Nadat Al Gore het broeikaseffect en klimaatverandering op de wereldwijde agenda zette, heeft een tegenbeweging van sceptici de overhand gekregen. Op verjaarsfeestjes is klimaat allang geen sexy onderwerp meer. Een overwinning voor de lobby van fossiele brandstoffen en de neo-conservatieven, zegt de Nederlandse klimaatwetenschapper Pier Vellinga. Hij zet de tegenaanval in.

Twee teleurstellende VN-klimaatconferenties, publieke twijfel aan de betrouwbaarheid van rapporten van het klimaatpanel IPCC en gelekte vertrouwelijke mails van klimaatwetenschappers die de indruk wekken dat er gegevens weggewerkt moeten worden. Koren op de molen van sceptici die menen dat het met de ernst en de gevolgen van klimaatverandering wel meevalt.

Verbaasd
Ook de huidige Nederlandse regering van CDA en VVD, met gedoogsteun van de PVV, loopt niet warm voor maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, constateert onderzoeker Pier Vellinga van de Universiteit Wageningen. 'Het heeft mij heel sterk verbaasd dat politici ineens afstand nemen van dit vraagstuk en dat deze partijen het weer hebben over het vermeende broeikaseffect. Terwijl de wetenschap al twintig jaar geleden heeft laten zien dat hier wel iets ernstig aan de hand is. Daar kunnen we niet zomaar aan voorbij gaan.'

Vellinga besloot een boek te schrijven, 'Hoezo klimaatverandering?', met de dingende boodschap dat het hier gaat om een acuut probleem, en niet iets vaags in de verre toekomst.

Fabeltjes
De opwarming van de aarde is wetenschappelijk aangetoond: de metingen kloppen, zegt Vellinga. Wereldwijd stijgt de gemiddelde temperatuur. En wat de sceptici ook zeggen: de mens is daar verantwoordelijk voor. 'De menselijke bijdrage aan die gassen in de atmosfeer is percentueel gezien niet zo groot vergeleken met de natuurlijke stromen. Dus mensen die erg onder de indruk zijn van de natuurlijke kracht van de aarde, en dat zijn we allemaal, denken dat die menselijke invloed wel meevalt. Maar die komt er ieder jaar bij en stapelt zich op, terwijl de natuurlijke toe- en afname van broeikasgassen in evenwicht is.'

Actieve lobby
Het nieuwe gebrek aan enthousiasme bij politici voor klimaatvraagstukken wijt Vellinga vooral aan het lobbywerk van bedrijfstakken die goed verdienen aan fossiele brandstoffen. Ze beschouwen nieuwe, schone technologieën als een rechtstreekse bedreiging. Daarnaast groeit in de maatschappij een algemeen wantrouwen tegen de overheid. Diezelfde overheid neemt milieumaatregelen, en dus deugen die niet. De combinatie van financiële belangen en neoconservatisme samen zorgden voor een sterke tegenreactie, zegt Velinga.

De Nederlandse klimaatexpert was in de jaren tachtig een van de eersten die over klimaatverandering schreef. Hij is teleurgesteld dat echte besluiten zo lang op zich laten wachten. Maar op een bepaald moment zullen alle puzzelstukjes in elkaar vallen. 'Ik hoop dat in het klimaatbeleid de komende vier tot vijf jaar door enthousiasme en technologische ontwikkeling een doorbraak komt op het gebied van klimaatneutrale energiebronnen. Waar ik me dan nog wel zorgen over maak, is de bijdrage van de landbouw en ons voedselpatroon. Wereldwijd kunnen we niet allemaal hetzelfde vleesdieet volgen als in Amerika en Europa.'

Klimaattop
Voor de komende klimaattop in het Zuid-Afrikaanse Durban (november/december 2011) verwacht hij een andere aanpak dan voorgaande jaren. Er wordt niet meer, zoals in het Kyoto Protocol, gesproken over vastgelegde CO2-reducties per land. Al was het maar omdat de VS en China dat niet willen.

Het meest haalbaar lijkt een vrijwillige bijdrage per land. Als al die inspanningen niet genoeg blijken, zullen landen meer moeten doen. Die aanpak is minder effectief, maar acceptabeler omdat landen eigen baas blijven over hun energie- en CO2-beleid.

Klimaatverandering. Hoezo klimaatverandering?
Pier Vellinga
Uitgeverij Balans
ISBN: 9460033032
Prijs: 14,95

Verder lezen:
IPCC: Special Report on Renewable Energy Sources
Onderzoeksprogramma Kennis voor Klimaat