Een reunie van oude respectabele heren en een enkele dame. De Club van Rome, bekend van hun alarmerende rapport uit de jaren '70, vergadert dezer dagen in Amsterdam. 

Het doemscenario van toen bleef uit. Maar de Club waarschuwt nog steeds, naar eigen zeggen 'om anderen te inspireren'.

Een entreeprijs van 850 euro per persoon en de opvallende afwezigheid van jongeren helpen niet de Club van Rome in 2009 te bevrijden van het imago van een club wijze oude mannen.
 

In 1968, bij de oprichting van dit selecte gezelschap, waren het nog jonge, maar bezorgde wetenschappers die de toekomst somber inzagen. Het genootschap richtte zich op essentiële vraagstukken als economische groei, de beschikbaarheid van voedsel voor een almaar groeiende wereldbevolking en de consequenties daarvan voor de toekomst van de aarde.
 
In 1972 leidden hun inspanningen tot het baanbrekende rapport 'De Grenzen aan de Groei', de eerste wetenschappelijk onderbouwde visie op economische vooruitgang. Het kon wél op, al was het lekker, luidde de boodschap. De publicatie had het tij mee. Nog geen jaar later liet de oliecrisis de gevolgen zien van verminderde beschikbaarheid van fossiele brandstoffen.
 
Feitelijk onjuist
Nadat de problemen met de oliesjeiks uit de wereld waren en de economie onstuitbaar verder groeide, bleek de studie wetenschappelijk gezien de plank behoorlijk mis te slaan. Hoewel het basisidee van uitputting van natuurlijke hulpbronnen klopte, was het gebrek aan accurate prognoses voldoende om de bevindingen van de Club onder de grond te schoffelen.
 
Zij verdween uit de schijnwerpers. Dat was te verwachten, zegt oud-premier Ruud Lubbers en ere-lid van de Club van Rome. "De veronderstelling dat grondstoffen op zouden raken bleek niet helemaal juist. We hebben nieuwe grondstoffen gevonden. Maar wat betreft de bedreigingen voor klimaat en natuur had de Club van Rome het wel bij het rechte eind."
 
Critici richtten hun pijlen vooral op het feit dat de wetenschappers niet zochten naar oplossingen die hun doemscenario konden afwenden. Maar problemen worden nu eenmaal niet snel opgelost in een democratie, zo hoorde Jan Ploeg, voorzitter van de autobranchevereniging Bovag tijdens de Clubvergadering in Amsterdam. "In een van de bijdragen tijdens de master classes zei iemand: 'democratie maakt het moeilijk'. Maar ik ben ervan overtuigd dat de democratie van grote waarde is in de wereld", zegt hij nog enigszins verbaasd. "Als je mensen niet kunt overtuigen of als je de boodschap niet kunt overbrengen dan ben jij de verliezer. Niet de mensen."
 
Publieke betrokkenheid
Inmiddels is duidelijk dat de aarde wel degelijk wordt geplunderd in de zoektocht naar nieuwe brandstofvoorraden en dat die niet zonder gevolgen blijft. Maar de Club slaagt er niet in het grote publiek bij die vraagstukken te betrekken, zegt James Hansen, topman bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, en een van de toonaangevende wetenschappers die in de jaren tachtig al waarschuwde voor het broeikaseffect. "Als ik een lezing geef is het meestal voor mensen die het probleem al begrijpen en dat is niet de groep  die we moeten bereiken", zegt Hansen. "We moeten een veel breder publiek bereiken zodat zij het politieke systeem onder druk zetten. Anders zullen de politici alleen maar reageren op deelbelangen."
 
Hansen legt hier de vinger op de zere plek. Ondanks alle inspanningen van Ruud Lubbers en oud-Sovjetpresident Michael Gorbatsjov, en de komst van koningin Beatrix blijft in Amsterdam vooral het beeld hangen van een Club die zijn tijd ver vooruit was, maar niet in staat bleek het moderne debat bij te benen.
______________
 
Foto: Ex-president Gorbatsjov (3e L) van de voormalige Sovjetunie met naast zich zijn tolk, ontmoet maandag koningin Beatrix in het Muziektheater aan 't IJ in Amsterdam. Tweede van rechts voormalig president van Chili, Ricardo Lagos, geheel links Ruud Lubbers. In Amsterdam vindt de jaarlijkse bijeenkomst van de Club van Rome plaats. Op maandag en dinsdag wordt er gesproken over klimaat, energie en economisch herstel. (ANP / Ed Oudenaarden)