Premier Jan Peter Balkenende mag weer aanschuiven bij de groten der aarde zoals Barack Obama, Hu Jintao, Gordon Brown en Luiz Inácio Lula. Nederland bekleedt met zijn nationaal inkomen weliswaar de zestiende plaats op de IMF-ranglijst van 2008, maar is formeel geen lid van de G20. Net zomin trouwens als Spanje, dat op plaats negen staat, of buurland België, dat nog net bij de grootste twintig hoort.

Gewicht
Het bruto nationaal inkomen is dus zeker niet het enige criterium dat telt. De club van de G20 kijkt ook naar de geografische spreiding van zijn leden en het politieke en economische gewicht in brede zin.

Geen wonder dus dat Den Haag graag wijst op zijn relatief grote financiële sector - de negende van de wereld - en het relatief grote stemgewicht in organisaties als het IMF en de Wereldbank.

Maar die argumenten snijden geen hout, zegt hoogleraar economie en voormalig topeconoom bij de Wereldbank, Sweder van Wijnbergen. Hij wijst erop dat het zware gewicht van landen als Nederland in IMF en Wereldbank momenteel ter discussie staat. Het zal zeker worden beperkt om landen als China een groter stemgewicht te geven.

Hobby
Sweder van Wijnbergen acht het belang van aanschuiven bij de G20 zeer gering. Volgens hem gaat het meer om een persoonlijke hobby van premier Balkenende:

"Ik denk niet dat het een groot voorrecht is. Ik denk niet dat we een erg grote rol spelen. Maar dat is de hoofdbezigheid van Balkenende. Die doet eigenlijk heel weinig behalve lobbyen voor dit soort uitnodigingen, dat vindt hij leuk".

A- en B-landen
Typerend zijn in dat verband de uitgelekte instructies die de Britse premier Gordon Brown gaf aan zijn ambtenaren. Bij de voorbereiding van de G20-top in Londen afgelopen april circuleerden twee lijstjes. De deelnemers waren verdeeld in A- en B-landen. De Britse ambtenaren moesten hun diplomatieke masseerwerk vooral richten op de A-landen, luidde de instructie. Nederland stond op geen van beide lijstjes.

Oud-hoogleraar economie Jaap van Duijn is positiever van toon. Hij wijst er onder meer op dat Nederland tot de toptien van exporterende landen in de wereld behoort. Maar - zo voegt ook hij eraan toe - het heeft meer met politiek aanzien te maken dan met de mate waarin Nederland de uitkomst van de top kan beïnvloeden.

In dat verband is door de gezaghebbende Financial Times overigens wel de Nederlandse aanpak van de hoge bonussen bij banken aangehaald. Het zou als voorbeeld kunnen dienen bij de G20-discussie over dit onderwerp.

Schijnverhaal
Maar ook hier laat Sweder van Wijnbergen weinig heel van de Nederlandse voortrekkersrol.

"Nee, we lopen zelfs nogal achter. Die bankcode is een beetje een schijnverhaal. De code geldt alleen maar voor de Raad van Bestuur, terwijl de schade daaronder aangericht wordt. En verder is er eigenlijk heel weinig bindend. Het is een effectieve poging om verdere regulatie af te wenden door het absolute minimum zelf te doen. Dus dat lijkt me niet iets waarmee je een voortrekkersrol naar je toehaalt."

De maximum-bonus die de Nederlandse banken zichzelf vrijwillig hebben opgelegd, geldt inderdaad niet voor de traders onder de top. En zij waren het die vaak buiten het zicht van hun bazen veel te grote risico's namen, daartoe verleid door hoge bonussen.

Bovendien zijn ondanks alle plechtige beloften de Nederlandse banken over 2008 gewoon doorgegaan met het uitdelen van bonussen.

Toch is ook hier econoom Van Duijn wat milder. "Je moet ergens beginnen. Met strenge wetgeving loop je het risico dat die ontdoken wordt door de bonussen of 'variabele beloning' anders te benoemen.

Afghanistan
Beide economen delen wel de vrees dat de G20 dreigt te ontaarden in een soort Poolse landdag, als steeds meer landen net zoals Nederland willen aanschuiven.

Heeft Balkenende zijn uitnodiging voor de G20 van president Obama dan misschien gewoon te danken aan onze actieve betrokkenheid in Afghanistan? Was het niet minister Verhagen van Buitenlandse Zaken die een voortzetting van de Nederlandse missie in Afghanistan bepleitte om een vinger in de internationale pap te houden? Sweder van Wijnbergen vindt het een behoorlijk cynische redenering:

 "Dat betekent dus dat je mensen gewoon de dood instuurt om af en toe bij vergaderingen aan de zijlijn te mogen zitten. Ik weet niet of de mensen die daar sneuvelen daar erg tevreden mee zullen zijn of althans de nabestaanden daarvan."

Hoe het ook zij, Balkenende is er ook in Pittsburg weer bij.