BES-eilanden

Bonaire, Sint Eustatius en Saba hebben sinds 10 oktober 2010 de status van bijzondere gemeente (openbaar lichaam) van Nederland. Deze eilanden staan ook bekend als BES-eilanden. De inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba nemen 12 september 2012 voor het eerst deel aan de Tweede Kamerverkiezingen. Inwoners van deze eilanden mogen hun stem uitbrengen als ze Nederlander zijn, 18 jaar of ouder en niet door de rechter zijn uitgesloten van het kiesrecht. Voor hen gelden dezelfde eisen als voor inwoners van de rest van Nederland.

Op de BES-eilanden wordt geleidelijk de Nederlandse wetgeving ingevoerd. Wel is in het Statuut geregeld dat voor deze eilanden regels kunnen gelden die afwijken van wat in de rest van Nederland geldt. Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat nu uit vier landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

De meeste nieuwe politieke partijen hebben de grootste moeite om in Caribisch Nederland mee te doen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september. De Antilliaanse BES-eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, mogen dan voor het eerst deelnemen aan de verkiezingen.  

Volgens de Kieswet moeten partijen die aan de verkiezingen mee willen doen, een kandidatenlijst inleveren. Verder zijn er, per kieskring, minimaal dertig getekende verklaringen nodig van mesen die de lijst ondersteunen.

In Nederland zijn negentien kieskringen. De nieuwste is de zogeheten ‘kieskring Bonaire’, bestaande uit de drie BES-eilanden, die sinds kort tot Nederland behoren als ‘bijzondere gemeenten’. Het aantal kiesgerechtigden daar is zo’n 15.000. 

Te grote afstand
Een van de partijen die grote problemen zegt te ondervinden, is de 50PLUS-partij. Lijsttrekker Henk Krol beklaagt zich onder meer in het Antilliaans Dagblad dat het bijna onmogelijk is om in Caribisch Nederland mee te doen aan de verkiezingen. ‘De afstand met de BES-eilanden is te groot om actief handtekeningen te verzamelen’, aldus Krol.

Partijlid Roy Ho Ten Soeng voegt er aan toe: ‘We zijn een kleine partij en hebben daar geen mensen die ons vertegenwoordigen. Bovendien hebben wij in tegenstelling tot grote bestaande partijen, geen geld om er zelf naar toe te gaan.’

‘Op Bonaire hadden 37 mensen hun handtekening gezet en ingeleverd, maar die bleken niet te gelden’, zegt de nummer zes op de kandidatenlijst. Je moet namelijk persoonlijk naar het loket komen en daar tekenen in het bijzijn van een ambtenaar. Die controleert dan of de handtekening klopt met die in het paspoort’.

Probleem omzeilen
Een paar partijen, zoals het Democratisch Politiek Keerpunt van Hero Brinkman, zegt overigens geen problemen te ondervinden. Volgens woordvoerder Ferry van Wijnen is het een kwestie van het hebben van genoeg aanhang en contacten op de Antillen. ‘En die zijn er genoeg’, aldus Wijn.

Een andere kleine partij, De Europartij, loste het probleem op door op Bonaire een uitzendbureau in te huren, die voor de partij de benodigde handtekeningen ging verwen. Kosten 5.000 euro. (Deze partij heeft zich inmiddels wegens geldgebrek teruggetrokken.)

Kiesraad
De Kiesraad erkent de problemen. Volgens secretaris-directeur M. Bakker geldt de Nederlandse Kieswet ook in Caribisch Nederland, ‘zonder uitzonderingen’. ‘De afstand, het feit dat verklaringen in het bijzijn van een ambtenaar moeten worden getekend, en het ongelukkige moment van vakanties zijn toch een wel complicatie’, aldus secretaris-directeur van de Kiesraad Bakker.

Zendtijd
Volgens de Mediawet hebben partijen die in alle negentien kieskringen in Nederland genoeg handtekeningen hebben recht op (gratis) zendtijd voor politieke partijen op de publieke omroep. Niet meedoen in Caribisch Nederland heeft dus geen gevolgen voor de zendtijd in Nederland.

Omdat in de nieuwe bijzondere gemeenten de Nederlandse Mediawet niet geldt, is er voor partijen die daar wel meedoen en oplossing bedacht. Het Commissariaat voor de Media zorgt ervoor datop Bonaire zendtijd wordt ingekocht op de lokale radio en televisie.