieuwe reactie inzenden