Expat On Air

Expat On Air: hét radioprogramma voor expats, elke zaterdag van 09.00 tot 10.00.

Expat On Air is in heel Europa op kortegolf te beluisteren. De uitzendingen zijn ook online te horen via de streams en podcasts. Na de uitzending verschijnt een uitgebreid artikel met audio op Wereldomroep.nl.

de redactie met uw vragen en opmerkingen.

'Het is ontzettend lastig om de juiste hulp te vinden als je in het buitenland tegen een arbeidsconflict aanloopt. Ineens heb je bijvoorbeeld een advocaat nodig, terwijl je daar vooraf geen rekening mee hebt gehouden.'

Volgens hoogleraar Sociaal Recht Guus Heerma van Voss zijn veel expats en emigranten zich te weinig bewust van de juridische gevolgen die een baan in het buitenland kan hebben. 'Mensen weten vaak te weinig van het rechtssysteem in het land waar ze werken. Expats zouden zich daar beter op moeten voorbereiden.'

Kortste eind
Heerma van Voss krijgt bijval van advocaat Alain Camonier. Zijn kantoor Pallas Advocaten is gespecialiseerd in grensoverschrijdend arbeidsrecht. 'Ik denk dat je als buitenlander sneller het risico loopt dat je bij een conflict aan het kortste eind trekt. Dat heeft met de taal te maken, maar ook met de cultuur.'

Volgens de twee juristen maakt het bovendien groot verschil of je binnen Europa of daarbuiten aan de slag gaat. 'De wetten in Europa groeien geleidelijk naar elkaar toe. Het Europees ontslagrecht bijvoorbeeld gaat meer en meer op elkaar lijken. En ook de cultuurverschillen zijn hier relatief klein', zegt Heerma van Voss.

Knallende ruzie
Maar in de rest van de wereld is dat bepaald niet het geval. 'Janneke' kan er over meepraten. Ze werkte voor een luchtvaartbedrijf in het Midden-Oosten, tot ze knallende ruzie met haar baas kreeg over een verkeerde vertaling. 'Hij stond tegen me te schreeuwen en op mijn bureau te slaan. Mijn collega’s deden niets, want zo waren de verhoudingen nou eenmaal. Ik kreeg geen enkele bijval.'

Janneke zou al vertrekken bij het bedrijf. Maar haar laatste weken waren allesbehalve plezierig. 'Mijn baas ontweek me. Hij keek me niet meer aan en zei niks meer.' Het leverde haar een 'rotgevoel' op. 'Je wilt niet op die manier weggaan.'

Hiërarchie
Hoogleraar Heerma van Voss kan zich de situatie voorstellen. 'In het Midden-Oosten heersen heel andere opvattingen over de hiërarchie binnen het bedrijf. Of over de verhoudingen tussen mannen en vrouwen.' Heerma van Voss deed zelf een tijd onderzoek in Japan. 'Daar moet je niet op een westerse manier voor je rechten opkomen. Als je iets wil, moet je het voorzichtig brengen.'

Ook advocaat Camonier komt die verhalen in zijn praktijk tegen. Hij kan bovendien putten uit persoonlijke ervaringen in China. 'Tijdens een lunch kwam mijn zakenpartner erachter dat we niet zoveel voor elkaar konden betekenen. En hoewel het hoofdgerecht nog gebracht moest worden, was de bespreking daarmee gelijk afgelopen. Samen met mijn collega zat ik ineens aan een tafel waarop vier onaangeroerde hoofdgerechten stonden.'

Economisch tij
Behalve de taal- en cultuurverschillen, spelen ook de verslechterende economische omstandigheden een rol in het ontstaan van arbeidsconflicten. Camonier rekent voor: 'Een expat is gemiddeld drie keer duurder dan een lokale werknemer. Denk aan extra’s als een woonvergoeding of de schoolkosten van je kinderen. En nu het economisch tegenzit, merk je dat bedrijven op die arbeidsvoorwaarden willen bezuinigen. Of dat ze een dure expat willen inruilen tegen een goedkopere lokale kracht.'

Het eenzijdig wijzigen van die voorwaarden is voor een bedrijf niet heel makkelijk. Advocaat Camonier merkt dat expats daarom vaak onder druk gezet worden om een nieuw, soberder contract te tekenen. 'Als je ergens nog een tijd wil werken, is het niet verstandig om daar ruzie over te maken. Veel mensen gaan daarom toch maar akkoord met dergelijke wijzigingen.'

Ook hoogleraar Heerma van Voss komt die praktijken tegen. Hij waarschuwt bedrijven wel voor terughoudendheid. 'Je kunt dat niet onbeperkt blijven doen. Als je mensen te veel onder druk zet, raak je ze vanzelf kwijt.'