Recensie – Het is de ultieme angst van veel mensen: dat een geliefde opeens spoorloos verdwijnt. Het overkwam Marcella Veldthuis begin 2008 met haar tante Gretha. Veldthuis schreef een spannend en niet-sentimenteel boek over wat zo’n verdwijning doet met achterblijvers.

Je staat er niet bij stil maar jaarlijks krijgt de politie zestienduizend meldingen van vermissing. Veldthuis haalt dat cijfer van internet en voegt er aan toen: ' "Slechts" tien procent is langer dan een week vermist, al zijn dat nog altijd zestienhonderd personen per jaar.' Haar 45-jarige tante is dan al acht dagen weg.

Ze verdwijnt in de nacht van 5 op 6 januari 2008 na de nieuwjaarsborrel van de plaatstelijke voetbalvereniging in Zuidbroek. Ze is thuisgekomen met een taxi en heeft voor de deur ontdekt dat ze haar tas met de huissleutel in de kroeg heeft laten staan. Vanaf dat moment ontbreekt elk spoor.

Volwassen genoeg
De familie hoort enkele dagen later dat ze zoek is, als ze zonder reden wegblijft van haar werk in een apotheek. Dat is niks voor haar. Niet dat de politie dan al op zoek gaat, de meeste vermisten zijn namelijk binnen twee dagen terecht.

En verder vertelt de politie de familie: 'Als ze depressief, minderjarig of een van medicijnen afhankelijke bejaarde was, zouden we direct in actie komen.( …) Ze is volwassen genoeg om op zichzelf te passen.'

Het tekent de nuchtere kijk van Veldthuis (dan achttien jaar oud) dat ze dan schrijft: 'Ik moet er stiekem om glimlachen dat een vrouw van vijfenveertig in zekere zin te jong wordt gevonden om prioriteit te krijgen. Als ze hier op dit moment zou zijn, had ze het vast wel vleiend gevonden om dat te horen.'

Volop meeleven
Die blik houdt ze vast, bij alles wat de familie meemaakt en dat is nogal wat. De bewoners van Zuidbroek en omgeving vormen een hechte gemeenschap, dus er wordt volop meegeleefd. Maar al na een paar dagen staat de eerste paragnost voor de deur. Voor 500 euro biedt hij zijn gaven aan. En de familie staat hem ook nog netjes te woord!

Journalisten laten zich ook niet altijd van hun beste kant zien; als Marcella geen telefonisch interview wil geven en zoals afgesproken naar de politie verwijst, dringt de journalist aan: 'Of wil je er dan niet alles aan doen om te zorgen dat je familielied zo snel mogelijk gevonden wordt?' Bah.

Veldthuis merkt ook dat de samenleving niet is ingesteld op vermisten: 'Geen loonregeling in geval van vermissing, vooralsnog geen toegang tot tante Gretha’s bankrekening, geen kant-en-klare kaartjes die mensen kunnen sturen als ze medeleven willen betuigen: (…) De achterblijvers krijgen wel de rekening, maar niet de regeling.'

Ware gebeurtenissen
Naarmate Gretha langer zoek blijft, wordt de toon droever en weemoediger, maar nergens tranentrekkend. De debuterende schrijfster toont zich daarmee prima in staat tot het vertellen van een 'verhaal van de ware gebeurtenissen', zoals ze in haar voorwoord aangeeft

Dat doet ze met veel oog voor detail en zijsprongen die Zuidbroek en zijn waterrijke omgeving steeds meer laten leven; zo merkt ze dat de vele kapotte lantarenpalen in het waterrijke gebied na de vermissing opeens weer werken. En zoekende politieagenten langs de spoorbaan brengen verhalen van haar opa herinnering: Over datzelfde spoor, waarover de treinen naar Westerbork reden, en waarlangs de bewoners altijd briefjes vonden aan achterblijvers.

Dat alles bij elkaar maakt van 'Boven water' een indrukwekkende vertelling, die ver uitstijgt boven het documentaire. Van deze auteur horen we vast meer.

Boven Water – Marcella Veldthuis, Arbeiderspers, ISBN 9789029578431, € 17,95