De eerste reageerbuishamburger ligt over een jaar op het bord. Hij komt uit Nederland. Vlees uit het laboratorium als oplossing voor de honger in de wereld. Maar gaan we die hamburger ook eten?

De wereldbevolking groeit razendsnel en de vraag naar vlees ook. Straks is er te weinig vee om aan die vraag te voldoen. Wetenschappers van Maastricht University hebben een techniek bedacht waarmee ze een reageerbuishamburger kunnen produceren:

• Bij een koe wordt spierweefsel weggenomen.
• Daaruit worden stamcellen gehaald.
• Die vermenigvuldigen zich meer dan 1 miljard keer.
• De nieuwe spiervezels worden verwerkt tot een hamburger.

Dit duurt tot zes weken. 'Zoveel verdubbelingstijd hebben cellen nodig', legt fysioloog Mark Post, de projectleider, uit. 'Het werkt dus niet zo dat je 's ochtends bedenkt: ik wil vlees eten en 's avonds is de biefstuk gegroeid.'

Er komt trouwens niet letterlijk een reageerbuis bij kijken, wel een kweekbakje.

Big Whopper
Professor Post denkt dat de eerste hamburger uit het laboratorium over een jaar klaar is. Wordt die lekker? 'Ja, dat is natuurlijk wel de bedoeling: die hamburger is er om op te eten. Hij moet er dus hetzelfde uitzien en smaken als een 'echte'. We willen de wereld laten zien dat het in principe mogelijk is hier een product van te maken. Nu proeven we nog een hoop scepsis over onze technologie', zegt Post.

De ontwikkeling van deze hamburger heeft 250.000 euro gekost. 'Dus echt een Big Whopper!' De Nederlandse overheid heeft fors geïnvesteerd in onderzoek naar de productie van kunstmatig vlees. Internationaal loopt Nederland daarin voorop.

Op termijn moet de commerciële sector het overnemen. 'Dat kost veel investeringen en werk. Maar dan kan het vlees binnen tien, twintig jaar in productie komen.'

Voedselprobleem
Kunstmatig vlees (behalve aan rundvlees kun je ook denken aan kippen- en lamsvlees) kan helpen het mondiale voedselprobleem op te lossen. Maar, stelt Post, er zijn meer voordelen: dieren slachten hoeft niet meer, ook is er minder energie nodig, vrijwel geen grond en komen er minder broeikasgassen vrij dan bij de conventionele veeteelt.

Vleesvervangende producten, zoals uit soja, zijn nooit massaal aangeslagen. Gaan mensen wel kunstvlees eten? Post: 'Ik moet zelf ook wennen aan het idee dat dat product niet meer volledig natuurlijk is en herleidbaar tot een simpele technologie als het houden van een dier. Maar dat is niet nieuw: kaas komt ook grotendeels uit de fabriek. Uiteindelijk gaat het om een mentaliteitsverandering. Maar daar zijn mensen flexibel genoeg voor.'

Foodtrend
Dé van de Riet van de Stichting Vlees.nl heeft daar twijfels over: 'Er is veel weerstand tegen alles wat ruikt naar genetica of sleutelen aan de schepping. Wetenschappers kunnen veel verzinnen, maar mensen zover krijgen dat ze het kopen, dat is een ander verhaal'.

Er is volgens hem een forse barrière tegen kunstmatig vlees: 'De tendens is: authentiek, regionaal, eerlijk. Je weet waar het vandaan komt, het liefst bij de boer om de hoek die je kent, van de slager die je kent, geen toegevoegde middelen. Dat zijn de foodtrends. En die staan haaks op het sleutelen aan producten die een dierlijke oorsprong hebben.'

Meest intiem
Mensen willen niet dat er te veel gebeurt met het eten dat ze naar binnen werken. 'Want dat is het meest intieme wat je kunt doen: iets door je mond naar binnen stoppen.'

Maar, zegt Post, met de geweldige groei van de wereldbevolking is kunstmatig vlees de enige keus die overblijft. 'Als we straks niet alleen hamburgers en worsten kunnen maken, maar ook karbonades en biefstukken, dan verwacht ik dat het labvlees de huidige productie vervangt. Al blijven er altijd nog plekken waar natuurlijk vlees als delicatesse te koop is.'