Job Cohen en zijn PvdA mogen dan in de laatste peilingen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni achterliggen op de VVD van Mark Rutte, in één opzicht ligt hij een straatlengte voor. Cohen is ver buiten de landsgrenzen bekend door zijn houding tegenover de moslimminderheid in Amsterdam.

Afgelopen week pakte The New York Times breed uit met een artikel van bijna vijfduizend woorden over Cohen. Het is deels gebaseerd op een interview dat de schrijver Russell Shorto met Cohen had.
In 2003 riep Time de toenmalige Amsterdamse burgemeester al uit tot European Hero. Het weekblad prees Cohen als hate buster, vanwege zijn inspanningen om 'de boel bij elkaar te houden' nadat in het voorafgaande jaar de Marokkaans-Nederlandse moslimextremist Mohammed B. cineast Theo van Gogh bruut had vermoord. In 2006 eindigde Cohen in een wereldwijde verkiezing van de beste burgemeester op de tweede plaats.

De Jood en de Turk
Shorto begint met de constatering dat de 'Jood' en de 'Turk' in de geschiedenis een belangrijke rol hebben gespeeld bij de vorming van de Europese identiteit. De Turk, of de moslim in het algemeen, was de vijand van buiten, aldus Shorto. En velen zagen de Jood eeuwenlang als een bedreiging van binnenuit. Shorto kwam tot dit inzicht op de bijeenkomst in Den Haag, waarop de sociaal-democraten hun kandidaten presenteerden. Naast de seculiere Jood Cohen stond de nummer twee van de partij: de Turks-Nederlandse oud-staatssecretaris Nebahat Albayrak.

Opmerkelijk aan Cohens kandidatuur noemt Shorto dat het om een 'echte kandidaatstelling' gaat. In Amerikaanse stijl, rondom een persoonlijkheid, terwijl het in Nederland doorgaans om de partij en haar programma gaat. Als teken van de gerichtheid op de persoon noemt de journalist de nieuwe Facebook-pagina van Cohen, die een week na de lancering al 12.000 vrienden telde.

Persoonlijkheidscultus
Maar een echte persoonlijkheidscultus rondom de bescheiden, rustige en hoffelijke Cohen zal waarschijnlijk niet ontstaan, zegt Shorto. Daarvoor blijft hij toch te gesloten; ook mensen die jarenlang met Cohen hebben samengewerkt, kunnen volgens Shorto niet tot hem doordringen. Dat komt zeker niet doordat Cohen wordt afgeschermd, stelt de Amerikaanse schrijver. Je kon de burgemeester zelfs tegenkomen in de supermarkt, wanneer die de gezinsboodschappen deed. Dat overkwam Shorto kort nadat hij zich bijna vijf jaar geleden in Amsterdam vestigde.

Shorto geeft een uitgebreide analyse van het bejubelde maar ook verguisde 'theedrinkbeleid' van Cohen. Tegenstanders vonden dat Cohen te slap was tegenover ontsporende Marokkaanse jongeren. Maar het beleid bestond niet uit louter pappen en nathouden. Met name de toenmalige Marokkaanse wethouder en huidige burgemeester van Rotterdam Ahmed Aboutaleb vertolkte de rol van bad cop, die de Marokkaanse gemeenschap in soms felle bewoordingen op haar verantwoordelijkeden wees.

Regels
Uiteindelijk tipt Shorto het Amsterdamse PvdA-kopstuk Ahmed Marcouch als 'interessante mogelijkheid voor de Europese toekomst'. Als voorzitter van het vroegere Amsterdamse stadsdeel Slotervaart, waar de moordenaar van Theo van Gogh opgroeide, voerde Marcouch een zero tolerance-beleid tegenover criminele Marokkaanse jongeren. Nederlanders kennen hun eigen geschiedenis niet goed en daar hebben ze hun huidige problemen met immigratie aan te danken, zo vertrouwde Marcouch Shorto toe. Nederland is volgens Marcouch altijd een pionier geweest op het gebied van tolerantie, maar stelde tegelijkertijd altijd duidelijke regels.