De rellen in Xinjiang of de Dalai Lama: ook in Nederland is het lastig voor Chineestalige media om zulke gevoelige onderwerpen te behandelen. De Wereldomroep bekeek van vier Chineestalige media hun verslaggeving van het afgelopen jaar. Daaruit blijkt dat gevoelige thema's slechts vanuit een kant worden belicht, of soms vermeden worden.

De driewekelijkse Asian News leeft van advertentie-inkomsten. De lezers van de krant zijn Chinese restauranthouders in Nederland en hun personeel. Velen wonen al jaren in Nederland. Maar dat neemt niet weg dat het nieuws in het afgelopen jaar duidelijk gekleurd is.

Ongeschreven regels
Voor het Chinese nieuws maakt Asian News gebruik van de berichtgeving van een krant uit Shanghai en van het Chinese persbureau Xinhua. Al deze berichten passen binnen de ongeschreven regels van de Chinese censuur.

Maar ook het eigen nieuws wijkt niet af van wat door de Chinese overheid gewenst is. De krant bericht eenzijdig over bijvoorbeeld het bezoek van de Dalai Lama aan Nederland, vorig voorjaar. Hijzelf of zijn aanhangers komen niet aan het woord. Alleen tegenstanders van zijn bezoek, zowel Nederlanders als Chinezen, krijgen ruimte. En over de in China verboden organisatie Falun Gong wordt ook in deze krant met geen woord gerept.

Toch is er geen sprake van censuur, zegt hoofdredactrice Sylvia Gao. 'Wat in onze krant staat, wordt helemaal niet door de Chinese overheid gecensureerd. Het is vooral de mening van de Chinezen die hier wonen. En ook van onze redactie, en zij bepalen wat in de krant komt.'

Geen mening
Hoofdredacteur van Chinese Radio and TV (CRTV) Hong Tong Wu probeert meningen juist zoveel mogelijk te mijden in zijn uitzendingen. CRTV zendt uit in het Nederlands, Cantonees en Mandarijn en probeert op deze manier alle in Nederland wonende Chinezen, van verschillende generaties en achtergronden, aan te spreken.

Opvallend is dat in het afgelopen jaar politiek getinte thema's weinig aandacht hebben gekregen. Een bewuste keuze, zegt hoofdredacteur Hong Tong Wu. 'We proberen hier bruggen te bouwen. We willen graag dat Nederlanders meer van China begrijpen. En dat Chinezen hier, maar ook in China zelf, meer van Europa begrijpen. Onze onderwerpkeuze weerspiegelt dat. Als we het over Tibet hebben, dan hebben we het vooral over wat er interessant is aan hun cultuur."

Volgens de hoofdredacteur is het geen interessante journalistiek om mensen te vragen hun meningen over politieke onderwerpen te geven, pro- of anti-China. Kennis over elkaar is belangrijker. Met censuur heeft dit niets te maken, aldus Hong Tong Wu.

RNW
De Chineestalige website van de Wereldomroep gaat discussies over gevoelige onderwerpen niet uit de weg. Eindredacteur Bei Wang is van mening dat objectiviteit juist wordt bereikt door verschillende meningen tegenover elkaar te zetten.

'We proberen neutraal en objectief te zijn. Daarom is het nodig dat we verschillende meningen van verschillende kanten brengen. Die van China, Tibet of Xinjiang, maar ook van de rest van de wereld. Het eindoordeel ligt bij de lezers. Soms krijgen we de kritiek dat we niet scherp genoeg zijn, maar zo gaan we nu eenmaal om met dit soort gevoelige onderwerpen om. Zelf zijn we niet voor of tegen een mening.'

Alleen de makers van de populaire website GogoDutch zeggen censuur toe te passen. Gogodutch.com is in de eerste plaats een sociaal medium, waar mensen met elkaar in contact kunnen komen en ervaringen kunnen uitwisselen. Ze werden regelmatig geblokkeerd. Nu ze in China staan geregistreerd, is dat probleem voorbij. Maar dan moeten ze zich wel aan de Chinese wetgeving houden, zegt oprichter Xindan.

'Als mensen zich bij ons inschrijven zeggen we erbij dat ze over sommige dingen niet kunnen praten omdat we anders geblokkeerd worden. Je hebt altijd mensen die maar met een onderwerp bezig zijn, zoals de Falun Gong. Maar dat zijn er niet veel. De meesten zijn bezig met het leven in het algemeen.'

Geen politieke interesse
Volgens Xindan van Gogodutch vinden de meeste Chinezen in Nederland de censuurregels dus geen enkel probleem, omdat ze toch niet in politiek geïnteresseerd zijn.

Opgelegde censuur of niet, alle Chineestalige media in Nederland moeten politiek gevoelige onderwerpen voorzichtig aanpakken. Al is dat in Nederland - waar kritiek en meningsvorming vanzelfsprekend zijn - soms moeilijk uit te leggen, zegt Hong Tong Wu van CRTV.

'Je doet het nooit goed. Als je te kritisch bent, verlies je je Chinese publiek, de doelgroep waarvoor je het doet. En als je niet kritisch bent, dan haken de Nederlandse luisteraars af. Nog erger, we krijgen direct het verwijt van Nederlandse media dat we ons typisch Chinees gedragen.'

De redactie van China Times, de enige krant in Nederland met steun van de Chinese ambassade, was niet bereikbaar voor commentaar.
 
*onderzoek: Wei Liu