De prominenten in het CDA laat zich niet ketenen. Ondanks oproepen van de partijtop om het formatieproces een kans te geven, blijft het 'oud gezag' zich verzetten tegen samenwerking met de PVV.

De druk van prominente CDA-leden om te stoppen met de onderhandelingen over een kabinet waarin de PVV een rol speelt, blijft toenemen. Onder leiding van oud-landbouwminister Cees Veerman schrijven zo'n 60 CDA-ers zaterdag in een brief in NRC-Handelsblad dat de beoogde coalitie niet in het belang van Nederland is. 'Samenwerking met de PVV zal leiden tot een scheiding der geesten in de samenleving en tot een grote verdeeldheid binnen het CDA.'

Internationaal gezichtsverlies
Verder vinden de ondertekenaars dat Nederland internationaal gezien gezichtsverlies lijdt als de partij van Geert Wilders een belangrijke rol in de regering gaat spelen. 'Het buitenland zal met gefronste wenkbrauwen kijken naar een land waarin een partij met opvattingen als die van de PVV zo'n vooraanstaande plek heeft bedongen. Nederland is geen eiland en mede gelet op het belang van de export en de economie, kan ons land zich een dergelijke reputatie in de internationale context niet permitteren.'

Polarisatie
Een kabinet dat in de Tweede Kamer wordt gedoogd door de PVV, zal volgens de CDA-kopstukken polariserend uitwerken. De partij van Geert Wilders getuigt volgens hen van een 'onomwonden wij-zij-denken ten aanzien van allochtonen in het algemeen en moslims in het bijzonder'. Daarmee wordt een grote groep mensen apart gezet, constateren de bezorgde CDA-leden. 'Een coalitie met gedoogsteun van de PVV versterkt naar onze vrees deze polarisatie en draagt tevens het risico in zich van een legitimatie van de standpunten van de partij.'

Afsplitsing in het CDA
Zorgen zijn er ook over de toekomst van het CDA. Door deel te nemen aan een coalitie met de VVD met gedoogsteun van de PVV 'bekent het CDA zich nadrukkelijk tot de rechts-conservatieve stroming en verlaat daarmee de vertrouwde middenpositie in het politieke landschap. Een afsplitsing dreigt.'

De brief is ondertekend door onder anderen oud-CDA voorzitter Tineke Lodders, oud-SER-voorzitter Herman Wijffels, de oud-ministers Hanja Maij-Weggen, Frans Andriessen en Bert de Vries, voorzitter Doekle Terpstra van de HBO-Raad en diverse gemeenteraads- en statenleden en wethouders.

Lubbers&Van Agt
De afgelopen weken stonden er al eerder ingezonden brieven in kranten waarin CDA-leden hun zorgen kenbaar maakten over samenwerking met de PVV. Oud-premier Ruud Lubbers bijvoorbeeld - onlangs als informateur nog direct betrokken bij de voorbereidingen voor een nieuw kabinet - riep op tot een time-out in de formatiegesprekken. Een andere kritische oud-premier van CDA-huize, Dries van Agt, dreigde met opzegging van z'n lidmaatschap maar besloot later 'als luis in de pels' binnen de partij verder te gaan.

Prematuur
De aanzwellende kritiek is voor de huidige CDA-top geen reden om de besprekingen af te breken. Integendeel. Fractievoorzitter Maxime Verhagen vindt de hele discussie voorbarig. Wacht nou eerst eens even de uitkomst van dit proces af, is zijn mantra.

Partijvoorzitter Henk Bleker reageerde feller en sprak van 'mannen en vrouwen die belangrijk zijn geweest in de generatie van vroeger'. Hij riep iedereen op rustig te blijven. Onder CDA-bestuurders in gemeenten en provincies bestaat volgens Bleker irritatie over de kritiek van de oudgedienden. 'Kan men zich niet een beetje inhouden', is de teneur van het commentaar, zei Bleker in Nova. Hij denkt dat de critici gerustgesteld zullen zijn als ze de resultaten van de onderhandelingen onder ogen zal krijgen.