Wel of niet met Wilders? Die vraag heeft binnen het CDA voor een diepe crisis gezorgd. Zelfs de onderhandelaars Klink en Verhagen zitten niet meer op één lijn.

De onderhandelingen met PVV-leider Geert Wilders liggen het CDA loodzwaar op de maag. In het begin werd nog met de wenkbrauwen gefronst. Eerst maar eens afwachten, was het devies. Naarmate de informatie vorderde, kwamen de tegenstanders steeds meer in verzet.

Oud-premier Van Agt, oud-ministers Bot, Veerman en Maij-Weggen: de lijst van prominenten die opriepen om de gesprekken met Wilders te staken werd langer en langer. Ook lokale en regionale politici mengden zich in het debat. En oud-premier en oud-informateur Lubbers riep op tot een time-out. Fractievoorzitter Verhagen wimpelde alles af. 

Schinkelshoek
Dinsdag trok Jan Schinkelshoek zich terug als kandidaat-Kamerlid. Schinkelshoek ziet geen heil in een samenwerking met de PVV-leider. Hij meldde de fractie 'ongelukkig te zijn over een coalitie, gedoogd door een partij als de PVV, die ik heilloos acht voor zowel het land als de partij'.

Onderhandelaar en fractievoorzitter Verhagen heeft geprobeerd de crisis in zijn partij te bagatelliseren. Toen dagblad Trouw meldde dat er een dissident binnen de fractie is, ontkende Verhagen dat. Het gemor nam daarna alleen maar toe. De fractieleden vonden dat Verhagen hen te weinig op de hoogte hield van de voortgang van de onderhandelingen.

Verhagen
Inmiddels heeft de crisis zich diep in de partijtop genesteld. Zelfs de onderhandelaars zijn het niet eens over de te volgen strategie. Verhagen wil doorgaan met de onderhandelingen; de fractie moet zich maar over het eindresultaat uitspreken. Maar Klink wil er helemaal mee stoppen. Zo'n tweespalt binnen een partij is ongekend.

De vrees voor het uiteenscheuren van het CDA is aanwezig. De partij is verdeeld in twee kampen. Het ene vindt dat je sowieso niet met Wilders moet praten want daarmee legitimeer je een partij die zich keert tegen de vrijheid van godsdienst, zo is de opvatting van onder anderen Van Agt, Bot, Veerman, Maij-Weggen en Schinkelshoek.

Wilders
Het andere kamp volgt de pragmatische lijn Verhagen: eerst maar eens zien wat de onderhandelingen met Wilders opleveren. Verhagen benadrukte eerder al nooit akkoord te zullen gaan met controversiële ideeën van de PVV als de kopvoddentaks, etnische registratie, de stop op moskeëen: 'Dat komt allemaal niet in een regeerakkoord', bezwoer hij.

Tussen de twee kampen is een wig gedreven. Het lijkt een onmogelijke klus om daar een brug tussen te slaan. Of Verhagen moet toch nog een konijn uit zijn hoed kunnen toveren.

Opgeschort
Crisisberaad van de CDA-fractie werd dinsdag rond middernacht opgeschort naar woensdag, na ruim zeven uur vergaderen. Fractievoorzitter Maxime Verhagen zei na afloop van het beraad dat er op indringende wijze is gesproken met elkaar en dat het goed is om er nog een nacht over te slapen. De formatiebesprekingen liggen voorlopig stil.